Εύη Μάζη: Η φωνή είναι φορέας μνήμης και εμπειρίας

Όπου ακούμε ότι θα μπλέξουν οι Beatles με τον Μπαχ είμαστε μέσα. Και θέλουμε και να μιλάμε και με τους ανθρώπους που βρίσκουν και αναδεικνύουν αυτές τις μουσικές συγγένειες.

Οπότε αυτή ήταν και η αφορμή για να μιλήσουμε με την Εύη Μάζη, τραγουδίστρια και σολίστ φλάουτου. Αυτό το μπλέξιμο μάς έχει υποσχεθεί να κάνει κατά τη διάρκεια της παράστασης “Η πνοή του Χρόνου”, στο Αμφιθέατρο Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, την Παρασκευή 13 Μαρτίου.

Και όχι μόνη της. Μαζί της θα είναι και ο Μάνος Κιτσικόπουλος, πιανίστας και καθηγητής στο Ωδείο Αθηνών.

Πρόκειται για τη συμμετοχή των δύο μουσικών στη σειρά συναυλιών Jazz στο Μουσείο, που φέτος έχει τίτλο “Her Voice” και “ανοίγεται σε νέες μουσικές διαδρομές ενσωματώνοντας την κλασική μουσική, το λυρικό τραγούδι και άλλες μορφές έκφρασης που αναδεικνύουν τη διαχρονική δύναμη της μουσικής τέχνης”.

Αλλά πώς κολλάνε όλα αυτά;

Διαβάζουμε στο δελτίο Τύπου: Ο Johann Sebastian Bach συναντά τους Beatles σε έναν διάλογο που γεφυρώνει αιώνες, ο Gabriel Fauré συνομιλεί με τον Αττίκ, ο Kurt Weill με τον Μίκη Θεοδωράκη, ενώ ο Antonio Vivaldi ενώνει τις μελωδίες του με αυτές του Μάνου Χατζιδάκι.
Έτσι ακούς μουσική και στο σπίτι σου; Τα “μπερδεύεις” και εκεί; Ή δεν είναι καν “μπέρδεμα” αυτό;
Η αλήθεια είναι πως ακριβώς έτσι ακούω μουσική! Δεν είχα σκεφτεί πως αυτό έχει κάποια σχέση με την συναυλία στο μουσείο! Έχω διάφορες ετερόκλητες λίστες στο Spotify.

Μπορεί, για παράδειγμα, να παίζει μια άρια της Μαρία Κάλλας και αμέσως μετά το “Απ’ της Ζέας το Λιμάνι” του Γιάννη Παπαϊωάννου.

Έχει πλάκα γιατί κάποιες φορές με κοροϊδεύουν οι φίλοι μου αλλά μετά μου ζητάνε να τους στείλω τις playlist για να τις ξανακούσουν.

Όχι, για μένα δεν είναι καθόλου μπέρδεμα επειδή αγαπώ πολλές μουσικές από διαφορετικά είδη οπότε το συναίσθημα που έχω γι’ αυτές είναι το κοινό σημείο.

Γιατί πιστεύεις ότι σήμερα το κοινό είναι πιο εύκολο να δεχτεί αυτούς τους συνδυασμούς διαφορετικών ειδών και να μην τους θεωρήσει βλάσφημους όπως ίσως πριν 50 χρόνια; Έχουν ανοίξει τα μυαλά; Έχει βοηθήσει η τεχνολογία ίσως; Τι συμβαίνει;
Καταρχάς, η προσέγγιση που έχουμε εμείς σαν μουσικοί στους συνδυασμούς των διαφορετικών ειδών που παρουσιάζουμε είναι κοινή κατά μια έννοια. Δεν θεωρούμε ότι κάτι είναι ανώτερο ή κατώτερο μουσικά από το άλλο.

Έχουμε διαλέξει μουσικές που μας εκφράζουν και θέλουμε να τις αποδώσουμε με τον δικό μας τρόπο, είτε πρόκειται για ένα κλασικό κομμάτι είτε για ένα έντεχνο τραγούδι. Στην ουσία, όλα αυτά τα έργα μπορούν να συσχετιστούν μεταξύ τους —άλλοτε εννοιολογικά, άλλοτε ιστορικά και άλλοτε καθαρά μουσικά. Όταν παρουσιαστούν με μια ενιαία καλλιτεχνική λογική, οι “αποστάσεις” ανάμεσα στα είδη μικραίνουν.

