Χρηματιστήριο Αθηνών: Από τα 150 χρόνια ιστορίας, στο τρίπτυχο της επόμενη μέρας

Εκατόν πενήντα χρόνια μετά την ίδρυσή του, το Χρηματιστήριο Αθηνών βρίσκεται μπροστά σε μια νέα περίοδο.

Η ένταξή του στην Euronext δεν αποτελεί μόνο μια σημαντική αλλαγή για την ίδια την οργανωμένη αγορά, αλλά δημιουργεί ένα διαφορετικό πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να εξελιχθεί ο ρόλος της Αθήνας στην ευρωπαϊκή οικονομία, όπως καταφάνηκε στην λαμπρή εορταστική εκδήλωση που έλαβε χώρα το βράδυ της Τρίτης 15 Σεπτεμβρίου παρουσία της οικονομικής ηγεσίας της χώρας.

Το ζητούμενο, πλέον, δεν είναι μόνο να αυξηθεί η αξία των συναλλαγών ή ο αριθμός των εισηγμένων εταιρειών. Είναι αν η Αθήνα μπορεί να λειτουργήσει ως περιφερειακός κόμβος κεφαλαίων, συνδέοντας ελληνικές και ευρύτερα νοτιοανατολικοευρωπαϊκές επιχειρήσεις με μια πολύ μεγαλύτερη δεξαμενή επενδυτών.

Η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μια οικονομία όπως η ελληνική, όπου σημαντικοί κλάδοι διαθέτουν διεθνή παρουσία, αλλά όχι πάντα αντίστοιχη πρόσβαση στις οργανωμένες αγορές κεφαλαίου.

Από το ελληνικό χρηματιστήριο σε μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα

Η ένταξη στην Euronext, πάντως, διευρύνει σημαντικά το δυνητικό οικοσύστημα μέσα στο οποίο λειτουργεί η Αθήνα. Η Euronext αποτελεί τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή υποδομή κεφαλαιαγορών, με περίπου 1.800 εισηγμένες εταιρείες και συνολική χρηματιστηριακή αξία περίπου 7 τρισ. ευρώ.

Για την ελληνική αγορά, η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι επιχειρήσεις που αναζητούν κεφάλαια μπορούν να βρίσκονται πλέον πιο κοντά σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή επενδυτική βάση. Ο διευθύνων σύμβουλος του ομίλου Euronext Athens, Γιάννος Κοντόπουλος, στάθηκε, μάλιστα,  στη σημαντική βελτίωση της εικόνας του ελληνικού Χρηματιστηρίου τα τελευταία χρόνια, επισημαίνοντας ότι ο Γενικός Δείκτης συγκαταλέγεται σταθερά μεταξύ των αγορών με τις υψηλότερες επιδόσεις διεθνώς. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Κοντόπουλος στην επιστροφή της Ελλάδας στην κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών.

Όπως ανέφερε, μέσα στον Σεπτέμβριο η ελληνική αγορά εντάσσεται επίσημα στην κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών για τρεις από τους τέσσερις μεγάλους διεθνείς οίκους ταξινόμησης — STOXX, FTSE Russell και S&P Dow Jones Indices.Η διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Μάιο του 2027 με την αντίστοιχη μετάταξη από την MSCI.

Ο επικεφαλής της Euronext Athens χαρακτήρισε τη μετάβαση αυτή αποτέλεσμα μιας πολυετούς πορείας αναβάθμισης, η οποία, όπως υποστήριξε, συνδέεται με τη θεσμική ωρίμανση, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τη βελτίωση της λειτουργίας της ελληνικής κεφαλαιαγοράς.

Η ευκαιρία, επομένως, δεν περιορίζεται στην προσέλκυση ξένων επενδυτών στις υφιστάμενες εισηγμένες εταιρείες. Αφορά και τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί η Αθήνα ως πλατφόρμα για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε τομείς όπου η Ελλάδα διαθέτει ήδη σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα.

