Michelle Gurevich: Η cult φωνή όσων νιώθουν εκτός εποχής επιστρέφει στην Αθήνα

Η μουσική της Michelle Gurevich μοιάζει να έρχεται από έναν κόσμο που συνεχίζει να καπνίζει μέσα στα μπαρ, να ερωτεύεται λάθος ανθρώπους και να απαντά στη μοναξιά με πικρό χιούμορ αντί για εύκολες συμβουλές αυτοβελτίωσης. Κάπου ανάμεσα στις σοβιετικές μπαλάντες, το ευρωπαϊκό cabaret και τη συναισθηματική κόπωση της σύγχρονης ζωής, η Καναδή τραγουδοποιός με τις ρωσικές ρίζες έχτισε τα τελευταία χρόνια ένα από τα πιο φανατικά cult κοινά της σύγχρονης μουσικής.

Χωρίς μεγάλο label, χωρίς mainstream προβολή και χωρίς ποτέ να εγκαταλείψει τον αργό, σκοτεινό ρυθμό της, κατάφερε να γίνει σημείο αναφοράς για ανθρώπους που βλέπουν στα τραγούδια της κάτι πολύ πιο προσωπικό από μια ακόμη σκοτεινή ποπ ιστορία.

Στις 12 Ιουνίου η Michelle Gurevich έρχεται στην Αθήνα για μια εμφάνιση στο Δημοτικό Κηποθέατρο Παπάγου. Και η επιστροφή της έχει ενδιαφέρον γιατί εδώ και χρόνια η σχέση της με την Ελλάδα μοιάζει σχεδόν οργανική. Η Αθήνα υπήρξε από τις πρώτες πόλεις που την αγκάλιασαν, πολύ πριν το όνομά της αρχίσει να κυκλοφορεί ευρύτερα στον διεθνή εναλλακτικό Τύπο. Κάτι αντίστοιχο συνέβη στην Κωνσταντινούπολη, στο Βερολίνο, στη Βαρσοβία, στη Μόσχα, στο Βελιγράδι. Πόλεις που κουβαλούν ιστορική μνήμη, αντιφάσεις και μια ζωντανή νυχτερινή κουλτούρα.

Η ίδια ξεκίνησε σχεδόν αθόρυβα. Ηχογράφησε το πρώτο της άλμπουμ, το “Party Girl”, μόνη της στο δωμάτιό της στο Τορόντο, χωρίς δισκογραφική, χωρίς μηχανισμό προώθησης, χωρίς στρατηγική καριέρας. Το αποτέλεσμα ταξίδεψε απροσδόκητα στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και άρχισε να κυκλοφορεί από χέρι σε χέρι, από forum σε forum, από mp3 σε mp3, πολύ πριν το TikTok μετατρέψει τη μελαγχολία σε content. Τραγούδια της έφτασαν μέχρι και σε ringtone κινητών στην Ουκρανία, ενώ το “Party Girl” απέκτησε σχεδόν μυθολογική διάσταση σε συγκεκριμένες underground κοινότητες της Ανατολικής Ευρώπης.

Ποια είναι η μυστηριώδης “Chinawoman”

Η Michelle Gurevich γεννήθηκε στον Καναδά από Ρωσοεβραίους μετανάστες. Η μητέρα της υπήρξε μπαλαρίνα στα περίφημα Μπαλέτα Κίροβ και ο πατέρας της μηχανικός στο σοβιετικό Λένινγκραντ. Μεγάλωσε ακούγοντας κασέτες με σοβιετική pop, ευρωπαϊκά τραγούδια των 70s, Charles Aznavour, Alla Pugacheva και παλιές κινηματογραφικές μουσικές. Αυτή η αισθητική υπάρχει παντού στη δουλειά της. Στα synths που ακούγονται σαν soundtrack ξεχασμένης ταινίας. Στους αργούς ρυθμούς. Στη φωνή της που κουβαλά κάτι βαρύ και θεατρικό χωρίς να γίνεται επιδεικτική.

Πριν στραφεί στη μουσική, ήθελε να γίνει σκηνοθέτις κινηματογράφου και εργάστηκε περίπου δέκα χρόνια στον χώρο. Κάποτε είπε ότι άρχισε να γράφει τραγούδια γιατί ήταν «φθηνότερο και πιο εύκολο από το να γυρίσεις μια ταινία». Η φράση ακούγεται αστεία, περιγράφει όμως ακριβώς τον τρόπο που λειτουργεί η μουσική της. Τα τραγούδια της μοιάζουν κινηματογραφικά. Κάθε κομμάτι λειτουργεί σαν μικρή σκηνή: ένα δωμάτιο μετά τον χωρισμό, μια γυναίκα που πίνει μόνη της, ένα ζευγάρι που έχει μείνει από καιρό μαζί ενώ όλα έχουν τελειώσει, άνθρωποι που συνεχίζουν να βγαίνουν, να φλερτάρουν και να καταρρέουν με απόλυτη επίγνωση της γελοιότητας και της θλίψης τους.