Παλιότερα το κοινό ίσως ήταν πιο διαχωρισμένο, γιατί και τα ίδια τα μουσικά περιβάλλοντα ήταν πιο “κλειστά”. Για παράδειγμα, η κλασική μουσική δεν ήταν τόσο εύκολα προσβάσιμη στο ευρύ κοινό και συχνά συνδεόταν με πιο αυστηρούς χώρους και κανόνες. Έτσι δημιουργούνταν η αίσθηση ότι ανήκει σε έναν ξεχωριστό κόσμο από τα υπόλοιπα είδη μουσικής.

Σήμερα όμως τα όρια έχουν γίνει πιο ανοιχτά. Οι ακροατές έρχονται πιο συχνά σε επαφή με διαφορετικά είδη μουσικής και είναι πιο δεκτικοί στο να ακούσουν νέους συνδυασμούς. Σε αυτό έχει βοηθήσει πολύ και το διαδίκτυο, γιατί πλέον ο καθένας μπορεί πολύ εύκολα να ανακαλύψει μουσικές από διαφορετικές εποχές και στυλ. Έτσι ο κόσμος εξοικειώνεται περισσότερο με αυτή τη ποικιλία και βλέπει πιο φυσικά τις μουσικές συναντήσεις που ίσως παλιότερα φαινόντουσαν ασυνήθιστες.

Αυτή η σειρά συναυλιών του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή Jazz στο Μουσείο, φέτος έχει τίτλο “Her Voice”. Τι πιστεύεις ότι δίνει μία γυναικεία φωνή σε όλες αυτές τις ετερόκλητες μουσικές που θα μας παρουσιάσεις;
Η ιδέα του τίτλου “Her Voice” είναι του Δημήτρη Τσάκα που έχει την καλλιτεχνική επιμέλεια της σειράς των συναυλιών αυτών στο μουσείο και μας έκανε την τιμή να μας ζητήσει να παρουσιάσουμε κάτι με τον Μάνο Κιτσικόπουλο.

Η γυναικεία φωνή δεν αφορά μόνο το φύλο· αφορά κυρίως τη ματιά, την ευαισθησία και τη δύναμη της αφήγησης. Η φωνή είναι φορέας μνήμης και εμπειρίας. Μέσα από αυτήν περνούν ιστορίες, συναισθήματα και βιώματα που μπορούν να συνδέσουν διαφορετικές εποχές και διαφορετικές μουσικές μεταξύ τους. Είναι ένας τρόπος να διεκδικείς χώρο μέσα στον χρόνο και να μετατρέπεις κάτι προσωπικό σε κάτι συλλογικό.

Γι’ αυτό και ονομάσαμε πιο συγκεκριμένα τη συναυλία μας “Η Πνοή του Χρόνου”. Με αυτόν τον τρόπο, διαφορετικές μουσικές συναντιούνται και συνομιλούν μέσα από μια κοινή αναπνοή.

Ως άτομο με κλασική παιδεία, πώς σου φάνηκαν οι απαξιωτικές δηλώσεις του Τιμοτέ Σαλαμέ για το μπαλέτο και την όπερα;
Εννοείται πως δεν μου άρεσαν, ιδίως προερχόμενες από έναν καλλιτέχνη.

Οι δηλώσεις του βέβαια δεν με σόκαραν. Υπάρχουν άλλες δηλώσεις πολύ χειρότερες! Περισσότερο με εντυπωσίασε ο περιορισμένος του ορίζοντας.

Εσύ, ως καλλιτέχνης που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, το έχεις νιώσει αυτό που είπε, ότι “κανείς δεν νοιάζεται για αυτά”; Σε τι κατάσταση βρίσκεται το ενδιαφέρον του κοινού εδώ για αυτές τις τέχνες;
Πιστεύω πως η απαξίωση της τέχνης υπάρχει συχνά μέσα στην κοινωνία μας και οι καλλιτέχνες το βιώνουν αυτό σχεδόν καθημερινά -ιδιαίτερα στη χώρα μας. Δεν εκδηλώνεται πάντα με έντονα λόγια· πολλές φορές φαίνεται μέσα από μικρές, φαινομενικά ασήμαντες στιγμές της καθημερινότητας.

