ΗΠΑ: Το “μπλε κύμα” μπορεί να φέρει λιγότερες εκτελέσεις – Σε ιστορικό χαμηλό η στήριξη στη θανατική ποινή
Διαβάζεται σε 7'
Το «μπλε κύμα» των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ διαμορφώνει νέα πολιτικά δεδομένα, τα οποία, σύμφωνα με ειδικούς, ενδέχεται να οδηγήσουν σε μείωση των εκτελέσεων.
- 16 Νοεμβρίου 2026 20:28
Η συζήτηση για τη θανατική ποινή έχει αναζωπυρωθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, έπειτα από μια σειρά εξελίξεων που επαναφέρουν στο προσκήνιο τα ερωτήματα σχετικά με την εφαρμογή της, τις αποτυχημένες εκτελέσεις και το ενδεχόμενο δικαστικών λαθών.
Αφορμή αποτέλεσε η υπόθεση της Κρίστα Πάικ στο Τενεσί, η οποία επέζησε από τη διαδικασία εκτέλεσής της με θανατηφόρα ένεση. Η καταδικασμένη για φόνο γυναίκα ξύπνησε από κώμα τον περασμένο μήνα, έχοντας εγκαύματα και φουσκάλες στα χέρια, ενώ δυσκολευόταν να μιλήσει.
Η ίδια δήλωσε αργότερα ότι ήταν «προετοιμασμένη να πεθάνει». Σύμφωνα με το δημοσίευμα, πρόκειται για την πρώτη γνωστή περίπτωση στις ΗΠΑ κατά την οποία κρατούμενος επέζησε έχοντας υποβληθεί σε ολόκληρο το πρωτόκολλο της θανατηφόρας ένεσης.
Την ίδια περίοδο, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να εκτελέσει με εκτελεστικό απόσπασμα τον δράστη της μαζικής δολοφονίας στη στρατιωτική βάση Φορτ Χουντ, εγκαταλείποντας το προηγούμενο σχέδιο ζωντανής μετάδοσης της εκτέλεσης, μετά τις έντονες αντιδράσεις.
Στο 49% η υποστήριξη της θανατικής ποινής
Σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση της Gallup, μόλις το 49% των Αμερικανών υποστηρίζει πλέον τη θανατική ποινή για καταδικασμένους δολοφόνους, ποσοστό που αποτελεί το χαμηλότερο των τελευταίων πέντε και πλέον δεκαετιών.
Μεταξύ των Δημοκρατικών η υποστήριξη περιορίζεται στο 28%, ενώ στους νεότερους Αμερικανούς φτάνει το 39%. Αν και οι Ρεπουμπλικανοί εξακολουθούν να εμφανίζονται περισσότερο θετικοί, η υποστήριξη έχει μειωθεί και στη δική τους εκλογική βάση.
Όπως αναφέρει η Wasington Post, ο Ρόμπιν Μάχερ, εκτελεστική διευθύντρια του Death Penalty Information Center, επισημαίνει ότι η μεταβολή αυτή αποτυπώνεται και στο δικαστικό σύστημα. Οι εισαγγελείς επιδιώκουν λιγότερες θανατικές καταδίκες, οι ένορκοι τις επιβάλλουν σπανιότερα και συνολικά οι εκτελέσεις έχουν περιοριστεί.
Όπως εξηγεί, παρότι ορισμένες πολιτείες εξακολουθούν να εφαρμόζουν συστηματικά τη θανατική ποινή, η μακροπρόθεσμη τάση δείχνει προς τη σημαντική μείωση ή ακόμη και την πλήρη εγκατάλειψή της.
Η επικράτηση των Δημοκρατικών αλλάζει το τοπίο
Την ίδια ώρα, οι ενδιάμεσες εκλογές έφεραν ένα ιστορικό «μπλε κύμα», σηματοδοτώντας μια πολιτική αλλαγή που, σύμφωνα με ειδικούς, θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμό των εκτελέσεων.
Οι Δημοκρατικοί ανέτρεψαν τις ισορροπίες σε ορισμένα πολιτειακά νομοθετικά σώματα και κέρδισαν τις εκλογές για τη θέση του κυβερνήτη σε τέσσερις πολιτείες όπου ισχύει η θανατική ποινή και οι οποίες μέχρι σήμερα διοικούνται από Ρεπουμπλικανούς.
Σε μία από αυτές, το Οχάιο, ο απερχόμενος Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης Μάικ Ντιγουάιν εξετάζει το ενδεχόμενο μετατροπής θανατικών ποινών πριν αποχωρήσει από το αξίωμά του.
Οι νεοεκλεγέντες Δημοκρατικοί κυβερνήτες στο Τέξας και τη Νεβάδα έχουν δηλώσει ότι αντιτίθενται στη θανατική ποινή, αν και παραμένει ασαφές ποιες αποφάσεις θα λάβουν όταν αναλάβουν τα καθήκοντά τους.
Στη Τζόρτζια, η νεοεκλεγείσα κυβερνήτης Κίσα Λανς Μπότομς έχει εκφράσει τον προβληματισμό της για τη θανατική ποινή, αναγνωρίζοντας τόσο τις αδικίες του δικαστικού συστήματος όσο και τις τραυματικές εμπειρίες των θυμάτων εγκληματικών ενεργειών.
Η Καλιφόρνια μετατρέπει 548 θανατικές καταδίκες
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί και η απόφαση του κυβερνήτη της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, να μετατρέψει τις θανατικές ποινές 548 κρατουμένων.