Για χρόνια εμφανιζόταν με το όνομα Chinawoman, ένα alias που, όπως έχει εξηγήσει, προέκυψε σχεδόν τυχαία όταν το GarageBand της ζήτησε όνομα project. Το 2016 αποφάσισε να το εγκαταλείψει και να χρησιμοποιεί πλέον το πραγματικό της όνομα. «Οι επιλογές που κάνεις στα 20 σου δεν είναι ίδιες με αυτές που κάνεις στα 30», είχε πει τότε. Σε άλλη συνέντευξη παραδέχθηκε ότι ένιωθε πια απομακρυσμένη από το συγκεκριμένο ψευδώνυμο και ήθελε να επιστρέψει σε κάτι πιο άμεσο και προσωπικό.

Το ενδιαφέρον με τη Michelle Gurevich βρίσκεται αλλού: κατάφερε να χτίσει διεθνή καριέρα σχεδόν έξω από τους κανόνες του mainstream μουσικού συστήματος. Οι δίσκοι της κυκλοφορούν ανεξάρτητα. Η αισθητική της παραμένει πεισματικά αντι-viral. Τα τραγούδια της κινούνται αργά, αφήνουν σιωπές, επιμένουν σε δυσάρεστα συναισθήματα. Στην εποχή του ακατάπαυστου scrolling, η Michelle γράφει μουσική που μοιάζει να απαιτεί ένα παράξενο είδος ακινησίας.

Τραγούδια για ανθρώπους που συνεχίζουν να ψάχνουν την επαφή

Σε Reddit threads εμφανίζεται διαρκώς η ίδια ιδέα: άνθρωποι που περιγράφουν τη μουσική της σαν κάτι που εκφράζει εύστοχα τη συναισθηματική κόπωση της σύγχρονης ζωής. Κάποιος γράφει ότι τα τραγούδια της ακούγονται σαν «να γελάς με τον εαυτό σου, ενώ διαλύεσαι». Κι αυτό βρίσκεται πολύ κοντά στον πυρήνα της. Η Michelle Gurevich καταλαβαίνει βαθιά την ειρωνεία της ενηλικίωσης.

Ακούγοντας τραγούδια όπως το “First Six Months of Love”, το “Let’s Part in Style”, το “Poison in My Mind” ή το “Kiss in Taksim Square”, καταλαβαίνεις ότι η μουσική της ξεπερνά το θέμα ενός χωρισμού. Μιλά για ανθρώπους που κινούνται συναισθηματικά μουδιασμένοι, που κουβαλούν κούραση, αποξένωση, φόβο για την οικειότητα και εκείνη τη διάχυτη αίσθηση πως ο κόσμος έχει χάσει τον ρυθμό του. Μέσα σε όλα αυτά επιβιώνει και ένα πικρό χιούμορ. Ένα ξηρό, σχεδόν ανατολικοευρωπαϊκό χιούμορ που λειτουργεί σαν τρόπος άμυνας απέναντι στη ζωή.

Η ίδια έχει πει ότι αγαπά καλλιτέχνες που μπορούν να περάσουν «από το υπερδραματικό στο υπερ-trash μέσα σε δευτερόλεπτα», αναφερόμενη στη μεγάλη σοβιετική σταρ Alla Pugacheva. Αυτή ακριβώς η ισορροπία χαρακτηρίζει και τη δική της περσόνα. Στις συναυλίες της μπορεί να τραγουδά για μοναξιά και αμέσως μετά να κάνει αστείο για τη ζωή του μουσικού που διαρκώς ταξιδεύει ή για τις αποτυχημένες σχέσεις. Άλλοι καλλιτέχνες που την έχουν επηρεάσει είναι ο Leonard Cohen, ο Adriano Celentano, η Yoko Ono και ο Federico Fellini.

Σε έναν κόσμο όπου όλοι πιέζονται να μοιάζουν συνεχώς λειτουργικοί και συναισθηματικά τακτοποιημένοι, η Michelle Gurevich γράφει τραγούδια για ανθρώπους που συνεχίζουν να χάνονται, να κολλάνε στο παρελθόν, να νοσταλγούν και να ερωτεύονται τους λάθος ανθρώπους ξανά και ξανά.

Γιατί οι θαυμαστές της βρίσκουν παρηγοριά στη μουσική της; Οι χαρακτήρες των τραγουδιών της μοιάζουν βαθιά ατελείς και εξαντλημένοι, αλλά παραμένουν ζωντανοί, σαρκαστικοί, επιθυμητικοί. Συνεχίζουν να βγαίνουν έξω, να καπνίζουν, να χορεύουν αργά, να στέλνουν μηνύματα που δεν θα έπρεπε να στείλουν. Και μέσα σε αυτή την ειλικρινή ανθρώπινη αδυναμία, πολλοί αναγνωρίζουν τελικά τον εαυτό τους.