Και γω πολλές φορές αισθάνομαι εκτός κοινωνίας και αναρωτιέμαι συχνά αν αυτό που κάνω τελικά αφορά κανέναν, γιατί η κατάσταση είναι δύσκολη για έναν καλλιτέχνη στην Ελλάδα σε όλα τα επίπεδα.

Παρόλα αυτά σε σχέση με την όπερα και το χορό, η δική μου εμπειρία δεν επιβεβαιώνει την ιδέα ότι “κανείς δεν νοιάζεται” για αυτές τις μορφές τέχνης. Αντίθετα, βλέπω ότι υπάρχει πραγματικό και ζωντανό ενδιαφέρον για το μπαλέτο και την όπερα.

Πολλές παραστάσεις γεμίζουν θέατρα, και προσελκύουν όλο και νεότερο κοινό και υπάρχουν και καλλιτέχνες τρομερά πετυχημένοι σε αυτά τα είδη.

Να το πάρει το Όσκαρ ο Σαλαμέ ή όχι;
Δεν έχω δει την ταινία που παίζει!

Είχα δει το “Call me by your name” και μου άρεσε πολύ εκεί!

Αν εννοείς να μην το πάρει γι’ αυτό που δήλωσε σαν τιμωρία δεν ξέρω… πάντως και ο Charlton Heston υποστήριζε την οπλοκατοχή και ήταν και πολύ συντηρητικός και πήρε Όσκαρ! Που ίσως αυτό να είναι χειρότερο κατά τη γνώμη μου!

Είχες συνεργαστεί για χρόνια με τον Διονύση Σαββόπουλο. Από τα τραγούδια που θα παίξεις την Παρασκευή, ποια πιστεύεις θα του άρεσαν περισσότερο;
Ο Διονύσης Σαββόπουλος πάντα με εντυπωσίαζε και για τις μουσικές του γνώσεις αλλά και για τον μουσικό του ορίζοντα. Του άρεσε πολύ το φλάουτο και η κλασική μουσική .

Στο πρόγραμμα έχουμε βάλει κάποια προκλασικά έργα που ξέρω πως θα του άρεσαν πολύ, καθώς και ένα τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη “Τα περβόλια”, που ξέρω επίσης ότι του άρεσε πολύ, γιατί είχαμε συζητήσει γι’ αυτό το τραγούδι αρκετά και το είχαμε ακούσει και μαζί πολλές φορές .

Είμαι σίγουρη πως θα διασκέδαζε με το γεγονός πως μετά την σερενάτα του Σούμπερτ παίζουμε το “Περιβόλι του Τρελού”…

Υπάρχει κάποια στιγμή από τα λάιβ μαζί του, που θυμάσαι περισσότερο;
Πάντα θυμάμαι που στην σκηνή χάζευα το καλλιτεχνικό του εκτόπισμα, αλλά και την μαγική αύρα που είχε ο άνθρωπος.

Εντυπωσιαζόμουν κάθε φορά από τον τρόπο που τραγουδούσε τα τραγούδια του. Που φυσικά τα θεωρώ αξεπέραστα.

Τώρα τελευταία πολύ συχνά σκέφτομαι την στιγμή που του έκανα την δεύτερη φωνή στο “Ζεϊμπέκικο” και γύρναγε και με κοιτούσε ζεστά και συνωμοτικά.

Επίσης, συνεργάζεσαι εδώ και χρόνια με τον Αργύρη Μπακιρτζή και τους Χειμερινούς Κολυμβητές, μια ιδιαίτερη αντροπαρέα που μετρά σχεδόν 50 χρόνια. Πώς ταίριαξες τόσο καλά μαζί τους, και ως άνθρωπος και ως μουσικός;
Οι Χειμερινοί Κολυμβητές είναι ο καθένας τους ως γνωστόν ένας και ένας.

Πιστεύω ότι, ενώ υπάρχει ο μουσικός και ο ποιητικός κόσμος τους στη μέση -που με συνδέει φυσικά μαζί τους πάρα πολύ- και περιστρέφεται κυρίως γύρω από την προσωπικότητα του Αργύρη, υπάρχει ίσως και κάτι πιο απλό και καθημερινό που μας συνδέει και νιώθω πως με ταυτίζει μαζί τους πολλές φορές.

Δεν ξέρω ίσως είναι μερικά πράγματα που μοιάζουν φτωχά όταν επεξηγούνται.

Πάντως κάθε φορά που βρίσκομαι μαζί τους πάνω ή κάτω από την σκηνή περνάω πραγματικά αξέχαστα.