ΕΕ: Στο τραπέζι κοινή απάντηση τύπου ΝΑΤΟ στις ρωσικές υβριδικές επιθέσεις

Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συζητούν νέους συλλογικούς τρόπους αντίδρασης στις ρωσικές επιθετικές ενέργειες που βρίσκονται κάτω από το όριο μιας ένοπλης επίθεσης, καθώς ορισμένοι φοβούνται ότι οι υφιστάμενοι μηχανισμοί αποτυγχάνουν να αποτρέψουν τον λεγόμενο «υβριδικό πόλεμο» της Μόσχας.

Οι χώρες παραμένουν διχασμένες ως προς το πώς πρέπει να αντιμετωπίσουν τις συνεχείς ενέργειες σαμποτάζ, εμπρησμών και αποσταθεροποίησης που αποδίδονται στο Κρεμλίνο. Ωστόσο, ολοένα και περισσότερα κράτη επιδιώκουν τη δημιουργία συλλογικών διαδικασιών για την επιβολή συνεπειών στη Ρωσία για επιθέσεις που δεν φτάνουν στο όριο που απαιτείται για την ενεργοποίηση του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας.

«Αν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με υβριδικό πόλεμο, χρειαζόμαστε και υβριδική άμυνα», δήλωσε ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Αντριους Κουμπίλιους. «Αυτό είναι απολύτως σαφές. Πρέπει να εξετάσουμε πώς θα ορίσουμε ποια μέσα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε».

Νέο «Πρωτόκολλο Ασφάλειας Έκτακτης Ανάγκης»

Οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ θα συγκεντρωθούν τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες για να συζητήσουν πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός νέου Πρωτοκόλλου Ασφάλειας Έκτακτης Ανάγκης, το οποίο θα μπορούσε να ενεργοποιείται όταν χώρες δέχονται τέτοιου είδους επιθέσεις, ώστε να συντονίζονται αποτελεσματικές αντιδράσεις.

Ο μηχανισμός αυτός θα προσομοιάζει στις διαβουλεύσεις που προβλέπει το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ, όταν ένα κράτος-μέλος θεωρεί ότι «απειλείται η ασφάλειά του».

Το Άρθρο 4 έχει ενεργοποιηθεί εννέα φορές στην ιστορία του ΝΑΤΟ, μεταξύ αυτών δύο φορές την περασμένη χρονιά.

«Η Ρωσία πρέπει να γνωρίζει ότι θα υπάρξουν απαντήσεις και ότι αυτές μπορεί να είναι επώδυνες», πρόσθεσε ο Κουμπίλιους.

Από το Baltic Sentry στο Eastern Sentry

Σε απάντηση σε πράξεις σαμποτάζ και άλλες επιθέσεις που χαρακτηρίζονται ευρέως ως «υβριδικές», το ΝΑΤΟ έχει ξεκινήσει στρατιωτικές αποστολές επιτήρησης, όπως η Baltic Sentry, η οποία ακολούθησε τις ζημιές σε υποθαλάσσια καλώδια το 2023 και το 2024, και η Eastern Sentry, η οποία ξεκίνησε μετά από εισβολή drone στην Πολωνία την περασμένη χρονιά.

Παράλληλα, ευρωπαϊκές χώρες έχουν καταδιώξει υπόπτους για υποθέσεις σαμποτάζ μέσω κοινών επιχειρήσεων των διωκτικών και των υπηρεσιών πληροφοριών.

Η κλιμακούμενη εκστρατεία της Μόσχας κατά κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, καθώς και η χρήση βομβών, φωτιάς και άλλων δυνητικά θανατηφόρων μεθόδων επίθεσης, έχει οδηγήσει ορισμένους αξιωματούχους να προτείνουν στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να σταματήσουν να χαρακτηρίζουν τέτοιες επιθέσεις απλώς ως «υβριδικές».

Προειδοποίηση από τη Δανία

Η υπηρεσία πληροφοριών της Δανίας προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξαπολύσει περιορισμένη στρατιωτική επίθεση εναντίον χώρας του ΝΑΤΟ μέσα στους επόμενους μήνες.

Παρουσιάζοντας νωρίτερα αυτόν τον μήνα την πρόταση για το νέο «πρωτόκολλο», η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε ότι η ρωσική εκστρατεία «κυβερνοεπιθέσεων και σαμποτάζ, εμπρησμών και εισβολών με drones εντείνεται καθημερινά».

