Μαλδίβες: Τι εξετάζουν οι αρχές για τον θάνατο των πέντε δυτών

Πέντε Ιταλοί δύτες έχασαν τη ζωή τους κατά την εξερεύνηση ενός σπάνιου και επικίνδυνου συστήματος υποθαλάσσιων σπηλαίων κοντά στο Atoll Vaavu στις Μαλδίβες, ενώ μια πολυήμερη επιχείρηση διάσωσης στοίχισε τη ζωή και σε έναν τοπικό στρατιωτικό δύτη.

Οι αρχές ερευνούν το γιοτ «Duke of York» που φιλοξενούσε τους δύτες, ενώ παραμένουν άγνωστες οι ακριβείς συνθήκες της κατάδυσης, που φαίνεται να ξεπέρασαν τα όρια ασφαλείας για αναψυχή, με ισχυρούς ανέμους και φουρτουνιασμένες θάλασσες να αυξάνουν τον κίνδυνο.

Η ομάδα των δυτών περιλάμβανε τον εκπαιδευτή Gianluca Benedetti, τη Monica Montefalcone, αναπληρώτρια καθηγήτρια οικολογίας στο Πανεπιστήμιο της Γένοβας, την κόρη της Giorgia Sommacal, τον θαλάσσιο βιολόγο Federico Gualtieri και την ερευνήτρια Muriel Oddenino. Οι δύτες κατέβηκαν βαθιά σε ένα σύστημα σπηλαίων που ξεκινά από περίπου 47 μέτρα και φτάνει μέχρι τα 70 μέτρα στο πιο βαθύ σημείο.

Δεν επέστρεψαν ποτέ. Οι σοροί τους βρέθηκαν μόνο μετά από μια πολυήμερη επιχείρηση έρευνας, μια επικίνδυνη διαδικασία που κόστισε τη ζωή και σε έναν έκτο δύτη, τον τοπικό στρατιωτικό δύτη Sgt. Mohamed Mahudhee.

Η ομάδα είχε άδεια να βουτήξει πιο βαθιά από το όριο των 30 μέτρων που ισχύει για αναψυχή στις Μαλδίβες, αλλά δεν είναι ξεκάθαρο αν κατέβηκαν περισσότερο ή αν είχαν τον κατάλληλο εξοπλισμό για μια τόσο επικίνδυνη κατάδυση.

“Μία από τις καλύτερες δύτριες στον κόσμο”

Οι δύτες διέμεναν στο πολυτελές γιοτ 36 μέτρων «Duke of York», που προσφέρει εξατομικευμένες κρουαζιέρες για έως 25 επισκέπτες.

Γύρω στη 1:30 μ.μ. την Πέμπτη, κάποιος στο πλοίο εξέπεμψε σήμα κινδύνου, δήλωσε ο Mohamed Hussain Shareef, εκπρόσωπος της κυβέρνησης των Μαλδίβων.

Οι δύτες βρίσκονταν κάτω από το νερό για περίπου δύο ώρες και δεν είχαν εμφανιστεί στην επιφάνεια.

Ένα άλλο πλοίο ανταποκρίθηκε πρώτο, είπε ο Shareef. Μέσα σε περίπου μισή ώρα, δύτες από αυτό το πλοίο εντόπισαν το σώμα του Benedetti στην είσοδο του σπηλαίου. Η Ακτοφυλακή των Μαλδίβων ξεκίνησε έρευνα πάνω και κάτω από το νερό για τους τέσσερις υπόλοιπους δύτες, αλλά όταν βρέθηκε το σώμα του Benedetti, οι αρχές υπέθεσαν ότι οι υπόλοιποι τέσσερις βρίσκονταν μέσα στο σπήλαιο.

Η Monica Montefalcone ήταν περιβαλλοντολόγος που είχε διεξάγει θαλάσσια έρευνα στις Μαλδίβες για πολλά χρόνια.

Ο σύζυγός της, Carlo Sommacal, πατέρας της Giorgia, δήλωσε ότι η γυναίκα του ήταν «μία από τις καλύτερες δύτριες στον κόσμο». «Πρέπει να έχει ολοκληρώσει 5.000 καταδύσεις», είπε ο Sommacal στην ιταλική εφημερίδα La Repubblica.

Πριν από την κατάδυση, το Κέντρο Θαλάσσιας Έρευνας των Μαλδίβων είχε εγκρίνει πρόταση έρευνας από τη Montefalcone, τον Gualtieri και την Oddenino για να μελετήσουν τα μαλακά κοράλλια κοντά στο Atoll Vaavu, δήλωσε ο Shareef. Ο Sommacal και ο Benedetti δεν αναφέρονταν στην αίτηση.