Η απόφαση θα μπορούσε να μειώσει κατά περισσότερο από το ένα τέταρτο τον συνολικό αριθμό των θανατοποινιτών στις ΗΠΑ.
Σε ανοιχτή επιστολή προς τους πολίτες της Καλιφόρνιας, ο Νιούσομ υποστήριξε ότι δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιούνται εκτελέσεις μέσα σε ένα δικαστικό σύστημα που δεν είναι αλάνθαστο.
Η πρωτοβουλία του προκάλεσε αντιδράσεις από εισαγγελείς και συγγενείς θυμάτων δολοφονιών. Ο ίδιος επικαλέστηκε τις φυλετικές ανισότητες στις καταδίκες και τον κίνδυνο εκτέλεσης αθώων ανθρώπων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Death Penalty Information Center, περισσότερα από 200 άτομα έχουν απαλλαγεί από κατηγορίες που τα είχαν οδηγήσει στην πτέρυγα των μελλοθανάτων τα τελευταία 50 χρόνια.
Σήμερα, 23 πολιτείες και η Ουάσιγκτον έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή, ενώ αυτή εξακολουθεί να προβλέπεται σε 27 πολιτείες και σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Οι αποτυχημένες εκτελέσεις και τα προβλήματα με τη θανατηφόρα ένεση
Η περίπτωση της Κρίστα Πάικ επανέφερε τη συζήτηση για την ασφάλεια και τη νομιμότητα της θανατηφόρας ένεσης, η οποία αποτελεί την πιο διαδεδομένη μέθοδο εκτέλεσης στις ΗΠΑ.
Η μέθοδος καθιερώθηκε τη δεκαετία του 1970 ως μια θεωρητικά λιγότερο επώδυνη εναλλακτική στην ηλεκτρική καρέκλα και στον απαγχονισμό.
Ωστόσο, η συμμετοχή γιατρών στις εκτελέσεις έχει προκαλέσει σοβαρά ηθικά ζητήματα. Ιατρικές ενώσεις απαγορεύουν στα μέλη τους να συμμετέχουν στη διαδικασία, ενώ φαρμακευτικές εταιρείες έχουν περιορίσει τη διάθεση των σκευασμάτων τους για τέτοιους σκοπούς.
Αυτό έχει οδηγήσει ορισμένες πολιτείες στη χρήση διαφορετικών συνδυασμών φαρμάκων, με αποτέλεσμα να καταγράφονται αποτυχημένες εκτελέσεις και δικαστικές προσφυγές.
Στην Καλιφόρνια, οι εκτελέσεις έχουν σταματήσει εδώ και 20 χρόνια, μετά από δικαστική παρέμβαση που ανέδειξε προβλήματα στην εκπαίδευση του προσωπικού και στην εφαρμογή του πρωτοκόλλου.
Παράλληλα, επανέρχονται στο προσκήνιο παλαιότερες μέθοδοι, όπως το εκτελεστικό απόσπασμα. Στη Νότια Καρολίνα, εκτέλεση με πυροβολισμούς προκάλεσε αντιδράσεις όταν οι δικηγόροι του κρατουμένου υποστήριξαν ότι οι σφαίρες δεν πέτυχαν την καρδιά του, με αποτέλεσμα να πεθάνει από αιμορραγία.
Οι οικογένειες των θυμάτων διχάζονται
Η συζήτηση για τη θανατική ποινή προκαλεί έντονες διαφωνίες και μεταξύ των συγγενών θυμάτων εγκληματικών ενεργειών.
Η Μέι Μαρτίνεζ, μητέρα της 19χρονης Κολίν Σλέμερ, που δολοφονήθηκε το 1995 από την Κρίστα Πάικ, περίμενε επί τρεις δεκαετίες την εκτέλεση της καταδικασμένης γυναίκας.
Σύμφωνα με εκπρόσωπο οργάνωσης υποστήριξης θυμάτων, η αποτυχία της διαδικασίας προκάλεσε μεγάλη απογοήτευση στην οικογένεια.
Από την άλλη πλευρά, συγγενείς άλλων θυμάτων υποστηρίζουν ότι η εκτέλεση των δραστών δεν αποτελεί απαραίτητα λύση.
Η Τζες και η Άνι Νίκολ, αδελφές της 12χρονης Πόλι Κλάας, η οποία απήχθη και δολοφονήθηκε το 1993, δηλώνουν ότι δεν συγχωρούν τον δολοφόνο της αδελφής τους, αλλά δεν πιστεύουν πως ο θάνατός του θα τις βοηθούσε να ξεπεράσουν την απώλεια.
Ορισμένες οργανώσεις θυμάτων ζητούν τα χρήματα που δαπανώνται για τις πολύχρονες διαδικασίες θανατικών καταδικών να κατευθυνθούν στην ψυχολογική και οικονομική υποστήριξη των οικογενειών.
37 εκτελέσεις στις ΗΠΑ το 2026
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο δημοσίευμα, από τις αρχές του 2026 έχουν πραγματοποιηθεί 37 εκτελέσεις σε επτά αμερικανικές πολιτείες, με περισσότερες από τις μισές να καταγράφονται στη Φλόριντα.
Από το 1976, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο επέτρεψε εκ νέου την εφαρμογή της θανατικής ποινής, σχεδόν 1.700 άνθρωποι έχουν εκτελεστεί στις ΗΠΑ.
Παρά τη μείωση της κοινωνικής υποστήριξης και τις πολιτικές πρωτοβουλίες για περιορισμό της, η θανατική ποινή εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της αμερικανικής δικαιοσύνης.