“Μήλον της Έριδος” στο παγκόσμιο εμπόριο τροφίμων η φέτα

Για τέσσερις γενιές, η οικογένεια Sartori από το Πλίμουθ του Ουισκόνσιν παρασκευάζει τυρί Asiago, συνεχίζοντας μια παράδοση που ξεκινά από τον πατριάρχη Πάολο Σαρτόρι, ο οποίος καταγόταν από μια πόλη κοντά στο Ασιάγκο της Ιταλίας.

Ωστόσο, όπως λέει η Wall Street Journal, υπό πίεση από την Ευρώπη, πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο εμποδίζουν Αμερικανούς παραγωγούς όπως οι Sartori να χρησιμοποιούν την ονομασία Asiago, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο για τυρί που παράγεται με τον σωστό τρόπο στην Ιταλία. Το ίδιο ισχύει και για τα τυριά παρμεζάνα και Romano που παράγουν οι Sartori. Για να αποφύγει γενικούς όρους όπως «σκληρό τυρί ιταλικού τύπου», η εταιρεία περιορίζει τις αγορές στις οποίες πουλά τα προϊόντα της εκτός ΗΠΑ.

«Οι καταναλωτές πρέπει να αποφασίζουν ποιο τυρί επικρατεί στην αγορά, όχι οι Ευρωπαίοι δικηγόροι», λέει ο Μπερτ Σαρτόρι, δισέγγονος του Πάολο.

Τώρα, η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να διασφαλίσει ότι το Asiago του Ουισκόνσιν — καθώς και η παρμεζάνα, η φέτα, η Gorgonzola, το μπρι και το Munster — θα μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα τις ονομασίες αυτές.

Στο πλαίσιο εμπορικών συμφωνιών παγκοσμίως, η κυβέρνηση απαιτεί από χώρες να αποδεχτούν την αμερικανική άποψη για τις κοινοχρηστες ονομασίες τροφίμων. Κυβερνήσεις όπως της Ταϊβάν, της Μαλαισίας και της Αργεντινής δεσμεύονται να επιτρέψουν σε αμερικανικές εταιρείες να εμπορεύονται τα τυριά τους με τα ονόματα που είναι ευρέως γνωστά.

«Η περασμένη χρονιά σηματοδότησε μια πραγματική πρόοδο», δήλωσε η Σόνα Μόρις από την Εθνική Ομοσπονδία Παραγωγών Γάλακτος.

Οι αντιδράσεις

Η αμερικανική αυτή εκστρατεία προκάλεσε αντίδραση από το Consorzio del Formaggio Parmigiano Reggiano, που εκπροσωπεί εκατοντάδες Ιταλούς παραγωγούς. Το κονσόρτσιουμ αντιτίθεται στη χρήση της λέξης Parmesan, εκτός αν το τυρί παράγεται στη συγκεκριμένη περιοχή της βόρειας Ιταλίας, σύμφωνα με αυστηρά πρότυπα.

Το 2023, αμερικανική εταιρεία που πουλούσε τριμμένο τυρί εντοπίστηκε σε έκθεση τροφίμων στη Γερμανία να χρησιμοποιεί τον όρο Parmesan. Δικαστικός επιμελητής διέγραψε τη λέξη από τη διαφημιστική πινακίδα. Το κονσόρτσιουμ δήλωσε ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση «απαγορεύεται απολύτως η πώληση ή διαφήμιση τέτοιων απομιμήσεων».

Το 2025, το κονσόρτσιουμ εκτίμησε ότι οι πωλήσεις «ψεύτικης παρμεζάνας» εκτός ΕΕ ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ ετησίως. Ο πρόεδρός του, Νίκολα Μπερτινέλι, δήλωσε ότι το ζήτημα αφορά τη διαφάνεια: «Οι καταναλωτές μπορεί να πιστεύουν ότι αγοράζουν προϊόν συνδεδεμένο με συγκεκριμένη ιταλική προέλευση και τρόπο παραγωγής, ενώ δεν ισχύει».