Η ναυτιλία δείχνει τον δρόμο

Η ναυτιλία αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους σημαντικότερους ναυτιλιακούς στόλους παγκοσμίως και ισχυρό επιχειρηματικό οικοσύστημα γύρω από τη ναυτιλία. Τα τελευταία χρόνια, άλλωστε, έχουν υπάρξει κινήσεις εισηγμένων ναυτιλιακών εταιρειών στην Αθήνα, ενώ το 2026 η εισαγωγή της Safe Bulkers, η επικείμενη εισαγωγή της Star Bulk και η έκδοση ομολόγου της Seanergy βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης για τη διεύρυνση της παρουσίας του κλάδου στην ελληνική αγορά.

Η σημασία αυτών των κινήσεων βρίσκεται πέρα από το ύψος των κεφαλαίων που αντλούνται. Δείχνουν ότι ένας κλάδος με διεθνή δραστηριότητα και ελληνική επιχειρηματική βάση μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας αγοράς που φιλοδοξεί να συνδέσει την εγχώρια οικονομία με διεθνείς επενδυτές.

Το ίδιο μοντέλο θα μπορούσε να αναζητηθεί και σε άλλους κλάδους όπου η Ελλάδα διαθέτει επιχειρήσεις με διεθνή προσανατολισμό, ισχυρό brand ή σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης.

Ο τουρισμός ως επόμενο πεδίο

Ο τουρισμός είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση. Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας, με μεγάλες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, εταιρείες τουριστικών υπηρεσιών με διεθνή αναφορά, υποδομές, αερομεταφορές και ένα ευρύτερο οικοσύστημα επιχειρήσεων που συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με την τουριστική δραστηριότητα.

Η μεγαλύτερη αξιοποίηση της κεφαλαιαγοράς από επιχειρήσεις αυτού του οικοσυστήματος θα μπορούσε δυνητικά να δημιουργήσει έναν ακόμη δίαυλο χρηματοδότησης επενδύσεων σε ξενοδοχεία, υποδομές, ψηφιακές υπηρεσίες, ενεργειακή αναβάθμιση και νέες τουριστικές δραστηριότητες.

Δεν πρόκειται για αυτόματη εξέλιξη ούτε για προδιαγεγραμμένη πορεία. Προϋποθέτει επιχειρήσεις με το κατάλληλο μέγεθος και εταιρική οργάνωση, διαφάνεια, επενδυτική ζήτηση και ένα περιβάλλον που κάνει την εισαγωγή και την παραμονή μιας εταιρείας στο χρηματιστήριο οικονομικά και επιχειρηματικά ελκυστική.

Αλλά ακριβώς εδώ βρίσκεται μια από τις πιθανές χρησιμότητες της νέας ευρωπαϊκής διάστασης της Αθήνας. Δηλαδή, να δημιουργηθεί μεγαλύτερη σύνδεση ανάμεσα στους κλάδους στους οποίους η ελληνική οικονομία είναι ισχυρή και στα κεφάλαια που χρειάζονται για να αναπτυχθούν.

Από τις εισηγμένες στις νέες επιχειρήσεις

Η πρόκληση, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τις μεγάλες και ήδη ώριμες επιχειρήσεις. Μια πραγματικά διευρυμένη κεφαλαιαγορά, όπως αναφέρθηκε κατά την εκδήλωση, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως χρηματοδοτικός κρίκος και για επιχειρήσεις που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης: εταιρείες τεχνολογίας, εξαγωγικές επιχειρήσεις, ενεργειακές επενδύσεις, υποδομές, logistics, νεοφυείς εταιρείες και επιχειρήσεις με δραστηριότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Αυτό είναι και ένα από τα βασικά ζητήματα της επόμενης ημέρας. Αν, δηλαδή, το Χρηματιστήριο μπορεί να γίνει όχι μόνο τόπος διαπραγμάτευσης υφιστάμενων εταιρειών, αλλά μηχανισμός χρηματοδότησης της επόμενης γενιάς ελληνικών επιχειρήσεων.

Η άντληση κεφαλαίων από την αγορά αποκτά έτσι ευρύτερη σημασία. Δεν αφορά μόνο τους επενδυτές και τις αποδόσεις των μετοχών, αλλά και το κατά πόσο οι επιχειρήσεις μπορούν να χρηματοδοτούν επενδύσεις χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από τον τραπεζικό δανεισμό ή τους δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους.

