Το κρίσιμο ορόσημο της Πρωτομαγιάς για τον πόλεμο στο Ιράν

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Τετάρτη την παράταση της κατάπαυσης του πυρός με το Ιράν, δεν έθεσε προθεσμία για την επανέναρξη των συνομιλιών, λέγοντας απλώς ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν τον αποκλεισμό της Τεχεράνης —που διαρκεί σχεδόν μία εβδομάδα— και θα περιμένουν την «πρόταση» του Ιράν για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, έχει να αντιμετωπίσει μια άλλη προθεσμία στο εσωτερικό μέτωπο, στο αμερικανικό Κογκρέσο.

Ο Τραμπ έχει περιθώριο μέχρι την 1η Μαΐου για να λάβει την έγκριση του Κογκρέσου βάσει του Ψηφίσματος για τις Πολεμικές Εξουσίες. Ο νόμος ορίζει ότι ο Πρόεδρος πρέπει να περιορίσει την ανάπτυξη δυνάμεων σε οποιαδήποτε συνεχιζόμενη σύγκρουση μετά από 60 ημέρες — εκτός εάν του χορηγηθεί ειδική εξουσιοδότηση για τη συνέχισή τους.

Για να δοθεί αυτή η έγκριση, πρέπει τόσο η Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και η Γερουσία να εγκρίνουν ένα κοινό ψήφισμα —με απλή πλειοψηφία στο καθένα— εντός αυτού του ορίου των 60 ημερών. Κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί μέχρι στιγμής.

Ωστόσο, ο νόμος αυτός έχει παρακαμφθεί στο παρελθόν από προκατόχους του Τραμπ, οι οποίοι χρησιμοποίησαν άλλες πηγές εξουσίας ως βάση για τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων.

 

Η Maryam Jamshidi, αναπληρώτρια καθηγήτρια νομικής στο Colorado Law School, εξήγησε ότι για να παραταθεί το παράθυρο των 60 ημερών κατά 30 ημέρες, ο Πρόεδρος πρέπει να βεβαιώσει εγγράφως το Κογκρέσο ότι η συνεχιζόμενη χρήση ένοπλης βίας είναι αποτέλεσμα «αναπόφευκτης στρατιωτικής αναγκαιότητας».

«Πέρα από αυτό το παράθυρο των 90 ημερών, ο Πρόεδρος υποχρεούται να τερματίσει την ανάπτυξη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, εάν το Κογκρέσο δεν έχει κηρύξει πόλεμο ή δεν έχει εξουσιοδοτήσει με άλλο τρόπο τη συνέχιση της στρατιωτικής δράσης», ανέφερε η ίδια.

Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι δεν υπάρχει σαφής νομική οδός για να εξαναγκάσει το Κογκρέσο τον Πρόεδρο να συμμορφωθεί, καθώς στο παρελθόν πρόεδροι έχουν αρνηθεί να το πράξουν, ισχυριζόμενοι ότι αυτό το μέρος του νόμου είναι αντισυνταγματικό.

Είναι πιθανό να λάβει ο Τραμπ εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο;

Με τα τωρινά δεδομένα, όπως γράφει το Al Jazeera, είναι κάθε άλλο παρά βέβαιο ότι το Κογκρέσο θα εγκρίνει τη συνέχιση της στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, λόγω των βαθιών διαιρέσεων μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών.

Στις 15 Απριλίου, μια τέταρτη διακομματική προσπάθεια στην αμερικανική Γερουσία για τον περιορισμό της εξουσίας του Τραμπ να διεξάγει στρατιωτικές επιχειρήσεις “κόπηκε” με ψήφους 52-47, με τα μέλη να ψηφίζουν συντριπτικά βάσει κομματικών γραμμών.

Οι Ρεπουμπλικάνοι στο Κογκρέσο έχουν αποφύγει σε μεγάλο βαθμό να παρέμβουν κατά τη διάρκεια των 60 ημερών που προβλέπει ο νόμος, αλλά πολλοί επιμένουν ότι μετά από αυτό το διάστημα θα απαιτηθεί έγκριση. Ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής Don Bacon δήλωσε στα αμερικανικά μέσα: «Βάσει νόμου, πρέπει είτε να εγκρίνουμε τη συνέχιση των επιχειρήσεων είτε να σταματήσουμε».

Έχουν όντως παύσει οι εχθροπραξίες;

Αν και ανακηρύχθηκε κατάπαυση του πυρός, η στρατιωτική πίεση συνεχίζεται, κυρίως στη θάλασσα.

Τη Δευτέρα, οι αμερικανικές δυνάμεις κατέλαβαν το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Touska με ιρανική σημαία στην Αραβική Θάλασσα.

Το Ιράν απάντησε δύο ημέρες αργότερα καταλαμβάνοντας δύο ξένα εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ.

Αναφορές δείχνουν ότι ο αμερικανικός στρατός αναχαίτισε τουλάχιστον τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια σε ασιατικά ύδατα.

Πώς μπορούν οι Πρόεδροι να παρακάμψουν το Κογκρέσο;

Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι με τους οποίους η εκτελεστική εξουσία αποφεύγει τους περιορισμούς του Κογκρέσου:

Η Εξουσιοδότηση για τη Χρήση Στρατιωτικής Βίας (AUMF): Πρόκειται για νόμους που ψηφίστηκαν το 2001 (μετά την 11η Σεπτεμβρίου) και το 2002 (για το Ιράκ). Αυτές οι εξουσιοδοτήσεις έχουν χρησιμοποιηθεί από διαδοχικές κυβερνήσεις για να δικαιολογήσουν ένα ευρύ φάσμα στρατιωτικών δράσεων. Ο Τραμπ χρησιμοποίησε την AUMF του 2002 για να διατάξει τη δολοφονία του Ιρανού στρατηγού Κασέμ Σουλεϊμανί το 2020.

Επαναπροσδιορισμός των «Εχθροπραξιών»: Το 2011, κατά τη διάρκεια της εκστρατείας στη Λιβύη, η κυβέρνηση Ομπάμα υποστήριξε ότι η αποστολή δεν αποτελούσε «εχθροπραξίες» υπό τη νομική έννοια, επειδή δεν περιελάμβανε «ενεργές ανταλλαγές πυρών με εχθρικές δυνάμεις», και ως εκ τούτου δεν χρειαζόταν έγκριση από το Κογκρέσο.

Ο Salar Mohendesi, καθηγητής Ιστορίας στο Bowdoin College, σημειώνει ότι αν και ο πόλεμος είναι αντιδημοφιλής, ο Τραμπ είναι πιθανό να συνεχίσει με κάποια μορφή, καθώς η υποχώρηση θα σήμαινε αποδοχή της ήττας. Το ερώτημα παραμένει: με ποιον τρόπο θα επιλέξει να παρακάμψει το Κογκρέσο εάν καταστεί απαραίτητο;