Χανταϊός: Όσα πρέπει να ξέρετε – Απαντήσεις στις πιο συχνές ερωτήσεις

Η πρόσφατη «κλειστή» επιδημία του χανταϊού στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius έχει αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για έναν σπάνιο αλλά θανατηφόρο ιό, για τον οποίο δεν υπάρχει θεραπεία.

Τρεις άνθρωποι έχουν πεθάνει μέχρι στιγμής και αρκετοί ακόμα έχουν νοσήσει μετά από την υπόθεση εξάπλωσης του χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο στον Ατλαντικό Ωκεανό, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).

Αν και ο χανταϊός συνήθως δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, υπάρχει μια παραλλαγή του ιού που εντοπίζεται κυρίως στη Χιλή και την Αργεντινή, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ. Και όπως διαπίστωσε ο ΠΟΥ, η παραλλαγή που εντοπίστηκε και στο κρουαζιερόπλοιο.

Η πολυτελής κρουαζιέρα σε εξωτικούς προορισμούς αναχώρησε την 1η Απριλίου από μία από τις πιο νότιες πόλεις της Νότιας Αμερικής, το λιμάνι της Αργεντινής που είναι γνωστό ως το «τέλος του κόσμου», και ο χανταϊός έχει περίοδο επώασης αρκετών εβδομάδων.

Ακολουθεί ό,τι πρέπει να γνωρίζουμε για τη σπάνια αλλά θανατηφόρο ασθένεια.

Τι είναι ο χανταϊός;

Ο χανταϊός είναι μια οικογένεια ιών που μεταφέρονται από τρωκτικά, όπως ποντίκια και αρουραίοι, και εξαπλώνονται στον άνθρωπο μέσω επαφής με μολυσμένα ούρα, κόπρανα ή σάλιο. Στην Αμερική, η πιο επικίνδυνη μορφή είναι το σύνδρομο πνευμονίας από χανταϊό (HPS), μια σοβαρή πνευμονική λοίμωξη. Στην Ευρώπη και την Ασία, μια σχετική ασθένεια, η αιμορραγική πυρετός με νεφρικό σύνδρομο (HFRS), επηρεάζει τα νεφρά.

Πόσο επικίνδυνος είναι;

Σύμφωνα με τα CDC, περίπου το 38% των ανθρώπων που αναπτύσσουν αναπνευστικά συμπτώματα από το HPS πεθαίνουν. Δεν υπάρχει εμβόλιο και δεν υπάρχει ειδική θεραπεία — οι γιατροί μπορούν μόνο να διαχειριστούν τα συμπτώματα και να υποστηρίξουν την αναπνοή. Τα πρώιμα στάδια της ασθένειας μοιάζουν με γρίπη, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση.

Πώς εξαπλώνεται;

Η έκθεση στον χανταϊό συμβαίνει συχνά σε κλειστούς ή κακώς αεριζόμενους χώρους — σπίτια, καλύβες ή αποθήκες — όπου υπάρχει δραστηριότητα τρωκτικών.

Η ασθένεια έγινε ευρύτερα γνωστή τον Φεβρουάριο του 2025, όταν η Μπέτσι Αρακάουα, η σύζυγος του ηθοποιού Τζιν Χάκμαν, πέθανε από HPS στο σπίτι τους στο Σάντα Φε του Νέου Μεξικό. Ο Χάκμαν πέθανε μια εβδομάδα αργότερα από καρδιοαγγειακή νόσο.

Μπορεί ο χανταϊός να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο;

Συνήθως όχι. Τα CDC δηλώνουν ότι ο χανταϊός δεν μεταδίδεται από άτομο σε άτομο στις ΗΠΑ. Η εξαίρεση είναι ο ιός των Άνδεων, μια παραλλαγή που εντοπίζεται κυρίως στη Χιλή και την Αργεντινή και έχει παρουσιάσει περιορισμένα στοιχεία μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο, σύμφωνα με τα CDC.

Αυτή η παραλλαγή είναι σχετική με τη σημερινή έρευνα για το κρουαζιερόπλοιο: Το MV Hondius, που μπορεί να μεταφέρει περίπου 170 επιβάτες, αναχώρησε περίπου επτά εβδομάδες πριν από το Ουσουάια, μια πόλη στη νότια Αργεντινή γνωστή ως το “τέλος του κόσμου”. Έκανε στάσεις στην Ανταρκτική και το βρετανικό έδαφος του Αγίου Ελενά, πριν αγκυροβολήσει την Κυριακή έξω από το Πράια, την πρωτεύουσα του Πράγκου Βέρντε.

“Το να δεις κάτι τέτοιο σε ένα κρουαζιερόπλοιο, όπως μια μόλυνση από χανταϊό, δεν είναι κάτι που θα περίμενε κανείς”, δήλωσε ο Στίβεν Μπράντφουτε, ανοσολόγος και αναπληρωτής καθηγητής στο Κέντρο Υγειονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Νέου Μεξικού.

