ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ ΘΑΥΜΑ: ΤΟ “ΚΡΥΦΟ”, ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΟ ΠΑΡΚΟ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΟΥ

Η Promenade Plantée (επίσημα Coulée verte René-Dumont) στο Παρίσι, δεν είναι ένα συνηθισμένο “αξιοθέατο” αλλά ένα παγκόσμιο ορόσημο αστικής ανάπλασης.

Αποτελεί το πρώτο υπερυψωμένο πάρκο στον κόσμο, μετατρέποντας μια παλιά σιδηροδρομική γραμμή σε έναν επίγειο παράδεισο για τους πολίτες. Εν προκειμένω, η χρήση του όρου “υπερυψωμένο” είναι κυριολεκτική. Και κατά μήκος της έκτασής του, θα δείτε κόσμο να κάνει τζόκινγκ, πικνίκ (το συνηθίζουν οι Γάλλοι γενικώς), εργαζόμενους να κάνουν το μεσημεριανό τους διάλειμμα από την εργασία, πολίτες να βγάζουν βόλτα τα σκυλιά τους, περιοίκους να αγναντεύουν τη θέα από τα παράθυρά τους, τουρίστες που το ανακάλυψαν να βγάζουν βίντεο και φωτογραφίες, καθώς η Promenade είναι ένας πιο “εναλλακτικός” προορισμός.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ

Η Promenade εκτείνεται συνολικά σε μήκος 4,7 χιλιομέτρων στο 12ο διαμέρισμα του Παρισιού, πάνω από την λεωφόρο Daumesnil.

Η διαδρομή κατασκευάστηκε πάνω στις εγκαταλελειμμένες ράγες της γραμμής Vincennes, η οποία συνέδεε τη Βαστίλη με τα ανατολικά προάστια από το 1859. Μετά την παύση της λειτουργίας της το 1969, η υποδομή παρέμενε ανεκμετάλλευτη.

Το πιο εντυπωσιακό τμήμα της είναι η “Viaduc des Arts”, μια υπερυψωμένη γέφυρα που αποτελείται από 64 πέτρινες καμάρες. Λόγω της επιβλητικής τους εμφάνισης, πολλοί τις παρομοιάζουν με “ρωμαϊκό υδραγωγείο”, αν και στην πραγματικότητα πρόκειται για μια αμιγώς σιδηροδρομική κατασκευή.

Η Viaduc des Arts είναι πρακτικά το υπέργειο κομμάτι της Promenade (10 μέτρα πάνω από το έδαφος), μήκους περίπου 1,5 χιλιομέτρου που ξεκινά ακριβώς πίσω από την Όπερα της Βαστίλης. Δεν είναι υπερβολή να αναφέρουμε πως περπατώντας επί της Daumesnil δεν μπορεί κανείς να αντιληφθεί πως ακριβώς από πάνω του βρίσκεται μια “όαση” πρασίνου.

Η διαδρομή παραμένει υπερυψωμένη μέχρι τον πανέμορφο κήπο, Jardin de Reuilly, κοντά στο Gare de Lyon. Στο Jardin de Reuilly θα βρείτε τη Fontaine La Pétillante (που σημαίνει “Το Αναβράζον Σιντριβάνι”), μια δημόσια βρύση που προσφέρει δωρεάν ανθρακούχο νερό.

Εκεί, αφού διασχίσετε την εντυπωσιακή κρεμαστή γέφυρα, το μονοπάτι σταδιακά “κατεβαίνει” στο επίπεδο του εδάφους και αργότερα συνεχίζει σε τάφρους (κάτω από το επίπεδο του δρόμου) που είναι γεμάτες με έργα τέχνης, γκραφίτι και φυτά.

Η ανάπλαση της Promenade Plantée ξεκίνησε το 1988 και το πάρκο εγκαινιάστηκε επίσημα το 1993, αποτελώντας την άμεση πηγή έμπνευσης για το διάσημο High Line της Νέας Υόρκης που ακολούθησε το 2009. Η απόφαση ανάπλασης πάρθηκε επί δημαρχίας του Ζακ Σιράκ. Σχεδιάστηκε από τους  Philippe Mathieux και Jacques Vergely, ενώ ο Patrick Berger ήταν ο αρχιτέκτονας που ανέλαβε τη μεταμόρφωση των καμαρών της γέφυρας.

Σήμερα, κάτω από αυτές τις καμάρες της γραμμής Vincennes στεγάζονται εργαστήρια καλλιτεχνών και γκαλερί, αλλά και καφετέριες και εστιατόρια. Η Viaduc des Arts προσφέρει επίσης μια απολύτως δωρεάν, ανοιχτή στο κοινό “αφ’ υψηλού” ματιά στην παρισινή αρχιτεκτονική, μακριά από τον θόρυβο των αυτοκινήτων.

Ολόκληρη η διαδρομή διέπεται από πυκνή βλάστηση με τριανταφυλλιές, μπαμπού και αναρριχώμενα φυτά και μικρές λίμνες. Οι δε γέφυρες πλαισιώνουν απροσδόκητες εικόνες από αυλές και στέγες, κάτι που σπάνια βλέπεις από το επίπεδο του δρόμου.