Χαρακτηριστικά. ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης εστίασε στο ότι επιδίωξη είναι οι ετήσιες επενδύσεις να αυξηθούν από περίπου 45 δισ. ευρώ σήμερα στα 65 δισ. ευρώ και να ξεπεράσουν το 20% του ΑΕΠ. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε τη σημασία της κεφαλαιαγοράς ως εναλλακτικού μηχανισμού χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, πέρα από τους ευρωπαϊκούς πόρους.

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε σειρά παρεμβάσεων που έχουν γίνει τα προηγούμενα χρόνια, μεταξύ άλλων στη φορολογία των εταιρικών κερδών, των μερισμάτων και της συγκέντρωσης κεφαλαίου, καθώς και σε φορολογικά κίνητρα για την άντληση χρηματοδότησης μέσω του Χρηματιστηρίου.

Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται επίσης η μείωση του φόρου στους τόκους εισηγμένων εταιρικών ομολόγων από 15% σε 5%, η ενίσχυση των κινήτρων για την εισαγωγή μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην αγορά και ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας του Χρηματιστηρίου.

Η κυβέρνηση, σύμφωνα με τον κ. Χατζηδάκη, προτίθεται να συνεχίσει στην ίδια κατεύθυνση, με στόχο την προσέλκυση περισσότερων επιχειρήσεων στην οργανωμένη αγορά, την ενίσχυση της συμμετοχής των Ελλήνων αποταμιευτών και την ανάπτυξη της χρηματοοικονομικής παιδείας.

Η Αθήνα ως πύλη για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη

Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, πάντως,  προσθέτει μία ακόμη διάσταση. Η Αθήνα βρίσκεται σε μια περιοχή όπου αναπτύσσονται σημαντικές επενδυτικές ανάγκες σε ενέργεια, υποδομές, μεταφορές, τουρισμό, logistics και ψηφιακές υπηρεσίες.

Εάν το Euronext Athens καταφέρει να συνδυάσει την ελληνική επιχειρηματική βάση με την πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κεφάλαια, θα μπορούσε σταδιακά να διεκδικήσει έναν ευρύτερο περιφερειακό ρόλο.

Αυτός ο ρόλος δεν θα κριθεί μόνο από το μέγεθος της ελληνικής αγοράς. Θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η Αθήνα μπορεί να προσφέρει ρευστότητα, τεχνογνωσία, τεχνολογικές υποδομές, αποτελεσματική εποπτεία και πρόσβαση σε επενδυτές. Έτσι, από την πλευρά του, ο CEO και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Euronext, Stéphane Boujnah, περιέγραψε την ένταξη της Αθήνας στον όμιλο ως μια εξέλιξη που υπερβαίνει την αλλαγή της εταιρικής ταυτότητας του Χρηματιστηρίου.

Το ζητούμενο, όπως ανέφερε, είναι να ενισχυθεί ο ρόλος του Euronext Athens ως συνδέσμου ανάμεσα στις ελληνικές επιχειρήσεις και στην ευρωπαϊκή επενδυτική βάση. Ο βασικός ρόλος μιας οργανωμένης αγοράς παραμένει διαχρονικά η σύνδεση των επιχειρήσεων που αναζητούν κεφάλαια με τους επενδυτές που αναζητούν επενδυτικές ευκαιρίες. Η διαφορά πλέον βρίσκεται στην κλίμακα, καθώς μέσω της Euronext η Αθήνα αποκτά πρόσβαση σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή δεξαμενή κεφαλαίων και μεγαλύτερη διεθνή προβολή.

Ισχυρή άντληση κεφαλαίων το 2026

Η δυναμική της ελληνικής αγοράς αποτυπώνεται ήδη στην άντληση κεφαλαίων. Σύμφωνα με τον κ. Boujnah, κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026 οι εκδόσεις μετοχών στο Euronext Athens οδήγησαν σε άντληση περίπου 8 δισ. ευρώ, ποσό που είναι αυξημένο κατά περισσότερο από 200% σε σχέση με το σύνολο της αντίστοιχης δραστηριότητας το 2025.

Η μετάβαση των ελληνικών αγορών στην πλατφόρμα Euronext Optiq®, που έχει προγραμματιστεί για τον Ιούνιο του 2027, και η περαιτέρω τεχνολογική ενοποίηση έως το τέλος του 2029 αποτελούν μέρος αυτής της διαδικασίας.

