Το Ιράν επιστράτευσε τα… Lego στη “μάχη” της προπαγάνδας

Ένα νέο κύμα προπαγανδιστικών βίντεο με αισθητική Lego και έντονο πολιτικό περιεχόμενο κυκλοφορεί στα social media, με ομάδες που συνδέονται με το Ιράν να αναπαριστούν μέσα από κινούμενα σχέδια θύματα αμερικανικών και ισραηλινών επιχειρήσεων, επιχειρώντας να ενισχύσουν ένα αντιδυτικό αφήγημα εν μέσω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Σε ένα από τα βίντεο ένας ιθαγενής Αμερικανός καβαλά το άλογό του σε ένα έρημο τοπίο. Έπειτα αρχίζουν να εμφανίζονται ομάδες ατόμων που ανά τα χρόνια έχουν υπάρξει θύματα της κυβέρνησης των ΗΠΑ, από μαύρους με αλυσίδες μέχρι θύματα του Έπσταϊν και επιζώντες του διαβόητου σωφρονιστικού συγκροτήματος Αμπού Γκράιμπ στο Ιράκ, να στέκονται μπροστά από πυραύλους.

Στη συνέχεια, το βίντεο δείχνει Ιρανούς στρατιώτες να τοποθετούν μεγάλα πανό πάνω στους πυραύλους, με συνθήματα ανάλογα την ομάδα στην οποία “ανήκει” ο κάθε πύραυλος: «Για τους ανθρώπους της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι», γράφει σε ένα από τα πανό.

«Στη μνήμη των θυμάτων της πτήσης 655 της Iran Air», αναγράφεται σε άλλο πανό, το οποίο αναφέρεται στο επιβατικό αεροσκάφος που καταρρίφθηκε από αμερικανικούς πυραύλους το 1988, σκοτώνοντας και τους 290 επιβαίνοντες. «Στη μνήμη του αγώνα για ελευθερία της Ρέιτσελ Κόρι» γράφει σε άλλο πανό, το οποίο αναφέρεται στην Αμερικανίδα ακτιβίστρια που σκοτώθηκε από ισραηλινή μπουλντόζα στη Γάζα το 2003.

Θύματα αμερικανικών πολέμων και καταχρήσεων στο Αφγανιστάν, το Βιετνάμ και το Ιράκ – καθώς και τα «παιδιά του νησιού Έπσταϊν» – εμφανίζονται επίσης με παρόμοια μηνύματα, τα οποία τοποθετούνται πάνω σε πυραύλους που στη συνέχεια εκτοξεύονται.

Το άγαλμα της Ελευθερίας, το κτίριο του ΟΗΕ, ο Λευκός Οίκος, το Χόλιγουντ, ένα γιγάντιο δολάριο, μαχητικά αεροσκάφη F35 αλλά και το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο του κόσμου, το Gerald R. Ford, πλήττονται και καταστρέφονται.

Το βίντεο ολοκληρώνεται με γιγάντια αγάλματα του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου να καταρρέουν, και την φράση «ΜΙΑ ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ», να εμφανίζεται με έντονα, λευκά, κεφαλαία γράμματα.

Το βίντεο αυτό, της 28ης Μαρτίου, είναι ένα από πολλά που έχει δημοσιεύσει η Explosive Media, μία από τις ομάδες με έδρα το Ιράν που έχουν χρησιμοποιήσει τις φιγούρες και τα τουβλάκια Lego, γνωστά σε όλο τον κόσμο, για να δημιουργήσουν μια τάση στα social media, ενισχύοντας το αφήγημα της Τεχεράνης εν μέσω του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Το βίντεο που απεικονίζει τα πολλαπλά θύματα της αμερικανικής επιθετικότητας και των εσωτερικών εγκλημάτων έχει προβληθεί πάνω από 150.000 φορές στο X. Ο λογαριασμός της Explosive Media στο YouTube έχει πρόσφατα διαγραφεί από την πλατφόρμα βίντεο της Google.

Ωστόσο, η ομάδα με έδρα την Τεχεράνη, που χρησιμοποιεί ειδικά γραμμένους στίχους και ραπ μουσική για να κοροϊδέψει τον Τραμπ – συχνά χρησιμοποιώντας τα ίδια τα λόγια του Αμερικανού προέδρου για να τον κατηγορήσει για υποκρισία και για ευθυγράμμιση με τα συμφέροντα του Ισραήλ αντί των ΗΠΑ – δεν εγκαταλείπει.

Εκπρόσωπος της Explosive Media, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, δήλωσε στο Al Jazeera ότι το κανάλι τους στο YouTube έκλεισε με την αιτιολογία ότι προωθούσε τη βία – και ότι είναι πεπεισμένοι πως οι κινούμενες Lego-μορφές δεν είναι καθόλου βίαιες.

«Υπήρχε απογοήτευση, αλλά όχι έκπληξη – αυτή η ιστορία δεν είναι καινούρια», είπε. «Γνωρίζουμε καλά πώς η Δύση τυλίγει την αλήθεια στη σιωπή και προσπαθεί να φιμώσει κάθε φωνή που τη λέει».