Οι αμερικανικές γαλακτοκομικές μονάδες είναι μεγάλες και αποδοτικές, με εμπειρία γενεών στην παραγωγή ευρωπαϊκού τύπου τυριών, κάτι που τους επιτρέπει συχνά να προσφέρουν χαμηλότερες τιμές. Οι εξαγωγές αμερικανικού τυριού αυξήθηκαν κατά 20% πέρυσι, φτάνοντας τους 613.000 τόνους.

Δεν υπάρχουν σαφείς κανόνες για το πότε μια γεωγραφική ονομασία γίνεται γενικός όρος. Σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι το cheddar έχει πλέον γίνει τύπος τυριού και όχι προϊόν που πρέπει να προέρχεται από το Cheddar της Αγγλίας. Αντίθετα, ακόμη και οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν ότι η σαμπάνια προέρχεται μόνο από συγκεκριμένη περιοχή της Γαλλίας.

Στο ενδιάμεσο, επικρατεί σύγχυση. Για τους Αμερικανούς, η φέτα είναι απλώς ένα λευκό, θρυμματισμένο τυρί. Για την ΕΕ, όμως, η Φέτα μπορεί να παράγεται μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές της Ελλάδας με παράδοση χιλιετιών — αναφέρεται μάλιστα και στην Οδύσσεια.

ΗΠΑ και ΕΕ σε αδιέξοδο ως προς το πώς αντιμετωπίζουν τα τυριά στις αγορές τους

Σε γενικές γραμμές, ΗΠΑ και ΕΕ βρίσκονται σε αδιέξοδο ως προς το πώς αντιμετωπίζουν τα τυριά στις αγορές τους. Έτσι, η «μάχη» μεταφέρεται στον υπόλοιπο κόσμο.

Παράδειγμα αποτελεί η Ινδονησία, μια χώρα 285 εκατομμυρίων κατοίκων που εισάγει γαλακτοκομικά αξίας 220 εκατ. δολαρίων ετησίως από τις ΗΠΑ.

Τον Σεπτέμβριο, η ΕΕ ανακοίνωσε εμπορική συμφωνία με την Ινδονησία, που προστατεύει πάνω από 200 προϊόντα, ορίζοντας ότι η φέτα προέρχεται μόνο από την Ελλάδα και η Gorgonzola από την Ιταλία.

Τον Φεβρουάριο, η κυβέρνηση Τραμπ απάντησε με δική της συμφωνία, βάσει της οποίας η Ινδονησία θα επιτρέπει στους Αμερικανούς παραγωγούς να χρησιμοποιούν τις ονομασίες αυτές — το αντίθετο από ό,τι είχε υποσχεθεί στην ΕΕ. Καμία από τις δύο συμφωνίες δεν έχει ακόμη επικυρωθεί.

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι η Ινδονησία πρέπει να σεβαστεί τις ονομασίες, διαφορετικά θα υπάρξουν συνέπειες. Οι συμφωνίες με άλλες χώρες «δεν πρέπει να υπονομεύουν τις διμερείς συμφωνίες της ΕΕ».

Τον Μάρτιο, η ΕΕ κατέληξε σε συμφωνία με την Αυστραλία, που προστατεύει 396 ευρωπαϊκά προϊόντα. Οι Αυστραλοί παραγωγοί θα πρέπει να σταματήσουν να χρησιμοποιούν την ονομασία «fontina» εντός πέντε ετών, ενώ οι υφιστάμενοι παραγωγοί θα μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τον όρο «φέτα», αλλά οι νέοι όχι.

Η Αυστραλία δήλωσε ότι αυτές οι παραχωρήσεις ήταν απαραίτητες για τη συμφωνία.

Ο Ίαν Σούμαν, στέλεχος εταιρείας εξαγωγής τυριών από το Νιου Τζέρσεϊ, χαιρέτισε τις επιτυχίες της Ουάσιγκτον: «Οι συμφωνίες στη Νοτιοανατολική Ασία και τη Λατινική Αμερική είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικές, λόγω της αυξανόμενης ζήτησης για τυρί».