Γιώργος Κουτλής: “Ελπίζεις οι θεατές, φεύγοντας, να τσακώνονται για τα θέματα του έργου”

Ο Γιώργος Κουτλής με άξονα την «Αντιγόνη» του Ζαν Ανούιγ —ένα από τα πιο πολιτικά και υπαρξιακά κείμενα του ευρωπαϊκού θεάτρου του 20ού αιώνα— και αντλώντας υλικά από την ομώνυμη τραγωδία του Σοφοκλή και τη ζωντανή διαδικασία των προβών, δημιουργεί μια παράσταση για την ανάγκη αντίστασης απέναντι στον κυνισμό, και την ανυπακοή απέναντι σε κάθε τι που τσακίζει την πίστη, τα όνειρα και στο τέλος-τέλος την ανθρωπιά μας.

Εμείς θέσαμε δυο ερωτήματα σε όλους τους ηθοποιούς. Και εκείνοι απαντούν κάτω από μία κοινή παραδοχή: η αντίσταση και η επιμονή στη δικαιοσύνη είναι η μόνη λύση.

Γιώργος Κουτλής

Με ποιον τρόπο αντιμετωπίζεις το κείμενο και πού αποφάσισες να οδηγήσεις την παράσταση; Ποιος είναι ο τωρινός σου στόχος;

Αρχικά, μελέτησα την Αντιγόνη του Σοφοκλή, μετά το κείμενο του Ανούιγ συγκρίνοντας τα και προσπαθώντας να καταλάβω τι οδήγησε τον Ανουιγ σε αυτή τη μεταγραφή του αρχαίου μύθου. Στη συνέχεια, αφιερώσαμε μια μεγάλη περίοδο στην ανάλυση και τη συζήτηση με τον θίασο, για το πώς επικοινωνεί το έργο σε εμάς σήμερα, πού συνδεόμαστε με τους ήρωές του και κυρίως με την Αντιγόνη.

Μιλάμε για ήρωες που είναι σύμβολα και έπρεπε να δούμε πού συναντιόμαστε εμείς με τα σύμβολα αυτά. Το θέμα της επανάστασης ερχόταν συνέχεια στην επιφάνεια, είτε βλέπαμε το έργο ταξικά, είτε από τη σκοπιά του φύλου, είτε από τη σύγκρουση γενεών, πάντα περιστρεφόμασταν γύρω απ’ αυτό. Προσπάθειά μας ήταν να μην κάνουμε μια παράσταση με “καλούς” και “κακούς” και εύκολα νοήματα. Είμαστε στη ζωή μας και Κρέοντας και Ισμήνη πολύ συχνά όλοι μας και για να έχει νόημα η παράσταση πρέπει αυτοί οι ήρωες να μην πάρουν εύκολα ένα αρνητικό πρόσημο και πραγματικά όταν συγκρουστούν με την Αντιγόνη να συγκρούονται δύο κόσμοι με τα δίκια τους.

Έτσι, η παράσταση σηκώνεται σε τραγικά μεγέθη, αποφεύγεται ο διδακτισμός και ελπίζεις οι θεατές φεύγοντας να τσακώνονται για τα θέματα του έργου. Τότε η παράσταση γίνεται αφορμή για έναν δημόσιο διάλογο εκτός των τειχών του θεάτρου και τότε, νομίζω, εκπληρώνεται κι ο στόχος της.

Ιωσήφ Αλί

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Στη πραγματικότητα η πίστη σε ιδανικά όπως η δικαιοσύνη, η ειλικρίνεια και η αλληλεγγύη συχνά θεωρείται αφέλεια, επειδή συνδέεται με την ελπίδα και την εμπιστοσύνη στον άνθρωπο. Σε έναν κόσμο όπου η απογοήτευση, η αδικία και ο κυνισμός συχνά κυριαρχούν, η επιμονή στις αξίες απαιτεί μια έξτρα δύναμη και ψυχική αντοχή. Ωστόσο η ουσιαστική δοκιμασία βρίσκεται στην αέναη προσπάθεια να υπερασπίζεται κανείς όσα θεωρεί σωστά, ακόμη και όταν το περιβάλλον τον ωθεί να τα εγκαταλείψει, κι εκεί ακριβώς αποκαλύπτεται η ουσία της ωριμότητας. Ισως το πιο ειλικρινές που μπορω να πω στο τώρα μου είναι πως η αντίσταση στο κύμα του κυνισμού δεν είναι τίποτα άλλο, παρά μονόδρομος.