Ποια είναι τα συμπτώματα του χανταϊού;

Τα συμπτώματα του HPS, της πνευμονικής λοίμωξης, εμφανίζονται συνήθως μεταξύ μίας και οκτώ εβδομάδων μετά την έκθεση, σύμφωνα με τα CDC. Τα πρώιμα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Πυρετός
• Μυϊκοί πόνοι, κυρίως στους μηρούς, τους γοφούς, την πλάτη και τους ώμους
• Κούραση
• Πονοκέφαλοι
• Ζαλάδες
• Ρίγη
• Γαστρεντερικά προβλήματα, όπως ναυτία, έμετος και διάρροια

Τέσσερις έως δέκα ημέρες μετά την εμφάνιση των πρώιμων συμπτωμάτων, το HPS μπορεί να εξελιχθεί σε:

• Βήχα
• Δύσπνοια
• Σφιξίματα στο στήθος
• Υγρά στους πνεύμονες

Πώς αντιμετωπίζεται;

Δεν υπάρχει ειδική αντιιική θεραπεία, σύμφωνα με τα CDC. Αντίθετα, οι ασθενείς λαμβάνουν υποστηρικτική φροντίδα, όπως ξεκούραση, ενυδάτωση και διαχείριση των συμπτωμάτων. Αυτοί που αντιμετωπίζουν σοβαρές αναπνευστικές δυσκολίες μπορεί να χρειαστούν μηχανικό αερισμό. Όσο νωρίτερα λάβει ο ασθενής ιατρική φροντίδα, τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες επιβίωσης.

Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο για τον χανταϊό στις ΗΠΑ. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν ανέφεραν πρόοδο σε έναν υποψήφιο εμβόλιο για τον ιό των Άνδεων τον Φεβρουάριο του 2026, αν και έχει δοκιμαστεί μόνο σε ποντίκια. Ένα ανθρώπινο πείραμα εμβολίου για τον ιό των Άνδεων έδειξε ότι το εμβόλιο προκάλεσε ανοσολογική αντίδραση σε υγιείς ενήλικες.

Πώς συνέβη η υπόθεση εξάπλωσης στο κρουαζιερόπλοιο και τι πρέπει να περιμένουν οι επιβάτες και το πλήρωμα τώρα;

Οι αρχές δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει την πηγή της έκθεσης στο πλοίο. Εάν επιβεβαιωθούν μολυσμένα τρωκτικά στο πλοίο, οι αρμόδιοι φορείς υγείας μπορεί να απαιτήσουν εκτενή απολύμανση—μια διαδικασία που περιλαμβάνει την υγροποίηση όλων των επιφανειών με απολυμαντικά πριν τον καθαρισμό, ώστε να μην διασκορπιστούν τα σωματίδια του ιού στον αέρα, σύμφωνα με τον Μπράντφουτε από το Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού.

Η περίοδος επώασης του ιού, που μπορεί να διαρκέσει έως και οκτώ εβδομάδες, σημαίνει ότι οι επιβάτες και το πλήρωμα μπορεί να χρειαστεί να παρακολουθούνται για εβδομάδες μετά την αποχώρησή τους από το πλοίο. Εάν αυτή η παραλλαγή του χανταϊού μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο, οι επιβάτες θα υποβληθούν σε αυστηρή ιχνηλάτηση επαφών, είπε ο Μπράντφουτε.

Πού είναι πιο συχνός ο χανταϊός παγκοσμίως;

Ο χανταϊός βρίσκεται παγκοσμίως. Στην Ασία και την Ευρώπη, καταγράφονται δεκάδες χιλιάδες περιπτώσεις της μορφής που επηρεάζει τα νεφρά κάθε χρόνο, οι περισσότερες από τις οποίες συμβαίνουν στην Κίνα. Στην Αμερική, οι περιπτώσεις της πνευμονικής νόσου συγκεντρώνονται στην Αργεντινή, τη Χιλή και τη Βραζιλία.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο χανταϊός συγκεντρώνεται στη Δυτική Αμερική. Περισσότερο από το 90% των 890 περιπτώσεων που αναφέρθηκαν από το 1993 έως το 2023 προήλθαν από δυτικά του ποταμού Μισισιπή, σύμφωνα με τα CDC. Η Αριζόνα, το Νέο Μεξικό και το Κολοράντο έχουν καταγράψει τις περισσότερες περιπτώσεις τα τελευταία χρόνια.

Πώς να αποφύγετε τον ιό;

Τα CDC συνιστούν να ελαχιστοποιείτε την επαφή με τρωκτικά στο σπίτι, στον χώρο εργασίας και κατά τη διάρκεια υπαίθριων δραστηριοτήτων. Αυτό περιλαμβάνει τη σφράγιση ρωγμών στο σπίτι ή το γκαράζ για να αποτραπεί η είσοδος ζώων στους εσωτερικούς χώρους, τη χρήση παγίδων για τρωκτικά και τον καθαρισμό οποιωνδήποτε εύκολα προσβάσιμων τροφίμων που θα μπορούσαν να προσελκύσουν τρωκτικά.