Οι Ιταλοί ερευνητές είχαν επίσης λάβει άδεια για τεχνικές καταδύσεις, που σημαίνει ότι μπορούσαν να εξερευνήσουν βάθη μεγαλύτερα από τα 30 μέτρα, είπε ο Shareef. Ωστόσο, οι αρχές των Μαλδίβων δεν γνώριζαν ότι οι δύτες θα βουτούσαν σε σπήλαιο, αλλιώς θα είχαν προσφέρει τη βοήθεια της Ακτοφυλακής ή άλλων επαγγελματιών για να υποστηρίξουν την πολύπλοκη κατάδυση.

«Είμαστε σίγουροι ότι θα μπορούσαμε να τους δώσουμε σαφέστερες οδηγίες και συμβουλές αν μας είχαν ενημερώσει ότι επρόκειτο για τόσο απαιτητική αποστολή σε μεγάλο βάθος μέσα σε σπήλαιο».

Το Πανεπιστήμιο της Γένοβας δήλωσε ότι η Montefalcone και η Oddenino βρίσκονταν στις Μαλδίβες για να μελετήσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη βιοποικιλότητα, αλλά η κατάδυση «δεν ήταν μέρος των προγραμματισμένων δραστηριοτήτων της αποστολής» και έγινε «σε προσωπικό επίπεδο».

Η κακοκαιρία αύξησε περαιτέρω τον κίνδυνο της κατάδυσης. Η Μετεωρολογική Υπηρεσία των Μαλδίβων είχε εκδώσει λευκό συναγερμό το πρωί της Πέμπτης, προειδοποιώντας για ισχυρούς ανέμους και φουρτουνιασμένες θάλασσες. Δεν είναι σαφές αν οι δύτες γνώριζαν για την προειδοποίηση. Μέχρι το μεσημέρι, το επίπεδο συναγερμού ανέβηκε σε κίτρινο, με ισχυρούς ανέμους έως 48 χλμ/ώρα και ριπές έως 80 χλμ/ώρα, και πολύ φουρτουνιασμένες θάλασσες.

Κολύμπι στο απόλυτο σκοτάδι

Λίγοι δύτες έχουν εξερευνήσει αυτό το σπάνιο υποβρύχιο οικοσύστημα· ένας από αυτούς είναι ο Vladimir Tochilov, Ρώσος ειδικός τεχνικών καταδύσεων.

«Αυτό το σπήλαιο είναι προσβάσιμο μόνο για τεχνικούς δύτες σπηλαίων που διαθέτουν την κατάλληλη προετοιμασία, εμπειρία και σχεδιάζουν σωστά την κατάδυση», δήλωσε ο Tochilov στο CNN. Το σπήλαιο όπου βρέθηκαν οι Ιταλοί έχει περίπου 200 μέτρα μήκος και αποτελείται από διάφορες μικρότερες σπηλιές, σύμφωνα με τον Tochilov, ο οποίος είχε βουτήξει εκεί το 2014.

Ένα βίντεο που ανέβασε στο YouTube η εταιρεία καταδύσεων του Tochilov, Neva Divers, αποκαλύπτει ένα σκοτεινό και δαιδαλώδες δίκτυο σπηλιών.

Ο Tochilov λέει ότι οι καταδύσεις σε σπήλαια απαιτούν όχι μόνο εντατική τεχνική εκπαίδευση αλλά και ψυχολογική προετοιμασία για την αντιμετώπιση του φόβου και της αίσθησης αποπροσανατολισμού.

Καθώς προχωράς βαθύτερα στο σπήλαιο των Μαλδίβων, φτάνεις σε σημείο όπου το φως της εξόδου δεν είναι πλέον ορατό και χρειάζεται να πλοηγηθείς στο απόλυτο σκοτάδι, είπε ο Tochilov.

Σε αντίθεση με άλλους δημοφιλείς προορισμούς κατάδυσης, οι Μαλδίβες δεν είναι γνωστές για καταδύσεις σε σπήλαια. Το σπήλαιο που εξερευνούσαν οι δύτες μπορεί να είναι το μοναδικό του είδους στην περιοχή, είπε ο Tochilov.

«Αυτό πιθανότατα εξηγεί γιατί τράβηξε το ενδιαφέρον των δυτών, συμπεριλαμβανομένων επιστημόνων, βιολόγων και ερευνητών», είπε. «Το σπήλαιο έχει τη δική του χλωρίδα και πανίδα που δεν θα δεις έξω από αυτό».

Μια επικίνδυνη αποστολή διάσωσης

Μετά τον εντοπισμό του σώματος του εκπαιδευτή κατάδυσης την Πέμπτη, χρειάστηκε έως τη Δευτέρα για να εντοπιστούν οι υπόλοιποι τέσσερις δύτες, μέσα στην τρίτη “αίθουσα” του σπηλαίου, σύμφωνα με τις αρχές των Μαλδίβων.