Νίκος Αποστολόπουλος

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Δεν σας κρύβω ότι μου προκαλεί μια κάποια δυσφορία το ρήμα «αντέχω» στην συγκεκριμένη ερώτηση. Εδώ έχουμε μάθει να αντέχουμε (ή πιο σωστά να υπομένουμε), αγγίζοντας πολλές φορές τα όρια της ανοσίας και μερικές φορές ξεπερνώντας τα, κάθε τι που διαπράττεται από κυβερνήσεις αναλγησίας, συγκαλύψεων και εξυπηρέτησης συμφερόντων. Από μικρά προσπαθούν να μας εμφυσήσουν πως κάθε μορφή αντίδρασης/εξέγερσης σε οποιαδήποτε καταπιεστική κατάσταση είναι απόλυτα φυσιολογική και δικαιολογημένη λόγω του νεαρού της ηλικίας μας, της απειρίας, της αφέλειάς μας και της άγνοιας κινδύνου.

Πρόκειται δηλαδή για μια «φάση» που θα περάσει, και στην πορεία της ζωής μας θα συνειδητοποιήσουμε, θέλοντας και μη, πως είμαστε καταδικασμένοι, πως δεν μπορούμε να κάνουμε κι αλλιώς παρά να βολευτούμε, να κοιτάξουμε τη δουλίτσα μας και να γίνουμε παρτάκηδες, ωφελιμιστές και κυρίως ισαποστάκηδες (αυτή η μάστιγα), χαρακτηρισμοί οι οποίοι συνεπάγονται την έκλειψη κάθε είδους αξίας, ιδανικών, αρχών και κυρίως δικαιοσύνης.

Ε λοιπόν, όχι. Θα εξακολουθούμε να αντέχουμε, να πιστεύουμε, να επιμένουμε και να πασχίζουμε για όλα αυτά εφόσον θέλουμε ακόμα να λεγόμαστε άνθρωποι. Άλλωστε το θέατρο -όπως και πολλές άλλες μορφές τέχνης- σου επιτρέπουν (ή τουλάχιστον έτσι θέλουμε να πιστεύουμε) να γίνεσαι καταγγελτικός και αυτό είναι κάτι το οποίο δεν θα σταματήσουμε ποτέ να επιδιώκουμε παρά τη συνεχή προσπάθεια φίμωσης και λογοκρισίας από ένα τεράστιο ποσοστό αυτής της σάπιας κοινωνίας.

Αθηνά Βαρνάβα

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Σε μια περίοδο ηθικής και αξιακής κατάρρευσης, σε «έναν κόσμο οργανωμένης σήψης», η πίστη στα ιδανικά δεν είναι ένδειξη αφέλειας, αλλά ζήτημα ζωτικής σημασίας. Το θέμα δεν είναι πόσο ή αν αντέχεις, αλλά ότι οφείλεις να αντέχεις. Ο κυνισμός μπορεί να γίνει παραπλανητικός και ενέχει κινδύνους. Η λογική του «όλα είναι μαύρα» δε πρέπει να ωθεί στην απάθεια αλλά στην κινητοποίηση. Όσο και αν είναι εύκολο να υποκύψει κανείς στην ματαίωση της εποχής ο αγώνας για το φαινομενικά άπιαστο παραμένει κάτι βαθιά ανθρώπινο.

Πού συναντιούνται το σύγχρονο θέατρο και η εκάστοτε αρχαία τραγωδία;
Το αρχαίο θέατρο βασιζόταν σε γνωστούς μύθους και έπη και τα διαμόρφωνε έτσι ώστε να μιλούν στην εποχή τους. Με τον ίδιο τρόπο και το σύγχρονο θέατρο παίρνει υπάρχουσες ιστορίες, τους δίνει μια σύγχρονη ματιά ή δημιουργεί νέες, εμπνευσμένες από την πραγματικότητα γύρω μας. Και το πιο βασικό, το αρχαίο και το σύγχρονο θέατρο συναντιούνται στο εξής: είναι δημόσιος λόγος, και ο δημόσιος λόγος ήταν, είναι και θα είναι πάντα κάτι πολιτικό.

