Ο Τραμπ ακυρώνει… Τραμπ και Ρούμπιο για τα Στενά του Ορμούζ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέστειλαν το σχέδιο συνοδείας εμπορικών πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να βρει λύση στο αδιέξοδο με το Ιράν.

Η απόφαση για «πάγωμα» της επιχείρησης “Ελευθερία” αποτελεί την πιο πρόσφατη εξέλιξη στις προσπάθειες του Τραμπ να επαναφέρει τη ναυσιπλοΐα σε αυτόν τον κρίσιμο για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας θαλάσσιο δίαυλο.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας Truth Social ότι το πρόγραμμα θα «παγώσει» μόλις μία ημέρα μετά την έναρξή του, παρά το γεγονός ότι νωρίτερα ο ίδιος και κορυφαίοι αξιωματούχοι του είχαν εξάρει τα οφέλη της επιχείρησης.

Ο αναλυτής Τζόσουα Τάλις από το Center for Naval Analyses εκτίμησε, μιλώντας στους Financial Times, ότι η κίνηση αυτή φαίνεται να αποτελεί «μια χαμηλού ρίσκου κίνηση» για την αμερικανική κυβέρνηση να κάνει άνοιγμα προς την Τεχεράνη.

Η αιφνιδιαστική αλλαγή πορείας έρχεται σε μια περίοδο όπου ο Τραμπ εμφανίζεται να δυσκολεύεται να διαχειριστεί την κλιμακούμενη ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά και τις ευρύτερες συνέπειες του πολέμου.

Η σύγκρουση έχει ήδη διαρκέσει περισσότερο από ό,τι αρχικά εκτιμούσε ο Λευκός Οίκος, επηρεάζοντας αρνητικά τη δημοτικότητα του προέδρου, καθώς οι Αμερικανοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι σε μια νέα πολεμική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή, ενώ οι τιμές των καυσίμων αυξάνονται.

Παρά την ανακοίνωση εκεχειρίας πριν από έναν μήνα, δεν έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής συμφωνία για μια μόνιμη λύση με το Ιράν.

«Το μόνο που κάνουν τώρα είναι να σπέρνουν περισσότερο χάος και σύγχυση, και δεν φαίνεται να υπάρχει τέλος πέρα από κάποια πολιτική λύση, αλλά η ομάδα του Τραμπ μοιάζει ανίκανη να την πετύχει», δήλωσε ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν.

«Κατά τη γνώμη μου, όταν σκάβεις μια τρύπα, πρέπει απλώς να σταματήσεις να σκάβεις και να βγεις», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ απέδωσε την απόφαση για παύση της επιχείρησης “Ελευθερία” σε αίτημα του Πακιστάν και άλλων χωρών, προκειμένου να δοθεί περιθώριο για διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Όπως ανέφερε, έχει σημειωθεί «μεγάλη πρόοδος» στις συνομιλίες και η παύση θα διαρκέσει «για σύντομο χρονικό διάστημα» ώστε να διαπιστωθεί αν μπορεί να οριστικοποιηθεί και να υπογραφεί μια συμφωνία.

Η αιφνιδιαστική αναδίπλωση της κυβέρνησης Τραμπ

Λίγες ώρες πριν από την αιφνιδιαστική απόφαση, η αμερικανική κυβέρνηση παρουσίαζε το πλαίσιο της νέας στρατηγικής της στην περιοχή, επιμένοντας ότι η στρατιωτική φάση έχει ολοκληρωθεί και ότι οι επιχειρήσεις περνούν σε νέα μορφή ελέγχου της ναυσιπλοΐας.

Σε ενημέρωση στον Λευκό Οίκο, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ έχει ολοκληρωθεί και ότι ξεκινά η εφαρμογή του σχεδίου “Ελευθερία”.

«Η επιχείρηση έχει τελειώσει. Η “Επική Οργή”, όπως ενημέρωσε το Κογκρέσο ο Αμερικανός πρόεδρος, ανήκει στο παρελθόν, έχουμε ολοκληρώσει αυτό το στάδιο. Τώρα περνάμε στο σχέδιο “Ελευθερία”», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Ρούμπιο υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να επιχειρούν στην περιοχή για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, επισημαίνοντας ότι αμερικανικές δυνάμεις έχουν στοχοποιήσει ιρανικά ταχύπλοα που απειλούσαν εμπορικά και στρατιωτικά πλοία.

«Απαντούμε μόνο εάν δεχτούμε επίθεση. Πρόκειται για μια αμυντική επιχείρηση. Αν δεν δεχτούν πυρά τα πλοία και δεν δεχτούμε πυρά εμείς, δεν ανοίγουμε πυρ», σημείωσε.

Παράλληλα, κάλεσε την Τεχεράνη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ενώ ανέφερε ότι η Ουάσινγκτον συνεχίζει διπλωματικές επαφές μέσω ειδικών απεσταλμένων.

