Δυτική Όχθη: Το Ισραήλ “πολιορκεί” ακόμη και το νερό για να εκδιώξει τους Παλαιστίνιους

Η κατεχόμενη Δυτική Όχθη αντιμετωπίζει μια σοβαρή κρίση λειψυδρίας, λόγω του ασφυκτικού ελέγχου που ασκεί το Ισραήλ σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής των Παλαιστινίων αλλά και των ολοένα και περισσότερων επιθέσεων που δέχεται το δίκτυο ύδρευσης από Ισραηλινούς εποίκους. 

Το νερό έχει μετατραπεί σε κεντρικό σημείο σύγκρουσης, καθώς κρίσιμες υποδομές, όπως το αντλιοστάσιο στο Ein Samia, υφίστανται διαρκείς δολιοφθορές, με αποτέλεσμα να απειλείται η επιβίωση ολόκληρων παλαιστινιακών κοινοτήτων.

Ο Mohammad Abu Ayyash, διευθυντής υδάτινων επιχειρήσεων στην Jerusalem Water Undertaking, μια περιφερειακή δημόσια εταιρεία ύδρευσης, δήλωσε στο CNN ότι το αντλιοστάσιο στο Ein Samia έχει δεχτεί επίθεση από Ισραηλινούς εποίκος, τουλάχιστον 10 φορές από την αρχή του έτους. 

Άλλο αντλιοστάσιο, βορειοανατολικά της Ραμάλα, ένας κρίσιμος κόμβος ύδρευσης που προμηθεύει με νερό περίπου 100.000 Παλαιστίνιους σε περισσότερες από 20 κοινότητες έχει επίσης γίνει στόχος επιθέσεων από εξτρεμιστές Ισραηλινούς εποίκους.

Οι επιθέσεις εποίκων κατά των παλαιστινιακών υποδομών νερού στη Δυτική Όχθη έχουν εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, εν μέσω και της προσπάθειας της δεξιάς κυβέρνησης του Ισραήλ να αποκτήσει περισσότερο έλεγχο στα παλαιστινιακή εδάφη.

«Οι έποικοι έχουν ξεκινήσει μια εκστρατεία για να πάρουν όσο περισσότερο νερό μπορούν από τους Παλαιστίνιους», δήλωσε ο Jad Isaac, γενικός διευθυντής του Εφαρμοσμένου Ερευνητικού Ινστιτούτου-Ιερουσαλήμ (ARIJ), το οποίο προωθεί τη βιώσιμη ανάπτυξη στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

Οι βρύσες μπορεί να στερέψουν για ώρες ή ημέρες, ενώ τα ζώα και οι καλλιέργειες υποφέρουν. Το νερό είχε διακοπεί για 12 ώρες μετά την επίθεση του Φεβρουαρίου στο Ein Samia, ανέφερε ο Ayyash. Πρόκειται για μια καταστροφική πρόσθετη πίεση σε μια περιοχή που ήδη υποφέρει από λειψυδρία και είναι επιρρεπής σε ξηρασίες και καύσωνες, οι οποίοι επιδεινώνονται καθώς η κλιματική κρίση κλιμακώνεται.

Ο ασφυκτικός έλεγχος του Ισραήλ ακόμα και στο νερό

Αυτή η άνυδρη περιοχή δεν έχει μεγάλα ποτάμια ή άφθονες βροχοπτώσεις, όπως σημειώνει δημοσίευμα του CNN. Ωστόσο, το Ισραήλ έχει εξελιχθεί σε “υπερδύναμη” στον τομέα του νερού, χάρη στην τεχνογνωσία του και στις επενδύσεις στην αφαλάτωση, δηλαδή τη διαδικασία μετατροπής του θαλασσινού νερού σε πόσιμο.

Παρά τα άφθονα αποθέματα, τα οφέλη αυτά δεν φτάνουν στους Παλαιστινίους, οι οποίοι εδώ και χρόνια αγωνίζονται να εξασφαλίσουν επαρκή πρόσβαση σε νερό για τις ανάγκες τους, σύμφωνα με τον Aviv Tatarsky, ερευνητή στην ισραηλινή μη κερδοσκοπική οργάνωση Ir Amim, που υποστηρίζει μια πιο δίκαιη Ιερουσαλήμ για Ισραηλινούς και Παλαιστινίους.