Νίκος Βλασάκης

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Παίρνουμε ένα κέρμα. Στην μία πλευρά, αποτυπώνεται ένας αριθμός, αυτός που αντιστοιχεί στην χρηματική του αξία, ενώ στην άλλη, υπάρχει σχεδόν πάντα η αποτύπωση μιας εικόνας που εγείρει το συναίσθημα και τη μνήμη. Θα λέγαμε ότι πρόκειται για δύο διαφορετικές προσωπικότητες, για δύο τελείως διαφορετικούς τρόπους ύπαρξης. Ναι, αλλά μιλάμε πάντα για το ίδιο κέρμα. Κάπου εδώ, περιμένω την εύλογη ερώτηση: κορώνα ή γράμματα; Και η μόνη απάντηση που έχω να δώσω, είναι: ποιος με ρωτάει και γιατί;

Πού συναντιούνται το σύγχρονο θέατρο και η εκάστοτε αρχαία τραγωδία;

Στα σύγχρονα θέατρα. Ή και στα αναπαλαιωμένα. Στην χειμερινή σεζόν. Ή και στην καλοκαιρινή. Στα άτομα που αποτελούν τον χορό. Ή και στα ίδια, που ταυτόχρονα δουλεύουν σέρβις. Στο ότι η Τραγωδία ξεκίνησε πριν από χιλιάδες χρόνια. Ή και στο ότι σύγχρονες τραγωδίες προκαλούν το θέατρο σήμερα. Στο ότι απαρτιζόταν από εμάς. Ή και στο ότι ακόμα, από εμάς απαρτίζεται. Στο ότι το ένα οδήγησε στο άλλο. Ή και στο άλλο, που οδηγεί το πρώτο σε κάτι νέο.

Μαρίτα Γαγάνη

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Αντέχω. Όσο βλέπω τα μάτια των ανθρώπων που παλεύουν ενάντια στην καταπίεση του συστήματος και του κράτους κρατώντας την ευαισθησία και την τρυφερότητά τους. Στην ουσία αυτό έχει παρερμηνευτεί ως αφέλεια αλλά εμένα αυτό με κάνει να συνεχίζω. Αυτό με ταυτίζει. Σε κάθε λαό που εξεγείρεται, σε κάθε απεργό πείνας, σε κάθε επιζώσα έμφυλης βίας, σε κάθε άνθρωπο που επιλέγει τον δρόμο της αντίστασης.

Αιμιλία Γιαννούκαρη

Που συναντιούνται το σύγχρονο θέατρο και η εκάστοτε αρχαία τραγωδία;

Οι αρχαίες τραγωδίες συναντιούνται με το σύγχρονο θέατρο όπως η τρέχουσα πολιτική επικαιρότητα, γιατί είναι πάντα επίκαιρες. Την Αντιγόνη την συναντάμε στο «From the river to the sea» της Παλαιστίνης, στο «Δεν έχω οξυγόνο» των Τεμπών, στο «Nepo Kids» του Νεπάλ, στο «Jin, Jîyan, Azadî» του Ιράν. Η ερώτηση είναι, όταν επιλέγεις να ανεβάσεις ένα έργο βασισμένο στην αρχαία τραγωδία, με ποιον τρόπο χρησιμοποιείς το έργο για να τοποθετηθείς πάνω στην εποχή που το ανεβάζεις, όχι στην εποχή που γράφτηκε.

Βασίλης Δημητριάδης

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Οι αξίες και τα ιδανικά είναι κεκτημένα ολονών μας, δεν μας ανήκουν, τα μοιραζόμαστε και τα εμπνέουμε στους άλλους. Πιθανότατα αντέχουμε όσο μπορούμε ακόμα να λέμε καλημέρα σε άλλους ανθρώπους.
Πού συναντιούνται το σύγχρονο θέατρο και η εκάστοτε αρχαία τραγωδία;
Μάλλον εκεί που όλα έχουν καταρρεύσει. Ίσως εκεί να βρίσκεται σε μια καντίνα ο Αισχύλος με τον Bob Wilson και να πίνουν μπύρες μέχρι να έρθουν και οι υπόλοιποι.

Γιώργος Εξακοΐδης

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Η ερώτηση είναι πόσο αντέχω; Δεν είναι ζήτημα αντοχής είναι ζήτημα κατασκευής. Εγώ έτσι έχω μεγαλώσει και δεν μπορώ ή μάλλον αρνούμαι να συνυπογράψω την λογική των συμφεροντολόγων παρτάκηδων, η οποία προσπαθεί, και έχει καταφέρει εν μέρη, να υποβιβάσει τις ηθικές αξίες της ευγνωμοσύνης, της πίστης (loyalty) και της δικαιοσύνης σε παλιομοδίτικη ξεπερασμένη κοινωνικά αφέλεια.