«Ο πρόεδρος ήταν σαφής ότι στο πλαίσιο της διαπραγματευτικής διαδικασίας δεν εντάσσεται μόνον ο εμπλουτισμός ουρανίου αλλά και το τι συμβαίνει με το υλικό που είναι βαθιά θαμμένο κάπου και στο οποίο έχουν ακόμη πρόσβαση οι Ιρανοί, εάν κάποτε θελήσουν να το ξεθάψουν», συνέχισε.

Τι προκάλεσε την ανατροπή των σχεδίων των ΗΠΑ

Ωστόσο, η αμερικανική προσπάθεια να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση εμπορικών πλοίων, που ξεκίνησε τη Δευτέρα, είχε ήδη προκαλέσει αμφιβολίες ως προς το κατά πόσο μπορεί να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης.

«Είναι ένα αδιέξοδο και δεν βλέπω πώς μπορεί να βγει από αυτό», σχολίασε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ από το Carnegie Endowment for International Peace.

«Το Project Freedom είναι ένα ημίμετρο. Μπορεί να δημιουργήσει περιορισμένους θαλάσσιους διαδρόμους για ορισμένες εταιρείες και ασφαλιστές, αλλά σε καμία περίπτωση δεν δίνει λύση για τα δεξαμενόπλοια που βρίσκονται εντός και εκτός των Στενών», πρόσθεσε.

Πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού ναυτικού σημείωσε ότι η χρήση πλοίων και αεροσκαφών δεν απέτρεψε τις ιρανικές επιθέσεις και ότι η ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας δεν φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα.

Την πρώτη ημέρα της επιχείρησης, δύο πλοία με αμερικανική σημαία και πολεμικά σκάφη διέσχισαν τα Στενά, ωστόσο η ανταλλαγή πυρών με ιρανικές δυνάμεις ανέδειξε τους κινδύνους της αποστολής.

Ο απόστρατος υποναύαρχος Μαρκ Μοντγκόμερι εκτίμησε ότι το πολύ 10 έως 12 εμπορικά πλοία θα μπορούσαν να διέρχονται ημερησίως, αριθμός πολύ μικρότερος από τα περίπου 130 πριν από τον πόλεμο.

Προειδοποίησε επίσης ότι η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας δεν θα επιτευχθεί όσο τα εμπορικά πλοία αισθάνονται ανασφάλεια.

Λίγες ώρες πριν ανακοινώσει την παύση, ο Τραμπ είχε δηλώσει από το Οβάλ Γραφείο ότι οι ΗΠΑ έχουν «πλήρη έλεγχο» των Στενών.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Νταν Κέιν υποστήριξαν ότι οι ιρανικές επιθέσεις δεν συνιστούν παραβίαση της εκεχειρίας, χαρακτηρίζοντάς τες «χαμηλής έντασης παρενοχλητικά πυρά».

Ωστόσο, οι παρεμβάσεις της αμερικανικής πλευράς δεν έχουν πείσει τις αγορές ότι οι ροές πετρελαίου θα αποκατασταθούν σύντομα.

«Οι αγορές θα αντιδράσουν μόνο όταν υπάρξει σταθερή διέλευση πλοίων», δήλωσε η πρώην επικεφαλής πληροφοριών της Centcom, Κάρεν Γκίμπσον.

Σύμφωνα με την ίδια, στόχος του Ιράν είναι να καταστήσει τα Στενά εμπορικά μη ασφαλίσιμα, αυξάνοντας την αίσθηση κινδύνου και διατηρώντας το ζήτημα σε πολιτικό επίπεδο.

Η Λιζ Ντεντ, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου, υποστήριξε ότι η Ουάσινγκτον φαίνεται να μην είχε προετοιμαστεί επαρκώς για ένα τέτοιο σενάριο, παρά τα υπάρχοντα σχέδια αντιμετώπισης.

«Όλοι προσπαθούν τώρα να βρουν τον καλύτερο τρόπο να ανοίξουν τα Στενά», είπε, επισημαίνοντας ότι υπάρχει λανθασμένη εκτίμηση της ισχύος που διαθέτει το Ιράν.

Η απόφαση για «πάγωμα» εντείνει το δίλημμα του Τραμπ: μια περιορισμένη συμφωνία για τα Στενά θα σήμαινε απώλεια πίεσης προς το Ιράν, ενώ μια ευρύτερη συμφωνία καθυστερεί, επιβαρύνοντας την παγκόσμια οικονομία. Από την άλλη, επιστροφή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις ενέχει τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης.

«Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση», δήλωσε ο απόστρατος ναύαρχος Τζέιμς Φόγκο, τονίζοντας ότι και οι δύο πλευρές αρχίζουν να αναγνωρίζουν την ανάγκη για διπλωματική διευθέτηση.