Στην Κομισιόν το ελληνικό roadmap για τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού αερίου

Στις Βρυξέλλες βρίσκεται πλέον ο ελληνικός οδικός χάρτης για την πλήρη απεξάρτηση της χώρας από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το τέλος του 2027, στο πλαίσιο των δεσμεύσεων που απορρέουν από το ευρωπαϊκό σχέδιο RepowerEU. Η υποβολή των σχεδίων από τα 27 κράτη-μέλη αποτελούσε υποχρεωτική διαδικασία, με προθεσμία έως την 1η Μαρτίου 2026.

Σύμφωνα με πληροφορίες από κύκλους με γνώση της διαδικασίας, τα κράτη-μέλη κλήθηκαν να αποδείξουν ότι διαθέτουν επαρκείς εναλλακτικές πηγές τροφοδοσίας ώστε να αντικαταστήσουν τις ρωσικές εισαγωγές φυσικού αερίου. Παράλληλα, έπρεπε να καταγράψουν αν απαιτούνται νέες ενεργειακές υποδομές και ποιες στρατηγικές εξετάζουν για τη διασφάλιση της επάρκειας εφοδιασμού μετά την οριστική απαγόρευση των ρωσικών εισαγωγών.

Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι τα κράτη δεν υποχρεώθηκαν να αποκαλύψουν συγκεκριμένους προμηθευτές ή ακριβείς εμπορικές συμφωνίες. Το ζητούμενο ήταν κυρίως να παρουσιαστούν οι βασικές κατευθύνσεις πολιτικής και οι μηχανισμοί που θα διασφαλίσουν την ενεργειακή ασφάλεια των χωρών της ΕΕ.

Για την Ελλάδα, κεντρικό ρόλο στο σχέδιο απεξάρτησης κατέχει η περαιτέρω ενίσχυση των εισαγωγών LNG, καθώς και η μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου μέσω μέτρων εξοικονόμησης και εξηλεκτρισμού της κατανάλωσης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ζητήσει πρόσθετες διευκρινίσεις από την ελληνική πλευρά για το περιεχόμενο του roadmap. Αυτό ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι οι Βρυξέλλες θεωρούν επαρκές το ελληνικό σχέδιο.

Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια, το ρωσικό αέριο εξακολουθεί να έχει ισχυρό αποτύπωμα στο εγχώριο ενεργειακό μίγμα. Σύμφωνα με στοιχεία του ΔΕΣΦΑ, το πρώτο τρίμηνο του 2026 οι εισαγωγές ρωσικού αερίου μέσω Σιδηροκάστρου ανήλθαν σε 8,77 TWh, καλύπτοντας περίπου το 33% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της χώρας.

Σε όρους εγχώριας κατανάλωσης, το μερίδιο του ρωσικού αερίου αντιστοιχούσε περίπου στο 43% της ζήτησης, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης. Ωστόσο, η Ελλάδα έχει ήδη μετατοπιστεί σημαντικά προς το LNG, το οποίο έχει πλέον ξεπεράσει το αέριο αγωγού ως βασική πηγή τροφοδοσίας.

Τα στοιχεία του ΔΕΣΦΑ για το πρώτο τρίμηνο επιβεβαιώνουν τη δυναμική αυτή, καθώς το LNG κάλυψε το 56% των συνολικών εισαγωγών, με ποσότητες που έφτασαν τις 14,9 TWh. Μάλιστα, οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 36% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.

Καθοριστικό πλεονέκτημα για τη χώρα αποτελεί και η υφιστάμενη υποδομή LNG. Η Ρεβυθούσα και το FSRU Αλεξανδρούπολης μπορούν να αεριοποιούν συνολικά έως και 12,5 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, ποσότητα που υπερκαλύπτει τόσο τις εγχώριες ανάγκες όσο και σημαντικό μέρος των εξαγωγών προς τις γειτονικές αγορές.

Είναι ενδεικτικό ότι η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ελλάδα το 2025 διαμορφώθηκε στα 70,16 TWh, ενώ μαζί με τις εξαγωγές η συνολική ζήτηση έφτασε τις 78,75 TWh, δηλαδή περίπου 8,06 bcm. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι οι δύο υφιστάμενες πύλες LNG επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών ακόμη και σε ένα σενάριο πλήρους αντικατάστασης του ρωσικού καυσίμου.

Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει εφόσον αυξηθούν σημαντικά οι εξαγωγές φυσικού αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Σε αυτή την περίπτωση, θεωρείται πιθανό να απαιτηθεί και τρίτη πύλη LNG, ώστε η χώρα να διατηρήσει τον ρόλο της ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.

Παράλληλα, μετά το τέλος των ρωσικών εισαγωγών, η Ελλάδα θα συνεχίσει να λαμβάνει αέριο αγωγού από το Αζερμπαϊτζάν μέσω του TAP. Η ΔΕΠΑ Εμπορίας διαθέτει ήδη πολυετή συμφωνία για προμήθεια 1 bcm ετησίως, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη το market test για την επέκταση της δυναμικότητας του αγωγού.

Ο δεύτερος βασικός πυλώνας του ελληνικού σχεδίου αφορά τη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου. Η στρατηγική αυτή βασίζεται κυρίως στη συνεχή διείσδυση των ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα, γεγονός που περιορίζει σταδιακά τη λειτουργία των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο.

Το 2025, πάνω από το 70% της εγχώριας κατανάλωσης φυσικού αερίου κατευθύνθηκε στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, σύμφωνα με το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ, η παραγωγή ηλεκτρισμού από μονάδες αερίου προβλέπεται να υποχωρήσει έως το 2030, καθώς αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ και των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.

Σημαντική συμβολή αναμένεται να έχουν και οι μπαταρίες, οι οποίες θα επιτρέψουν την καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από φωτοβολταϊκά και θα μειώσουν την ανάγκη λειτουργίας μονάδων αερίου τις βραδινές ώρες.

Την ίδια στιγμή, ο εξηλεκτρισμός της κατανάλωσης, μέσω τεχνολογιών όπως οι αντλίες θερμότητας, αναμένεται να περιορίσει περαιτέρω τη χρήση ορυκτών καυσίμων σε θέρμανση και ψύξη, ενισχύοντας την πορεία της χώρας προς την ενεργειακή απεξάρτηση από τη Μόσχα.