Παπασταύρου: Πρόσθετη προστασία για τους καταναλωτές – Τι αλλάζει;

Την προστασία των καταναλωτών, την ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την ολοκλήρωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών με την ηπειρωτική χώρα έθεσε στο επίκεντρο της παρέμβασής του στη Βουλή ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, κατά την ολοκλήρωση της πρώτης συνεδρίασης της Ολομέλειας για το σχετικό νομοσχέδιο.

Όπως υπογράμμισε, οι προωθούμενες ρυθμίσεις αποσκοπούν στην προστασία των καταναλωτών, στη θέσπιση σαφών κανόνων για τις επενδύσεις και στην αντιμετώπιση προβλημάτων που απασχολούν εδώ και χρόνια τις τοπικές κοινωνίες.

Κατά την τοποθέτησή του, ο υπουργός ανακοίνωσε σειρά βελτιωτικών αλλαγών στο νομοσχέδιο, με σημαντικότερη εκείνη που αφορά την προστασία των καταναλωτών από διακοπές ηλεκτροδότησης σε περίπτωση αμφισβήτησης λογαριασμών.

Ειδικότερα, με τη βελτίωση του άρθρου 6 προβλέπεται ότι, εάν παρέλθει η προθεσμία των 90 ημερών χωρίς να έχει αποφανθεί ο αρμόδιος φορέας επί της ένστασης του καταναλωτή, θα παρατείνεται η προστασία του από τη διακοπή ηλεκτροδότησης.

«Η αργοπορία της διοίκησης δεν θα τιμωρεί τον πολίτη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Παπασταύρου, επισημαίνοντας ότι μέχρι σήμερα ένας καταναλωτής που αμφισβητούσε τον λογαριασμό του έπρεπε να προσφύγει στη Δικαιοσύνη προκειμένου να αποτρέψει τη διακοπή της ηλεκτροδότησης.

Παράλληλα, ανακοίνωσε αύξηση του ανταποδοτικού τέλους για τα Κέντρα Δεδομένων (Data Centers).

Οι αλλαγές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Αναφερόμενος στην ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την προστασία των καταναλωτών, ο υπουργός παρουσίασε τις βασικές παρεμβάσεις του νομοσχεδίου.

Μεταξύ άλλων:

• Καθιερώνεται ως υποχρέωση των προμηθευτών η προσφορά σταθερού τιμολογίου διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους. Όπως σημείωσε ο υπουργός, το σταθερό τιμολόγιο λειτούργησε τους τελευταίους μήνες ως «καταφύγιο» απέναντι στη μεταβλητότητα των τιμών και πλέον η προσφορά του καθίσταται νομική υποχρέωση.
• Θεσπίζεται υποχρέωση αντιστάθμισης κινδύνου για τους προμηθευτές, ώστε οι επιχειρηματικές ζημίες που προκύπτουν από τη διαχείριση της αγοράς να μην μετακυλίονται στους καταναλωτές.
• Μειώνεται κατά 50% η χρέωση Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) στην πρώτη κλίμακα για όλα τα νοικοκυριά, σε υλοποίηση της δέσμευσης του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ. Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, η παρέμβαση συνδέεται με την ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης.
• Για τα οικιακά φωτοβολταϊκά συστήματα ισχύος έως 10,8 kW, σε περίπτωση αρνητικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, η τιμή θα λογίζεται ως μηδενική.
• Ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιοποιούν ανά τρίμηνο τα διαθέσιμα περιθώρια ηλεκτρικού χώρου, ενώ οι αιτήσεις σύνδεσης θα υποβάλλονται ψηφιακά. Παράλληλα, εισάγεται το πλαίσιο των ευέλικτων συνδέσεων.
• Οι δήμοι απαλλάσσονται από τέλη για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), ενώ παρέχεται στους κατ’ επάγγελμα αγρότες η δυνατότητα υποβολής της δήλωσης του 2025 έως το τέλος του έτους.
• Προβλέπεται προθεσμία τεσσάρων μηνών για τη συμμόρφωση των παραγωγών μετά την αναστολή χορήγησης λειτουργικής ενίσχυσης από τον ΔΑΠΕΕΠ, πριν από την επιβολή κυρώσεων. Για τους σταθμούς που βρίσκονται ήδη σε αναστολή, η σχετική προθεσμία εκτείνεται έως τον Απρίλιο του 2027.

Αυστηρότερο πλαίσιο για ιδιωτικά δίκτυα και Data Centers

Αυστηρότερους κανόνες για την ανάπτυξη ιδιωτικών δικτύων προβλέπει επίσης το νομοσχέδιο. Σύμφωνα με τον υπουργό, εισάγονται υποχρεώσεις τεχνικών εκθέσεων, δειγματοληπτικών ελέγχων, εφαρμογής εγκεκριμένης μεθοδολογίας και επιβολής κυρώσεων. Παράλληλα, η εναέρια όδευση καλωδίων θα επιτρέπεται μόνο όταν η υπόγεια εγκατάσταση είναι τεχνικά αδύνατη.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο νέο πλαίσιο για τα Κέντρα Δεδομένων, τα οποία θα υπόκεινται σε αυστηρά κριτήρια αδειοδότησης και λειτουργίας.