Δανάη Καλούτσα

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Νομίζω ότι η πίστη στα ιδανικά, σε αρχές και τις αξίες του καθενός είναι διαφορετική από την πίστη στην δικαιοσύνη στις μέρες μας. Δεν ξέρω αν μπορεί κανείς πραγματικά να πορευτεί χωρίς τις προσωπικές του αξίες, όλοι έχουμε και αυτός είναι ο γνώμονας με τον οποίο πορευόμαστε στον κόσμο. Για εμένα δεν τίθεται ερώτημα στο ποσό αντέχεις να συμπορευτείς με τα ιδανικά και τις αρχές σου αλλά πόσο μπορεί να αντέξει κανείς να ζει κόντρα σε αυτά. Πιστεύω ότι μπορείς να αντέξεις να ζήσεις χωρίς δικαιοσύνη (στις μέρες μας για πολλούς είναι δεδομένο αυτό) όσο καταφέρνεις να ζεις με βάση τα ιδανικά σου. Δεν είναι δίκαιος ένας κόσμος που σε αναγκάζει να υπάρχεις χωρίς αυτά. Στο τέλος της ημέρας, όταν μένεις μόνος σου με τον εαυτό σου, δεν έχει καμία σημασία τι έχεις καταφέρει αν δεν μπορείς να αντέξεις το ποιος έχεις γίνει και το τι έχεις κάνει για να φτάσεις στο σημείο που είσαι.

Ιλιάνα Καραπασιά

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Είναι σκληρό να ζεις με μια διαρκή παρερμηνεία της ευαισθησίας ως αδυναμίας ή αφέλειας. Εγώ όμως, προτιμώ να υπάρχω έτσι, ως άγουρη ή ονειροπόλα, αν αυτό σημαίνει ότι δεν απαρνιέμαι όσα δίνουν νόημα και πυρήνα στην ύπαρξή μου. Ποτέ δεν έμαθα να αφήνω πίσω την ευαισθησία ή την ευαλωτότητα μου για να χωρέσω στον κόσμο. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, παρατηρώ τη ζωή με τα μέσα μάτια. Όταν οι ζωές μας καθορίζονται από μηχανισμούς εξουσίας που εκμηδενίζουν τις αξίες μας, η ανάγκη να παραμένω πιστή σε αυτό που είμαι γίνεται ακόμη πιο επιτακτική. Με αυτόν τον τρόπο αντιστέκομαι, και αντέχω. Δεν είναι μια τυχαία επιλογή. Είναι στάση ζωής και πολιτική πράξη. Αν αυτό θεωρείται αφέλεια, ας είμαι αφελής.

Πού συναντιούνται το σύγχρονο θέατρο και η εκάστοτε αρχαία τραγωδία;

Για μένα, το σύγχρονο θέατρο συναντά την αρχαία τραγωδία μέσα από την πολιτική και υπαρξιακή εμπειρία της εποχής μας. Η αρχαία τραγωδία κατοικεί στο σήμερα, γιατί το σήμερα δεν είναι κάτι άλλο από μια νέα εκδοχή των ίδιων ανθρώπινων συγκρούσεων.
Το τραγικό στοιχείο παραμένει σταθερό. Και είναι ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος που πάσχει, που συγκρούεται, που εκτίθεται απέναντι σε δυνάμεις μεγαλύτερες από τον ίδιο, που καλείται να επιλέξει αν θα συμβιβαστεί ή αν θα αντισταθεί σε αυτό που τον συνθλίβει.

Αγνή Καρβουντζή

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Ο κυνισμός αφορά τη συνειδητοποίηση των ορίων ενός υφιστάμενου συστήματος. Οι έννοιες και τα περιεχόμενα τους είναι κυρίως εργαλεία κατά τη γνώμη μου, δεν μπορούν να είναι σταθερές. Φιλοσοφικά κινήματα εμφανίζονται σε κάθε εποχή και ταυτιζόμαστε όσο μας επιτρέπει η εμπειρία και η ηθική μας. Οι αξίες και τα ιδανικά απ’ την άλλη είναι οικουμενικά. Στην εποχή που προβάλλει ως ωριμότητα μια απόλυτη φιλοσοφία, αν όχι χρέος μας, είναι τουλάχιστον ένδειξη γενναιότητας να επιμένουμε σε ό,τι ανθρώπινο έχουμε μέσα μας. Ακόμα και στις πιο ισχυρές τάσεις παραίτησης πάντως, προσωπικά πιστεύω αντέχω, γιατί δεν αντέχω καμία άλλη εναλλακτική.