Η επιχείρηση έρευνας περιλάμβανε τοπικούς ειδικούς, τρεις Φινλανδούς δύτες από την παγκόσμια ομάδα ασφάλειας καταδύσεων Divers Alert Network (DAN) και ειδικό εξοπλισμό από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία, δήλωσε ο Shareef.

Τα ισχυρά ρεύματα, τα στενά περάσματα στα σπήλαια και το απόλυτο σκοτάδι καθιστούσαν τη διαδικασία εξαιρετικά δύσκολη, είπε ο Shareef.

«Πρέπει να είσαι ειδικός για αυτό το επίπεδο κατάδυσης», πρόσθεσε.

Η προσπάθεια έρευνας διακόπηκε για μία ημέρα μετά τον θάνατο του Mahudhee, του στρατιωτικού δύτη, το Σάββατο. Οι αρχές πιστεύουν ότι πέθανε από νόσο αποσυμπίεσης, που συμβαίνει όταν οι δύτες ανεβαίνουν πολύ γρήγορα στην επιφάνεια και υπάρχει απότομη μείωση πίεσης γύρω τους.

Ο Mahudhee κηδεύτηκε με στρατιωτικές τιμές στο Malé, όπου χιλιάδες απέτισαν φόρο τιμής, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου Mohamed Muizzu, αξιωματούχων του τουρισμού και του στρατού και ξένων πρεσβευτών.

Δεν είναι σαφές τι συνέβη στους δύτες

Η κατάδυση σε υποθαλάσσια σπήλαια ενέχει πολλούς κινδύνους, δήλωσε ο John Volanthen, αξιωματικός καταδύσεων του Βρετανικού Συμβουλίου Διάσωσης Σπηλαίων, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διάσωση μιας ομάδας ταϊλανδών ποδοσφαιριστών που εγκλωβίστηκαν σε ένα υποβρύχιο δίκτυο σπηλαίων το 2018.

Ένας από τους κινδύνους της κατάδυσης σε μεγάλα βάθη είναι η νάρκωση από αέρια, ένα φαινόμενο που βιώνουν οι δύτες όταν αναπνέουν συμπιεσμένο αέριο σε μεγάλο βάθος. Οι δύτες συχνά χρησιμοποιούν εξειδικευμένα μείγματα αναπνοής, όπως άζωτο και οξυγόνο, για να αποτρέψουν αυτή την κατάσταση.

Ο Volanthen λέει ότι οι Ιταλοί δύτες μπορεί να αποπροσανατολίστηκαν μέσα στο σπήλαιο.

«Καθώς αρχίζεις να κατεβαίνεις πιο βαθιά, αυτό το φαινόμενο νάρκωσης θα μπορούσε να προκαλέσει πανικό, αλλά θα μπορούσε επίσης να τους δυσκολέψει να βρουν την έξοδο», είπε ο Volanthen.

Ο Shareef είπε ότι οι αρχές εστιάζουν την έρευνά τους στο γιοτ και έχουν αναστείλει την άδειά του ενώ συνεχίζεται η διερεύνηση.

«Ξέρουμε με βεβαιότητα ότι το σκάφος δεν είχε όλα τα έγγραφά του σε τάξη», δήλωσε ο Shareef, προσθέτοντας ότι το σκάφος δεν διέθετε «άδεια σχολής καταδύσεων».

«Αν πρόκειται να λειτουργήσεις σχολή καταδύσεων, όπου διαφημίζεις και υποστηρίζεις πελάτες σε αποστολές κατάδυσης, είτε αναψυχής είτε τεχνικής, χρειάζεσαι άδεια σχολής καταδύσεων», είπε.

Το CNN επικοινώνησε με τον χειριστή του «Duke of York», Abdul Muhsin Moosa, για σχόλιο. Είπε στο Reuters ότι το σκάφος είχε άδεια για καταδύσεις έως 30 μέτρα και ότι οι δύτες ενημερώθηκαν κατά την άφιξή τους για αυτό το όριο.

Η Orietta Stella, δικηγόρος της Albatros Top Boat, της ιταλικής εταιρείας τουρισμού που πούλησε τα ταξίδια στο γιοτ, δήλωσε ότι ο χειριστής του σκάφους «δεν ήξερε» ότι η ομάδα σχεδίαζε να κατέβει πέρα από το όριο αναψυχής και «ποτέ δεν θα το επέτρεπε», σύμφωνα με το Associated Press.

Διευκρίνισε επίσης ότι η Albatros απλώς προωθούσε την κρουαζιέρα και ούτε διέθετε το σκάφος ούτε εργαζόταν με το πλήρωμα, το οποίο προσλήφθηκε τοπικά.