Το όραμα Τραμπ για τη Γροιλανδία και οι “κόκκινες γραμμές” της συμφωνίας

Η Δανία και η Γροιλανδία δήλωσαν το Σάββατο (19/09) ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τις ΗΠΑ δεν θα θέσει σε κίνδυνο την κυριαρχία της Γροιλανδίας, μετά τις δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η συμφωνία θα παρέχει στην Ουάσινγκτον «μόνιμο έλεγχο» επί της ασφάλειας του αρκτικού νησιού, αφήνοντας ωστόσο ασαφές το ακριβές εύρος της.

Οι ΗΠΑ, η Δανία και η Γροιλανδία ανακοίνωσαν αργά την Παρασκευή ότι κατέληξαν σε συμφωνία που θα επιτρέπει στις ΗΠΑ να αναπτύξουν σημαντική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, ενώ παράλληλα θα απαγορεύει σε αντιπάλους των ΗΠΑ να κατασκευάσουν δικές τους βάσεις στο νησί.

Σύμφωνα με το Reuters, βασικές λεπτομέρειες της συμφωνίας δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, μεταξύ των οποίων το μέγεθος της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο αυτοδιοικούμενο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας, καθώς και το κατά πόσο θα παραχωρηθούν στην Ουάσινγκτον οποιεσδήποτε επίσημες αρμοδιότητες σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και φυσικών πόρων.

Η Δανία και η Γροιλανδία εξέφρασαν την ελπίδα ότι η συμφωνία, η οποία αναμένεται να υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, θα βάλει τέλος σε μήνες αβεβαιότητας που προκλήθηκαν από τις απειλές του Τραμπ να θέσει υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ τη Γροιλανδία.

«Η επόμενη εβδομάδα θα μπορούσε να είναι μια καλή εβδομάδα — για τη Γροιλανδία, τη Δανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε σε ανάρτησή του στο Facebook το Σάββατο ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας Λαρς Λόκε Ράσμουσεν.

«Μια περίοδος αβεβαιότητας ελπίζουμε ότι θα δώσει τη θέση της σε μια δεσμευτική συμφωνία, η οποία θα ενισχύει την ασφάλεια στην Αρκτική και τον Βόρειο Ατλαντικό και, κατ’ επέκταση, την κοινή μας ασφάλεια στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της Ευρώπης — με σεβασμό, ταυτόχρονα, στις κόκκινες γραμμές του Βασιλείου της Δανίας», πρόσθεσε.

Ωστόσο, ορισμένοι κάτοικοι της πρωτεύουσας της Γροιλανδίας, Νουούκ, εμφανίστηκαν επιφυλακτικοί απέναντι στην προοπτική στενότερων σχέσεων με την Ουάσινγκτον.

«Οι ΗΠΑ δεν πρέπει να ελέγχουν τη Γροιλανδία. Νομίζω ότι είναι καλύτερο να συνεργαζόμαστε με το ΝΑΤΟ», δήλωσε ο 65χρονος Γιάκομπ Λούντβιγκσεν.

«Ο Τραμπ πρέπει να μείνει πάρα, πάρα, πάρα πολύ μακριά από τη Γροιλανδία», δήλωσε στο Reuters, στο Νουούκ, η 71χρονη συνταξιούχος μαγείρισσα Μαριάνε Χάνσεν. «Δεν πρέπει να περιμένει ότι τα παιδιά και τα εγγόνια μας θα γίνουν στο μέλλον Αμερικανοί».

Η Δανία και η Γροιλανδία έχουν επανειλημμένα επιμείνει ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να σεβαστεί την κυριαρχία του Βασιλείου της Δανίας και να αποδεχθεί ότι η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση.

Το όραμα του Τραμπ για τη συμφωνία σχετικά με τη Γροιλανδία

Ο Τραμπ ανέφερε την Παρασκευή (18/09) στο Truth Social ότι, βάσει της συμφωνίας, «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ τη δυνατότητα να κάνουν ό,τι είναι απαραίτητο στη Γροιλανδία, προκειμένου να διασφαλίζουν και να υπερασπίζονται την ασφάλεια της Γροιλανδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής».