Ευαγγελία Κυργιώτη

Πού συναντιούνται το σύγχρονο θέατρο και η εκάστοτε αρχαία τραγωδία;

Η συνάντηση αυτή πραγματοποιείται μέσω του ανθρώπου. Το θέατρο είναι ένας ζωντανός χώρος όπου ο άνθρωπος, παρατηρεί, αναγνωρίζει, άλλοτε ταυτίζεται και άλλοτε αποστασιοποιείται από τον εαυτο του. Του δίνεται η δυνατότητα να αντιληφθεί καλύτερα τη φύση του αλλά ταυτόχρονα και τους γύρω του. Είναι ένα εργαλείο αδιάκοπου διαλόγου με την ύπαρξη μας και ένας διαχρονικός μηχανισμός κατανόησης ή έστω προσέγγισης της.

Ντέμη Κλεφτάκη

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Αντέχω όσο θυμάμαι ότι τα ιδανικά δεν είναι αδυναμία αλλά επιλογή. Η επιμονή σε αξίες και στη δικαιοσύνη μπορεί να κοστίζει, όμως δίνει νόημα και συνέπεια στη ζωή, και αυτό τελικά είναι πιο ανθεκτικό από κάθε κυνισμό. Το να επιμένουμε με κάθε τρόπο σε έναν κόσμο που βαφτίζει τα ιδανικά, τις αξίες και την πίστη για το καλό αφέλεια, αποκαλύπτει πόσο αναγκαίο είναι να το κάνουμε. Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική μορφή αντίστασης: η πίστη στο καλό.

Κωνσταντίνα Οικονόμου

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Δε γνωρίζω ούτε πόσο ούτε πώς αντέχω. Υπάρχει ένα διαρκές ερώτημα κατά πόσο έχω συμβιβαστεί με την κανονικότητα αφού ζω εντός της ή αν ποτέ θα με καταπιεί-όπως και όλους μας- και θα εξαφανιστεί παντελώς οποιοδήποτε ψήγμα ανθρωπισμού. Ωστόσο έχω βαθιά πεποίθηση ότι τα ανθρωπιστικά ιδανικά είναι εγγεγραμμένα στην ανθρώπινη υπόσταση και δεν είναι ένας επικτητος αφελής ρομαντισμός. Η κανονικότητα των γενοκτονιών, των πολέμων και των σκανδάλων ειναι μια διαστρέβλωση της ανθρώπινης φύσης γιατι δεν τη βοηθούν να υπάρξει και να εξελιχθεί. Βάσει αυτης της πεποίθησης τουλάχιστον επιλέγω προσωπικά να ζήσω.

Νεφέλη Παντερμαλή

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Τον τελευταίο καιρό αντιλαμβάνομαι την έννοια του κυνισμού ως μια εστίαση στο «εδώ και τώρα». Αναγνωρίζω ότι ενδέχεται να φέρει μια απαισιόδοξη χροιά· ωστόσο, πιστεύω πως στη δική μας εποχή —και ιδιαίτερα στη γενιά μας— αυτή η γείωση στο παρόν καθίσταται ουσιώδης. Σε ωθεί προς την πράξη, αντί να σε καθηλώνει σε μια αφηρημένη ελπίδα για μια μελλοντική, καθολική ιστορική μεταβολή, την οποία πιθανότατα δεν θα προλάβουμε να βιώσουμε. Με αυτήν τη βάση, θεωρώ ότι οι αξίες και τα ιδανικά, όπως τα προσλαμβάνει ο καθένας, μπορούν να λειτουργήσουν όχι ως στατικά σχήματα, αλλά ως μια διαρκής διαδικασία αμφισβήτησης, δημιουργίας και ρήξης.

Παναγιώτης Παυλίδης

Πού συναντιούνται το σύγχρονο θέατρο και η εκάστοτε αρχαία τραγωδία;

Στο μυαλό μου, δεν πρόκειται ακριβώς για έναν νέο τόπο συνάντησης. Το σύγχρονο αναγκαστικά φέρει το αρχαίο. Τα αρχαία κείμενα, είναι κλασσικά ακριβώς επειδη καταπιάνονται με θέματα που δεν σταματούν να είναι επίκαιρα. Στην καλλιτεχνική διαδικασία υπάρχουν φορές που αισθανόμαστε ότι τα πλησιάζουμε και καταλαβαίνουμε πως δεν μπορούμε να ξεφύγουμε πραγματικά ποτέ από αυτά, σαν να είναι μια σχέση γονεϊκή.