Βαθύς συμβολισμός

Τα βίντεο περιλαμβάνουν από σκοτεινές αφηγήσεις που αναστοχάζονται τη σιιτική-μουσουλμανική ιστορία μέχρι πιο «ζωντανά» ραπ μουσικά βίντεο, όλα με κινούμενες φιγούρες και αισθητική τύπου Lego. Εκπρόσωπος της Explosive Media ανέφερε ότι το πράσινο και το κόκκινο που χρησιμοποιούνται στα animations έχουν συμβολική σημασία, καθώς το πράσινο παραπέμπει στην παράδοση που συνδέει το χρώμα με τον Χουσεΐν, εγγονό του Προφήτη Μωάμεθ, και τον αγώνα του για δικαιοσύνη απέναντι στην καταπίεση. Το κόκκινο συμβολίζει αυτόν που καταπιέζει.

«Αυτό είναι στην πραγματικότητα ένα από τα αγαπημένα μας animations. Ειδικά εκείνη η στιγμή όπου στρατιωτικά κράνη τοποθετούνται πάνω σε πυραύλους και drones – ήταν πραγματικά ιδιοφυές», είπε.

Άλλα βίντεο χρησιμοποιούν φράσεις όπως «καθεστώς Έπσταϊν», «Loser» και δείχνουν υποστηρικτές του Αμερικανού προέδρου να φορούν κόκκινα τουβλάκια-καπέλα με το λογότυπο MAGA – του κινήματος “Make America Great Again” του Τραμπ. Παρουσιάζουν τις υποσχέσεις του Τραμπ να κρατήσει τις ΗΠΑ έξω από νέους πολέμους και να στηρίξει τους απλούς εργαζόμενους Αμερικανούς, και στη συνέχεια χρησιμοποιούν τα ίδια του τα λόγια για να τον κατηγορήσουν ότι πρόδωσε τις δεσμεύσεις του, δίνοντας προτεραιότητα στα ισραηλινά συμφέροντα.

«Το “LOSER” είναι μία από τις καλύτερες δημιουργίες μας», δήλωσε ο εκπρόσωπος της ομάδας. Είναι ο χαρακτηρισμός που συχνά χρησιμοποιεί ο Τραμπ για τους αντιπάλους του. «Το αντιστρέψαμε λοιπόν – και δείξαμε ότι, στο τέλος, ο μεγαλύτερος loser είναι ο ίδιος».

Η φιγούρα τύπου Τραμπ εμφανίζεται μερικές φορές να κρατά μια μικρή κούκλα.

Ένα άλλο βίντεο απευθυνόταν στον λαό του Λιβάνου, αναφέροντας ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) δεν θα τους εγκαταλείψει, και δημοσιεύτηκε μετά τους σφοδρούς ισραηλινούς βομβαρδισμούς στη χώρα, όπου περισσότερες από 100 βόμβες έπεσαν μέσα σε 10 λεπτά. Η ομάδα που δημιουργεί αυτά τα βίντεο αποτελείται από 10 άτομα, ηλικίας 19 έως 25 ετών.

Βέβαια, αξίζει να σημειωθεί πως η Explosive Media δεν είναι η μόνη που δημιουργεί τέτοιου είδους περιεχόμενο. Η τάση έχει εξαπλωθεί και εκτός του Ιράν.

Ο Φάσι Ζάκα, πολιτικός σχολιαστής με έδρα το Ισλαμαμπάντ, είπε ότι η δύναμη αυτών των Lego-style βίντεο βρίσκεται στο ότι αγγίζουν πολλαπλά ζητήματα μέσα σε ένα παγκόσμιο πληροφοριακό περιβάλλον που, για δεκαετίες – σύμφωνα με τον ίδιο – έχει διαμορφωθεί από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης με τρόπο που λειτουργεί εις βάρος του Ιράν.

Ο Ζάκα ανέφερε ότι η ευφυΐα των βίντεο εντοπίζεται στο ότι εστιάζουν σε ρωγμές της αμερικανικής εσωτερικής πολιτικής – όπως η υπόθεση Έπσταϊν.

Υπάρχει και ένα βαθύτερο επίπεδο συμβολισμού, σημείωσε ο Ζάκα, αναφερόμενος στον βομβαρδισμό σχολείου κοριτσιών στο Μινάμπ από τις ΗΠΑ την πρώτη μέρα του πολέμου, όπου σκοτώθηκαν πάνω από 160 Ιρανές μαθήτριες.

«Ο πόλεμος ξεκίνησε με μια φρικαλεότητα εναντίον Ιρανών παιδιών», είπε, και έτσι η χρήση του Lego – μιας εικόνας συνδεδεμένης παγκοσμίως με παιδιά – «δένει όλο το αφήγημα».

Η προπαγάνδα που κερδίζει έδαφος

Ο Μαρκ Όουεν Τζόουνς, καθηγητής στο Northwestern University στο Κατάρ και ειδικός στην ανάλυση των μέσων ενημέρωσης, δήλωσε ότι για το Ιράν είναι κρίσιμο να επικρατήσει στο επίπεδο της επικοινωνίας και της διαμόρφωσης της κοινής γνώμης, καθώς δεν μπορεί να επικρατήσει στρατιωτικά.

«Η καλύτερη πιθανότητα επιτυχίας τους είναι να κερδίσουν την κοινή γνώμη και να πιέσουν τις ΗΠΑ να σταματήσουν», είπε. «Και σήμερα το παιχνίδι της επικοινωνίας είναι τέτοιο όπου αυτού του είδους η προπαγάνδα κερδίζει έδαφος».