Η “ρίζα” των προβλημάτων ύδρευσης της Δυτικής Όχθης ανάγονται δεκαετίες πίσω. Από το 1967 και την έναρξη της κατοχής, το Ισραήλ διατηρεί σημαντικό έλεγχο στους υδάτινους πόρους. Ελέγχει περίπου το 80% των υδάτων της περιοχής βάσει των συμφωνιών του 1995, οι οποίες είχαν αρχικά οριστεί να ισχύσουν για πέντε χρόνια, αλλά παραμένουν σε εφαρμογή μέχρι σήμερα.

Τις δεκαετίες που ακολούθησαν, ο πληθυσμός της Δυτικής Όχθης αυξήθηκε ραγδαία, ωστόσο η κατανομή νερού προς τους Παλαιστίνιους δεν αναπροσαρμόστηκε. Για να καλύψει το έλλειμμα, η Παλαιστινιακή Αρχή αγοράζει νερό από την ισραηλινή εθνική εταιρεία ύδρευσης Mekorot με υψηλό κόστος, σύμφωνα με την ισραηλινή μη κερδοσκοπική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων B’Tselem.

Επιπλέον, οι Παλαιστίνιοι χρειάζονται άδεια από το Ισραήλ για την κατασκευή ή επέκταση υποδομών ύδρευσης, η οποία, σύμφωνα με ειδικούς, χορηγείται σπάνια. Ακόμη και για την επισκευή των υφιστάμενων εγκαταστάσεων απαιτείται έγκριση, γεγονός που καθιστά την αποκατάσταση ζημιών, όπως εκείνων που προκαλούνται από επιθέσεις εποίκων, ιδιαίτερα χρονοβόρα και δαπανηρή.

Ο αυστηρός έλεγχος του νερού συνιστά, σύμφωνα με τον Tatarsky, συντονισμένη πολιτική ελέγχου.

«Δεν πρόκειται για μια κατάσταση όπου, αν οι Παλαιστίνιοι λάβουν περισσότερο νερό, οι έποικοι θα λάβουν λιγότερο. Το κίνητρο είναι διαφορετικό: “θέλουμε να απομακρύνουμε τους Παλαιστινίους, άρα δεν θέλουμε να έχουν τις απαραίτητες συνθήκες για την επιβίωσή τους”», ανέφερε.

Η COGAT, η ισραηλινή υπηρεσία που εποπτεύει την πολιτική στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα, δήλωσε στο CNN, ότι το Ισραήλ μεταφέρει περίπου 90 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως στην Παλαιστινιακή Αρχή.

Σύμφωνα με εκπρόσωπό της, η ευθύνη για την παροχή νερού στους Παλαιστινίους «ανήκει στην Παλαιστινιακή Αρχή», ενώ πρόσθεσε ότι «εκτεταμένη κλοπή νερού από την παλαιστινιακή πλευρά» ευθύνεται για τις κατά καιρούς ελλείψεις.

Η COGAT απέρριψε επίσης τους ισχυρισμούς ότι το Ισραήλ χρησιμοποιεί το νερό ως μέσο ελέγχου, χαρακτηρίζοντάς τους «μεροληπτικούς και αναντίστοιχους με την πραγματικότητα επί του πεδίου».

 

 

Οι επιθέσεις εξτρεμιστών εποίκων κατά Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη έχουν αυξηθεί δραματικά μετά την έναρξη του πολέμου τον Οκτώβριο του 2023.

Το νερό αποτελεί ολοένα και συχνότερα στόχο: σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, 57 υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης στη Δυτική Όχθη καταστράφηκαν, βανδαλίστηκαν ή καταλήφθηκαν το 2021, ενώ το 2025 ο αριθμός αυτός ανήλθε στις 387.