Σοφιανός Πεσιρίδης

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Στην εποχή μας, τα κέρδη έχουν γίνει πρωταγωνιστές. Και ακούς συνέχεια λέξεις που έχουν να κάνουν με: «περιθώρια, όρια, αντοχές, δεσμεύσεις». Και αρχίζεις και συ να βάζεις νερό στο κρασί σου μπόλικο και να αντέχεις στο κρατικό έγκλημα, στο εργατικό ατύχημα, στο έλλειμμα δικαιοσύνης, ώσπου έρχεται κάτι που δεν μπορείς να το διαχειριστείς: ο σεβασμός στο νεκρό ανθρώπινο σώμα, οι ισχυροί δεσμοί της οικογένειας. Αυτά είναι τα θεμέλια του έργου του Ανούιγ και σε αυτά και να θες να κλείσεις τα μάτια δεν μπορείς. Εκεί βασιζόμαστε για να μιλήσουμε και για τα άλλα που έχουν καταπιεστει από το κυνισμό και τη βαρβαρότητα

Πού συναντιούνται το σύγχρονο θέατρο και η εκάστοτε αρχαία τραγωδία;

Η αρχαία τραγωδία είχε, πέρα από κάθε άλλη μορφή θεατρικής τέχνης, την έννοια του δημόσιου, καταφέρνοντας να είναι υπαρξιακή και πολιτική ταυτόχρονα. Στη σημερινή εποχή το σύγχρονο θέατρο ψάχνει ακριβώς αυτό: την κινητήρια δύναμη που θα το κάνει δημόσιο ξανά. Επικοινωνώντας δομικά με όλο το πολιτικό και κοινωνικό μας οικοσύστημα.

Μαργαρίτα Στραβουδάκη

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Η ωριμότητα αυτή του κυνισμού δεν είναι παρά μια κεκαλυμμένη απελπισία. Από το να φτάσω στο αδιέξοδο της ματαιότητας, καλύτερα να μείνω για μια ζωή αφελής. Δεν λέω πως είναι εύκολο, η ποίηση όμως είναι αυτή που μας κρατά ζωντανούς και μας δίνει τη δύναμη να παλεύουμε για τις αξίες και τα ιδανικά μας, και η ποίηση υπάρχει στο θέατρο, υπάρχει στον έρωτα, υπάρχει και σε τόσα μικρά καθημερινά πράγματα. Αντιγόνες ας μείνουμε για πάντα αφελείς και ανώριμες.

Εύα Τζανακάκη

Πού συναντιούνται το σύγχρονο θέατρο και η εκάστοτε αρχαία τραγωδία;
Πιστεύω ότι αυτή πρέπει να ήταν και η διερώτηση του Ανούιγ, που τον έκανε να προχωρήσει στην συγγραφή της σύγχρονης -για την εποχή- Αντιγόνης του. Αν χρειαζόταν να επικεντρωθώ σε ένα βασικό σημείο συνάντησης της αρχαίας τραγωδίας με το σύγχρονο θέατρο, θα ήταν οι ιστορίες. Και πιο συγκεκριμένα οι ιστορίες των ανθρώπων. Το θέατρο πάντοτε είχε στο επίκεντρο έναν άνθρωπο που έπασχε. Δυστυχώς, θα έλεγε κανείς, δεν προβλέπεται να σταματήσει κάτι τέτοιο να είναι σύγχρονο, όπως σύγχρονη θα είναι και η προσπάθεια επούλωσης του μέσω της τέχνης.

Γιάννης Χριστοφορίδης

Στην εποχή μας, γράφετε, «ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια». Πόσο αντέχετε να επιμένετε σε ιδανικά και αρχές, σε αξίες και στη δικαιοσύνη;

Είναι πολύ απλό. Όταν ο συντηρητισμός, η εξουσιολαγνεία και η διαφθορά μαστίζουν μια εποχή, εμφανίζονται “μυωπικοί κυβερνήτες”, που δεν μπορούν να δουν πιο μακριά από την ίδια τους τη μύτη. Ετσι, ως φυσικό επόμενο, η “νέα” γενιά πρέπει να φέρει αντίσταση στο κατεστημένο. Εξάλλου το να σε χαρακτηρίζουν “αφελή” για τα πιστεύω σου σε κάνει απλά ακόμα πιο απρόβλεπτο και επικίνδυνο!