Η συμφωνία «δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες μόνιμο έλεγχο επί της ασφάλειας, καθώς και όλων των άλλων αναγκών, στη Γροιλανδία», δήλωσε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι κανένας αντίπαλος δεν θα επιτρέπεται ποτέ να διατηρεί βάση ή στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, ούτε να πραγματοποιεί ευαίσθητες επενδύσεις εκεί, χωρίς τη ρητή γραπτή έγκριση της Ουάσινγκτον.

Ο Τραμπ προχώρησε στην ανακοίνωση μετά την αποκλειστική αποκάλυψη του Reuters ότι οι ΗΠΑ και η Δανία βρίσκονταν κοντά στην επίτευξη συμφωνίας.

Η ασφάλεια και οι ορυκτοί πόροι του τεράστιου νησιού του βορρά έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της εξωτερικής πολιτικής και του ενδιαφέροντος της Ουάσινγκτον από την έναρξη της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ, με Αμερικανούς αξιωματούχους να επικαλούνται λόγους εθνικής ασφάλειας, την πρόσβαση σε πολύτιμους φυσικούς πόρους, μεταξύ των οποίων οι σπάνιες γαίες, καθώς και τον έλεγχο των νέων θαλάσσιων οδών που διαμορφώνονται στην Αρκτική.

Όπως αναφέρει ο Guardian, το νησί φιλοξενούσε σημαντική αμερικανική στρατιωτική παρουσία τη δεκαετία του 1950, όταν ο φόβος μιας καταστροφικής πυρηνικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης οδήγησε στην εγκατάσταση στη Γροιλανδία βομβαρδιστικών μεγάλου βεληνεκούς με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικών όπλων, καθώς και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διατηρούν περιορισμένη στρατιωτική παρουσία στη διαστημική βάση Πιτούφικ, πρώην βάση Θούλη, η οποία χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων για την έγκαιρη ανίχνευση πυραυλικών απειλών.

«Αυτό πιθανότατα δεν αποτελεί το τέλος των φιλοδοξιών του προέδρου Τραμπ για τη Γροιλανδία και σίγουρα δεν σηματοδοτεί το τέλος του στρατηγικού ενδιαφέροντος των ΗΠΑ για την περιοχή και τους φυσικούς της πόρους», δήλωσε ο Μίκελ Βέντμπι Ράσμουσεν, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης.

Εάν η Κοπεγχάγη παραχωρήσει οποιαδήποτε επίσημη αρμοδιότητα στην Ουάσινγκτον, τότε στη Γροιλανδία τίθεται το ερώτημα κατά πόσο «αυτό είναι η αρχή της αντικατάστασης της αποικιακής σχέσης με τη Δανία από μια αποικιακή σχέση με τις ΗΠΑ», πρόσθεσε.

Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν ανέφερε σε ανάρτησή του στο Facebook το Σάββατο (19/09) ότι η προτεινόμενη συμφωνία «αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου μας, καθώς και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση».

Οι αμερικανικές επιδιώξεις για μεγαλύτερη επιρροή στο αρκτικό νησί έχουν προκαλέσει εντάσεις στις σχέσεις εντός του ΝΑΤΟ. Τον Ιανουάριο, ευρωπαϊκά κράτη-μέλη της Συμμαχίας έστειλαν στρατιωτικό προσωπικό στη Γροιλανδία, σε μια επίδειξη στρατιωτικής ετοιμότητας. Οκτώ Ευρωπαίοι σύμμαχοι εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, επαναβεβαιώνοντας τη δέσμευσή τους για την ασφάλεια της Αρκτικής. Ακολούθησαν διαπραγματεύσεις.

Εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ δήλωσε το Σάββατο (19/09) ότι η Συμμαχία χαιρετίζει τη συμφωνία, η οποία, όπως ανέφερε, «θα συμβάλει στην ενίσχυση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της συνεργασίας σε αυτή τη ζωτικής σημασίας περιοχή».