Μεταξύ των προϋποθέσεων περιλαμβάνονται υψηλή εγγυητική επιστολή, ύψους 200.000 ευρώ ανά μεγαβάτ, κάλυψη τουλάχιστον του 60% της ετήσιας ενεργειακής κατανάλωσης από νέο σταθμό ΑΠΕ, τεχνική έκθεση για την ενεργειακή απόδοση και τα συστήματα ψύξης, καθώς και δημοσιοποίηση καταλόγου με τα κορεσμένα σημεία του δικτύου.

Ο κ. Παπασταύρου αναφέρθηκε, ακόμη, στο Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών, ύψους 2,3 δισ. ευρώ, μέσω του οποίου θα χρηματοδοτηθεί σειρά σημαντικών έργων για την ενεργειακή μετάβαση των νησιωτικών περιοχών.

Το ενεργειακό κόστος και τα μέτρα στήριξης

Σημαντικό μέρος της παρέμβασης του υπουργού αφιερώθηκε στο ενεργειακό κόστος και στις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ο κ. Παπασταύρου υπενθύμισε ότι η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που ζήτησε ευρωπαϊκά μέτρα στήριξης με την έναρξη της κρίσης, ενώ, όπως ανέφερε, είναι η μόνη χώρα για την οποία έχει εγκριθεί έως σήμερα η ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια.

Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση ζητά πλέον την ευελιξία να διαθέσει μέρος των πόρων που συνδέονται με τη ρήτρα διαφυγής σε προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Επικαλέστηκε, επίσης, τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 16ης Οκτωβρίου, κατά το οποίο, όπως είπε, έπειτα από παρέμβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη καταγράφηκε η ανάγκη για επείγουσα και συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση.

Σε εθνικό επίπεδο, σημείωσε ότι τα μέτρα για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους υπερβαίνουν από τον Μάρτιο το 1,4 δισ. ευρώ.

Απαντώντας στην κριτική για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, επικαλέστηκε στοιχεία της Eurostat για το πρώτο εξάμηνο του 2026, σύμφωνα με τα οποία η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ελλάδα ήταν κατά 15% χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ σε όρους αγοραστικής δύναμης διαμορφωνόταν περίπου στον μέσο όρο.

«Αρκούν όλα αυτά; Προφανώς όχι. Αποδεικνύουν όμως ότι το ενεργειακό μείγμα που έχει η χώρα μας λειτουργεί ως ένα ανάχωμα στην κατακόρυφη αύξηση των τιμών», ανέφερε, προσθέτοντας ότι τα κυβερνητικά μέτρα δεν εξαλείφουν τις επιβαρύνσεις, αλλά συμβάλλουν στην απορρόφηση μέρους των συνεπειών της κρίσης μέχρι την αποκλιμάκωσή της.

Ηλεκτρική διασύνδεση των Δωδεκανήσων έως το 2030

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο υπουργός στον εθνικό στόχο της ολοκλήρωσης των ηλεκτρικών διασυνδέσεων, ανακοινώνοντας ότι υπεγράφη η σύμβαση για τη διασύνδεση Κορίνθου-Κω, η οποία αποτελεί σημαντικό βήμα για την ένταξη των Δωδεκανήσων στο ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα.

«Θα πάψει η ενεργειακή απομόνωση των Δωδεκανήσων», τόνισε, προσδιορίζοντας το 2030 ως χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης των ηλεκτρικών διασυνδέσεων της χώρας.

Όπως ανέφερε, η Ρόδος, η Κως και η Κάρπαθος θα μπορούν πλέον να τροφοδοτούνται με ηλεκτρική ενέργεια χωρίς την ανάγκη καύσης πετρελαίου.

«Οι νησιώτες μας δεν είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Δικαιούνται ό,τι όλοι μας», υπογράμμισε ο υπουργός.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην υποβολή προσφορών από τρεις διεθνείς εταιρείες για τη διενέργεια σεισμικών ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές της Δυτικής και Νότιας Ελλάδας, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη αυτή «ξεκάθαρη ψήφο εμπιστοσύνης στην αξιοπιστία και τις προοπτικές της χώρας μας».

Συνοψίζοντας τις ενεργειακές εξελίξεις, ο κ. Παπασταύρου έκανε αναφορά τόσο στη σύμβαση για τη διασύνδεση της Κω όσο και στις σεισμικές έρευνες και στην κοινή διαδικασία για το καλώδιο GSI, σημειώνοντας ότι πρόκειται για παρεμβάσεις που αποτυπώνουν την ενεργειακή πολιτική της χώρας στην πράξη.

Η συνέχεια της συζήτησης στη Βουλή

Η συζήτηση του νομοσχεδίου στην Ολομέλεια συνεχίζεται την Τετάρτη, χωρίς την παρουσία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο οποίος θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στην παγκόσμια διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα, που διεξάγεται στην Τουρκία.

Αναφερόμενος στη διάσκεψη, ο κ. Παπασταύρου υπενθύμισε την προσπάθεια της Τουρκίας να αποκλείσει τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα, μαζί με τον Ευρωπαίο Επίτροπο και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ, αντέδρασε, υποστηρίζοντας την ισότιμη εκπροσώπηση όλων.

«Θα πρέπει να εκπροσωπηθούμε όλοι ισότιμα, διαφορετικά, κανείς», ανέφερε χαρακτηριστικά.