Το 2013, το πάρκο μετονομάστηκε επίσημα σε Coulée verte René-Dumont προς τιμήν του Γάλλου γεωπόνου και κοινωνιολόγου René Dumont, που θεωρείται ο εμπνευστής του Γαλλικού Πράσινου Κόμματος.

ΕΝΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟ “ΘΑΥΜΑ”

Η Promenade Plantée θεωρείται δικαίως το απόλυτο παράδειγμα απόδοσης ελεύθερου χώρου στον πολίτη. Όντας ένας χώρος προσβάσιμος και χωρίς είσοδο εισιτηρίου, αποδεικνύει ότι οι πόλεις μπορούν να εκμεταλλευτούν στο έπακρο το παρελθόν τους για να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής στο παρόν.

Σήμερα, το πάρκο παραμένει ζωντανό και εξελίσσεται, με πρόσφατες ανακαινίσεις στον φωτισμό (2024-2025) και με παρεμβάσεις για την προστασία της βιοποικιλότητας. Χαρακτηριστική είναι η καθαριότητα, τόσο στο υπέργειο όσο και στο “κάτω” τμήμα της.

Το συγκεκριμένο πολεοδομικό έργο απέδειξε ακόμη πως το πράσινο μπορεί να είναι γραμμικό (να διασχίζει την πόλη) και όχι μόνο ένας τετράγωνος χώρος. Ακόμη, η δημιουργία του πάρκου ανέβασε την ποιότητα ζωής σε μια περιοχή που μέχρι τη δεκαετία του ’80 θεωρούνταν υποβαθμισμένη, χωρίς τις μεθόδους του γνωστού μας “gentrification”.

ΧΡΗΣΙΜΑ:

Για να ξεκινήσετε τη βόλτα σας από την αρχή της Viaduc des Arts και το υπερυψωμένο τμήμα, η καλύτερη στάση είναι η Bastille.

Γραμμές: 1 (κίτρινη), 5 (πορτοκαλί), 8 (μωβ).

Έξοδος: Ακολουθήστε τις πινακίδες προς Opéra Bastille.

Πώς θα τη βρείτε: Η είσοδος (σκάλες και ασανσέρ) βρίσκεται στη γωνία των οδών Rue de Lyon και Avenue Daumesnil, ακριβώς πίσω από το κτίριο της Όπερας.

Προσβασιμότητα: Υπάρχουν ανελκυστήρες σε αρκετά σημεία κατά μήκος της Avenue Daumesnil αν δεν θέλετε να χρησιμοποιήσετε τις σκάλες, αλλά και για τους ανθρώπους με κινητικά προβλήματα.

Το πάρκο “κλείνει” με τη δύση του ηλίου. Την άνοιξη και το καλοκαίρι είναι ανοιχτά μέχρι τις 20:30 – 21:30, αλλά τον χειμώνα κλείνει νωρίτερα (γύρω στις 17:45).

Η Promenade τελειώνει στην οδό Boulevard Carnot, πολύ κοντά στην πύλη Porte de Montempoivre. Μόλις βγείτε από το Coulée verte René-Dumont, βρίσκεστε σε απόσταση αναπνοής (5-10 λεπτά με τα πόδια) από το Bois de Vincennes, το τεράστιο δάσος του Παρισιού.

Η “ΥΠΟΓΕΙΑ” ΔΙΑΔΡΟΜΗ

ΤΟ ΑΔΡΙΑΝΕΙΟ ΥΔΡΑΓΩΓΕΙΟ

Αξίζει να σημειωθεί πως στη χώρα μας, στη γενικότερη φιλοσοφία του Promenade Plantée (ως προς τον γραμμικό χαρακτήρα και την αστική ανάπλαση) έχει εκκινήσει η αξιοποίηση και ανάδειξη του Αδριάνειου Υδραγωγείου, με το έργο να το έχει αναλάβει η ΕΥΔΑΠ. Το Cultural HIDRANT στο Χαλάνδρι είναι το πιο προχωρημένο κομμάτι του έργου ενώ η ΕΥΔΑΠ ολοκλήρωσε την κατασκευή ενός υπόγειου δικτύου 4-5 χλμ για το πότισμα κήπων και πάρκων με μη πόσιμο νερό από το υδραγωγείο.

Ο στρατηγικός σχεδιασμός περιλαμβάνει συνολικά 8 δήμους (Αχαρνές, Κηφισιά, Μεταμόρφωση, Ηράκλειο, Μαρούσι, Χαλάνδρι, Φιλοθέη-Ψυχικό και Αθήνα).

Το Αδριάνειο Υδραγωγείο αποτελεί σήμερα τη μοναδική περίπτωση πλήρους καταγεγραμμένης αρχαίας αθηναϊκής σήραγγας με μέγεθος και χαρακτήρα δικτύου, το οποίο είναι λειτουργικό έως τις μέρες μας. Απολαύστε εδώ την 3D εικονική περιήγηση στη Δεξαμενή στο Κολωνάκι.

Μακάρι φυσικά να δούμε και παρεμβάσεις σαν τη Viaduc des Arts στις μεγαλουπόλεις μας και δη στην “γκρίζα” Αθήνα, όπου υπάρχουν πλείστες αναξιοποίητες εκτάσεις και κτίρια τα οποία “κινδυνεύουν” από την άκριτη εμπορική – ευκαιριακή εκμετάλλευση.