Για τους Παλαιστινίους, οι επιθέσεις στις υδάτινες πηγές έχουν σοβαρές συνέπειες, διαταράσσοντας την καθημερινή ζωή και τα μέσα βιοπορισμού τους, ιδίως τη γεωργία. «Δεν είναι μόνο θέμα οικονομίας και εισοδήματος. Είναι τρόπος ζωής· είναι πολιτισμός· είναι κληρονομιά· είναι ταυτότητα», δήλωσε η Nada Majdalani, από την EcoPeace Middle East., μια μη κερδοσκοπική οργάνωση που φέρνει κοντά Ιορδανούς, Παλαιστίνιους και Ισραηλινούς περιβαλλοντολόγους.

«Οι συγκρούσεις γύρω από το νερό αποτελούν μέρος του ευρύτερου σχεδίου για τον έλεγχο της γης», πρόσθεσε ο Tatarsky.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πηγή Al-Auja, στη νότια κοιλάδα του Ιορδάνη. Τα τελευταία χρόνια, έποικοι έχουν σταδιακά αποκλείσει την πρόσβαση στην πηγή, η οποία ήταν ζωτικής σημασίας για την παλαιστινιακή κοινότητα βοσκών Ras Ein al-Auja. Τον Ιανουάριο, έπειτα από χρόνια βίας, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων στις υδάτινες υποδομές, ολόκληρη η κοινότητα αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την περιοχή.

“Χωρίς νερό, δεν υπάρχει ζωή”

Η αντίθεση γίνεται εντονότερη το καλοκαίρι, σύμφωνα με τον Παλαιστίνιο αγρότη Mohammed Sawafta από το χωριό Bardala στην κοιλάδα του Ιορδάνη. Οι κοντινές φάρμες των εποίκων παραμένουν καταπράσινες ακόμη και στους πιο θερμούς μήνες, ενώ στη Bardala η πρόσβαση στο νερό είναι περιορισμένη και ολοένα μειώνεται.

Στα τέλη του 2024, ένα μικρό φυλάκιο εποίκων δημιουργήθηκε σε λόφο πάνω από το χωριό. Αν και φαινομενικά ασήμαντο, με λίγες κατασκευές και μικρό αριθμό εποίκων, είχε σημαντικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των κατοίκων.

Αρχικά, οι έποικοι δήλωσαν ότι δεν είχαν πρόθεση να καταλάβουν γη των χωρικών, κάτι που, σύμφωνα με τον Sawafta, δεν ίσχυσε για πολύ. Έκτοτε έχουν σημειωθεί επανειλημμένες επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένου περιστατικού τον Απρίλιο του 2025, κατά το οποίο πυρπολήθηκαν δύο σπίτια και τραυματίστηκαν έξι Παλαιστίνιοι.

Σταδιακά, οι έποικοι περιέφραξαν εκτάσεις, απέκλεισαν δρόμους και μετέτρεψαν βοσκοτόπια και καλλιεργήσιμες γαίες σε απαγορευμένες ζώνες, διακόπτοντας την πρόσβαση σε πηγάδια και αγροτικές υποδομές.

«Δεν μπορούμε να φτάσουμε στο πηγάδι· μόλις πλησιάζουμε, μας διώχνουν», είπε. «Ακόμη και εδώ δεν είναι ασφαλές», πρόσθεσε.

Ο ίδιος παρουσίασε έγγραφα που, όπως υποστηρίζει, αποδεικνύουν την ιδιοκτησία του στη γη. «Εγώ έχω όλα τα χαρτιά και εκείνοι κανένα. Γιατί φεύγω εγώ και μένουν αυτοί στη γη μου;» διερωτήθηκε.

«Το όνειρό μου και ο κόπος 30 χρόνων χάθηκαν σε μια στιγμή», είπε. «Για τη γεωργία, για τα ζώα, για το πόσιμο νερό,  το νερό είναι ζωή. Χωρίς νερό, δεν υπάρχει ζωή».

Οι οικισμοί και τα φυλάκια Ισραηλινών εποίκων έχουν πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια, συχνά γύρω από υδάτινες πηγές, ενώ η ισραηλινή κυβέρνηση προωθεί την εδραίωση του ελέγχου στη Δυτική Όχθη. Τον Μάρτιο ενέκρινε τη νομιμοποίηση περισσότερων από 30 νέων φυλακίων και αγροκτημάτων εποίκων.

Η εμφάνιση νέων φυλακίων συνοδεύεται συχνά από αύξηση της βίας.