«Καθώς αυξάνεται το επίπεδο της απειλής, πρέπει να αυξάνεται και η ετοιμότητα της Ευρώπης», ανέφερε.

Επιφυλάξεις για έναν νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό

Πολλοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες δήλωσαν στους Financial Times ότι επικρατεί ευρεία σύγχυση σχετικά με το τι ακριβώς θα προβλέπει το νέο πρωτόκολλο, ενώ υπάρχει και επιφυλακτικότητα απέναντι σε οποιονδήποτε μηχανισμό θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τις διαδικασίες του ΝΑΤΟ και ενδεχομένως να δυσκολέψει την αντίδραση, δημιουργώντας αλληλεπικαλυπτόμενους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων.

«Δεν είμαι βέβαιος ότι κάποιος πιστεύει πως ο τρόπος για να απαντήσουμε στους Ρώσους είναι να κάνουμε περισσότερες συσκέψεις», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Ωστόσο, η πλειονότητα των χωρών υποστηρίζει την επανεξέταση της υφιστάμενης προσέγγισης για τον συντονισμό μιας συλλογικής απάντησης στη συνεχιζόμενη εκστρατεία αποσταθεροποιητικών ενεργειών της Ρωσίας.

Κυβερνοεπιθέσεις, drones, σαμποτάζ και εμπρησμοί

Ευρωπαϊκές χώρες έχουν αποδώσει στη Μόσχα σειρά επιθέσεων, μεταξύ των οποίων κυβερνοεπιθέσεις, απόπειρα επίθεσης με οπλισμένο drone στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, ανατίναξη σιδηροδρομικής γραμμής στην Πολωνία και εμπρηστικές επιθέσεις σε αποθήκες και εργοστάσια.

Τα περιστατικά αυτά έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να υπάρξει σαφής συλλογική απάντηση.

«Πολύ απλά, αν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με επώδυνες υβριδικές απειλές ή ενέργειες, η απάντησή μας θα πρέπει να είναι αντίστοιχα επώδυνη», δήλωσε ο Κουμπίλιους στους Financial Times.

«Όχι κατ’ ανάγκην με τα ίδια μέσα, αλλά το κόστος θα πρέπει να βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο».

«Η Ρωσία πρέπει να γνωρίζει ότι θα υπάρξουν απαντήσεις και ότι αυτές μπορεί να είναι επώδυνες», πρόσθεσε.

Φον ντερ Λάιεν: «Η Ευρώπη δεν έχει προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα»

Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι το ευρωπαϊκό «δόγμα, οι θεσμοί και οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων δεν έχουν συμβαδίσει με τη νέα πραγματικότητα» και ότι «πρέπει να εξετάσουμε αν εξακολουθούν να είναι κατάλληλα για τον σκοπό τους».

Πρότεινε τη δημιουργία ενός νέου ευρωπαϊκού «εγχειριδίου αντιμετώπισης υβριδικών απειλών», ώστε η ήπειρος να μπορεί να αντιδρά συλλογικά σε περιστατικά «που βρίσκονται κάτω από το επίπεδο της ένοπλης επίθεσης, αλλά απειλούν σαφώς την εθνική μας ασφάλεια».

«Με άλλα λόγια, έναν μηχανισμό που θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ», είπε.

Οι υπουργοί Άμυνας έχουν κληθεί να συζητήσουν τις προτάσεις τη Δευτέρα, σύμφωνα με δύο πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις προετοιμασίες.

ΝΑΤΟ: «Έχουμε όλες τις επιλογές αντίδρασης»

Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε: «Η ΕΕ είναι η πλέον αρμόδια να σχολιάσει τις συζητήσεις στο εσωτερικό της. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ έχει καταστήσει σαφές ότι η ισχυρή συνεργασία μεταξύ ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σημαντικότερη από ποτέ και έχει χαιρετίσει το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αναλαμβάνουν μεγαλύτερες ευθύνες για την κοινή μας ασφάλεια».

«Το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο για αυτό. Σχεδιάζουμε και προετοιμαζόμαστε γι’ αυτό. Έχουμε όλες τις επιλογές αντίδρασης», δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, αναφερόμενος στον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας.

«Το μόνο πρόβλημα είναι ότι αυτές οι επιλογές δεν είναι πάντοτε δημόσιες, επομένως δεν μπορούμε πάντα να μιλάμε γι’ αυτές. Δεν είναι πάντοτε συμμετρικές. Δεν πρόκειται πάντα για ανταπόδοση με τον ίδιο τρόπο, αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι οι Ρώσοι το γνωρίζουν».