Το Χρηματιστήριο δεν αφορά μόνο τους επενδυτές

Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη διάσταση που αφορά πολύ μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής κοινωνίας: τη σχέση των πολιτών με την αποταμίευση και την επένδυση.

Για δεκαετίες, η ελληνική αποταμίευση παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένη με τις τραπεζικές καταθέσεις και την αγορά ακινήτων. Η συμμετοχή των νοικοκυριών στις κεφαλαιαγορές παραμένει συγκριτικά περιορισμένη.

Η ανάπτυξη της κεφαλαιαγοράς μπορεί να λειτουργήσει και ως αφορμή για να αλλάξει σταδιακά αυτή η σχέση, όχι με τη λογική της μαζικής στροφής των πολιτών προς το χρηματιστήριο, αλλά μέσα από περισσότερη ενημέρωση, χρηματοοικονομική παιδεία και κατανόηση των διαφορετικών μορφών επένδυσης και των κινδύνων τους.

Η καλλιέργεια επενδυτικής συνείδησης δεν σημαίνει ότι κάθε αποταμιευτής πρέπει να γίνει ενεργός επενδυτής. Σημαίνει, περισσότερο, ότι οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν τις διαθέσιμες επιλογές, τη σχέση κινδύνου και απόδοσης, τη σημασία της διαφοροποίησης και τον μακροπρόθεσμο χαρακτήρα της επένδυσης.

Από την αποταμίευση στην παραγωγική επένδυση

Αυτή ακριβώς τη σύνδεση ανέδειξε και ο πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας, Γκίκας Χαρδούβελης, στην επετειακή εκδήλωση.

Όπως επισήμανε, ο διαχρονικός ρόλος της κεφαλαιαγοράς είναι να μετατρέπει την αποταμίευση σε παραγωγική επένδυση.

Η λογική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σήμερα. Η Ελλάδα χρειάζεται υψηλότερες επενδύσεις για να αυξήσει την παραγωγικότητα και να χρηματοδοτήσει την ενεργειακή, ψηφιακή και τεχνολογική μετάβαση. Την ίδια στιγμή, οι ελληνικές επιχειρήσεις χρειάζονται κεφάλαια για να επεκταθούν, να επενδύσουν και να αποκτήσουν μεγαλύτερη διεθνή παρουσία.

Το ζητούμενο, επομένως, είναι να δημιουργηθεί ένας πιο αποτελεσματικός κύκλος που θα περιλαμβάνει έννοιες όπως αποταμίευση, επένδυση, χρηματοδότηση επιχειρήσεων, ανάπτυξη , νέες επενδύσεις.

Σε αυτή την αλυσίδα, το Χρηματιστήριο μπορεί να αποτελέσει έναν από τους μηχανισμούς που συνδέουν την αποταμίευση με την πραγματική οικονομία.

Τα 150 χρόνια ως αφετηρία και όχι ως κατακλείδα

Συμπερασματικά, η επέτειος των 150 ετών προσφέρει μια ευκαιρία να ιδωθεί το Χρηματιστήριο Αθηνών όχι μόνο ως ένας ιστορικός θεσμός, αλλά ως μέρος της επόμενης φάσης της ελληνικής οικονομίας.

Από την αγορά των πρώτων μετοχών και ομολόγων του 19ου αιώνα στο διάβα της ιστορίας, μέχρι τη σημερινή ψηφιακή κεφαλαιαγορά, ο βασικός ρόλος παραμένει ουσιαστικά ο ίδιος. Η  σύνδεση κεφαλαίων και επιχειρηματικών αναγκών. Η διαφορά είναι ότι σήμερα η Αθήνα έχει τη δυνατότητα να το κάνει μέσα σε ένα πολύ μεγαλύτερο ευρωπαϊκό οικοσύστημα.

Η πρόκληση της επόμενης δεκαετίας, άρα,  θα είναι αν αυτή η νέα κλίμακα μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική οικονομική δραστηριότητα: περισσότερες επιχειρήσεις που αντλούν κεφάλαια, περισσότερες επενδύσεις σε παραγωγικούς τομείς, ισχυρότερη παρουσία της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές και, παράλληλα, μια κοινωνία που κατανοεί καλύτερα τη σχέση ανάμεσα στην αποταμίευση και τη μακροπρόθεσμη επένδυση.