Το Κοινοβούλιο της ΕΕ προτείνει κοινό ορισμό του βιασμού για τα κράτη-μέλη

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε τα μέλη της ΕΕ να δημιουργήσουν έναν τυποποιημένο, ενιαίο ορισμό του βιασμού, που βασίζεται στο ότι είναι μια σεξουαλική πράξη χωρίς συναίνεση, σε μια πρωτοβουλία που οι νομοθέτες περιέγραψαν ως κρίσιμο βήμα για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού των νόμων που υπάρχουν αυτή τη στιγμή σε όλη την ήπειρο, μερικοί εκ των οποίων είναι ανεπαρκείς.

Χθες, Τρίτη (28/4), 447 από τους 720 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ μιας έκθεσης που καλεί σε έναν κοινό ορισμό του βιασμού, εστιάζοντας στο «μόνο το ναι σημαίνει ναι», προκαλώντας έντονα χειροκροτήματα στην αίθουσα του Στρασβούργου.

«Η σιωπή, η έλλειψη αντίστασης, η απουσία ‘όχι’, η προηγούμενη συναίνεση, η παρελθοντική σεξουαλική συμπεριφορά ή οποιαδήποτε τρέχουσα ή προηγούμενη σχέση δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως συναίνεση», ανέφερε το Κοινοβούλιο σε δήλωσή του μετά την ψήφο.

«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να αλλάζει η έννοια του βιασμού όταν περνάμε από τα σύνορα ενός κράτους σε άλλο», δήλωσε η Ιωάννα Σχέουρινγκ-Βίλγκους, Πολωνή ευρωβουλευτής που ήταν μία από τις κύριες υποστηρίκτριες της πρωτοβουλίας.

«Δεν μπορούμε να έχουμε μια κατάσταση όπου ένας βιαστής που έχει βιάσει μια γυναίκα στη Γερμανία μπορεί να πάει στην Ουγγαρία και να μην διωχθεί επειδή ο νόμος είναι διαφορετικός. Και αυτό ακριβώς αφορά αυτή η έκθεση.»

Τα τελευταία χρόνια, η πλειοψηφία των κρατών μελών της ΕΕ έχει υιοθετήσει ορισμούς του βιασμού βασισμένους στη συναίνεση στους ποινικούς κώδικές τους. Ωστόσο, οκτώ χώρες, από την Ιταλία μέχρι την Ουγγαρία και τη Ρουμανία, αποτελούν εξαιρέσεις, απαιτώντας ακόμη από τα θύματα να αποδείξουν σε κάποιο βαθμό ότι αντιστάθηκαν λεκτικά ή σωματικά.

Η ψήφος της Τρίτης έδειξε ότι υπάρχει «μεγάλη πλειοψηφία» υπέρ της νομοθεσίας για τον βιασμό με βάση τη συναίνεση στην ΕΕ, δήλωσε η Εβίν Ινσίρ, Σουηδή ευρωβουλευτής που ήταν μία από τους κύριους υποστηρικτές της εκστρατείας ενόψει της ψήφου. «Τώρα η [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή πρέπει να αναλάβει την ευθύνη και να καταθέσει άμεσα πρόταση.»

Βέβαια, εάν θα το κάνει αυτό η Επιτροπή, παραμένει αβέβαιο. Το 2023, πολλές κυβερνήσεις της ΕΕ συγκρότησαν συμμαχία για να μπλοκάρουν τις προσπάθειες για τη δημιουργία ενός κοινού ορισμού του βιασμού, υποστηρίζοντας ότι είναι πέρα από την αρμοδιότητα της ΕΕ.

Η Σχέουρινγκ-Βίλγκους και η Ινσίρ υπερασπίστηκαν την ανάγκη να προσπαθήσουμε ξανά για την επίτευξη κοινού ορισμού για τον βιασμό ανάμεσα στις 27 χώρες μέλη της ΕΕ.

«Βλέπουμε συχνά την ερώτηση, ‘Γιατί το κάνουμε αυτό; Δεν λειτούργησε πριν’», δήλωσε η Σχέουρινγκ-Βίλγκους. «Αλλά οι καιροί έχουν αλλάξει.»

Το ζήτημα της συναίνεσης ήρθε στο προσκήνιο το 2024, είπε η Σχέουρινγκ-Βίλγκους. «Η υπόθεση της Ζιζέλ Πελίκοτ έχει συγκλονίσει όλο τον κόσμο», κάνοντας αναφορά στην Γαλλίδα που έγινε παγκόσμιο σύμβολο καθώς ζητούσε δικαιοσύνη μετά την αποκάλυψη ότι ο σύζυγός της την είχε ναρκώσει και καλούσε άντρες να τη βιάσουν ενώ ήταν αναίσθητη.

Η υπόθεση της Πελίκοτ ανέδειξε τις αδυναμίες του ορισμού του βιασμού, είπε η Σχέουρινγκ-Βίλγκους. «Η γενναιότητά της να μιλήσει έχει ανοίξει τα μάτια ακόμα και στους πιο συντηρητικούς αντιπάλους αυτής της αλλαγής.»

Η γαλλική κυβέρνηση άλλαξε αργότερα τους νόμους της για τις σεξουαλικές επιθέσεις για να περιλαμβάνουν τη συναίνεση, μια αλλαγή που ακολούθησε τα τελευταία χρόνια και η Φινλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία, είπε η Ινσίρ.

Έκθεση που δημοσιεύθηκε το 2014, βασισμένη σε συνεντεύξεις με 42.000 γυναίκες σε όλη την ΕΕ, διαπίστωσε ότι μία στις 10 γυναίκες έχει βιώσει κάποια μορφή σεξουαλικής βίας από την ηλικία των 15, και μία στις 20 έχει βιαστεί.

Λίγες από αυτές τις γυναίκες λαμβάνουν ποτέ δικαιοσύνη, είπε η Ινσίρ. «Δυστυχώς, όταν κοιτάμε τα νούμερα, μόνο το 0,5% των βιασμών στην Ευρώπη καταλήγουν σε καταδίκη.»

Ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε την Τρίτη ότι «χαιρετίζει» την κίνηση των νομοθετών, η Σχέουρινγκ-Βίλγκους δήλωσε ότι είχε την εντύπωση πως «δεν υπάρχει πίστη» ότι αυτό είναι κάτι που μπορεί να προωθηθεί από την Επιτροπή.

Ωστόσο, υποσχέθηκε ότι εκείνη και άλλοι θα συνεχίσουν να απαιτούν δράση.

«Αν κοιτάξετε γύρω σας, θα δείτε ότι η ΕΕ είναι τώρα το μόνο μέρος όπου εξακολουθούμε να αγωνιζόμαστε για τα δικαιώματα των γυναικών», είπε, αναφερόμενη στην υποχώρηση των δικαιωμάτων στις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή.

«Η Ευρώπη και η ΕΕ μπορούν να είναι ένας τόπος όπου αγωνιζόμαστε σθεναρά για τα δικαιώματα των γυναικών. Και είμαστε – και μπορούμε να είμαστε – ένα παράδειγμα για άλλους.»