Τι περιλαμβάνει η διαφαινόμενη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για πυρηνικά και Ορμούζ

ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται πως βρίσκονται πολύ κοντά σε επίτευξη συμφωνίας για παράταση της εκεχειρίας, με το Ιράν και το Πακιστάν να έχουν υποβάλει στις Ηνωμένες Πολιτείες μια αναθεωρημένη πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Η συμφωνία, την οποία μπορεί να υπογράψουν οι ΗΠΑ και το Ιράν, περιλαμβάνει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, κατά τη διάρκεια των οποίων θα ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν θα μπορεί να πουλά ελεύθερα πετρέλαιο και θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το AXIOS.

Η επίτευξη μίας τέτοιας συμφωνίας θα αποτρέψει την περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου και θα μειώσει την πίεση στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν θα οδηγήσει σε μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία που θα καλύπτει και τις απαιτήσεις του προέδρου Τραμπ σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Τόσο ο Τραμπ όσο και οι μεσολαβητές έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η συμφωνία μπορεί να ανακοινωθεί την Κυριακή, αν και δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο να καταρρεύσει.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος που επικαλείται το αμερικανικό μέσο ενημέρωσης παρουσίασε λεπτομερώς το προσχέδιο της συμφωνίας, μεγάλο μέρος του οποίου επιβεβαιώθηκε και από άλλες πηγές που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις. Βέβαια, το ΑΧΙΟS αναφέρει πως οι λεπτομέρειες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί από την ιρανική πλευρά, αν και και η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι βρίσκονται κοντά σε συμφωνία.

Τι περιλαμβάνει η συμφωνία

Οι δύο πλευρές θα υπογράψουν μνημόνιο διάρκειας 60 ημερών, το οποίο θα μπορεί να παραταθεί με κοινή συμφωνία.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου:

• Τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοιχτά χωρίς διόδια.
• Το Ιράν θα απομακρύνει τις νάρκες που έχει τοποθετήσει ώστε να αποκατασταθεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
• Οι ΗΠΑ θα άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και θα χορηγήσουν εξαιρέσεις από κυρώσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο ελεύθερα.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος αναγνώρισε ότι αυτό θα ενισχύσει σημαντικά την ιρανική οικονομία, αλλά σημείωσε ότι θα προσφέρει και μεγάλη ανακούφιση στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Τόνισε επίσης ότι όσο πιο γρήγορα το Ιράν απομακρύνει τις νάρκες και αποκαταστήσει τη ναυσιπλοΐα, τόσο πιο γρήγορα θα αρθεί και ο αποκλεισμός. Σύμφωνα με τον ίδιο, βασική αρχή του Τραμπ στη συμφωνία είναι η «ανακούφιση με αντάλλαγμα την εφαρμογή».

Το Ιράν ζητούσε άμεση αποδέσμευση κεφαλαίων και μόνιμη άρση κυρώσεων, όμως η αμερικανική πλευρά ξεκαθάρισε ότι αυτό θα συμβεί μόνο μετά από απτές παραχωρήσεις.

Το ζήτημα των πυρηνικών παραμένει ανοιχτό

Το προσχέδιο του μνημονίου περιλαμβάνει δεσμεύσεις του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων και ότι θα διαπραγματευτεί την αναστολή του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου και την απομάκρυνση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.

Σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση των συνομιλιών, το Ιράν έχει ήδη δώσει προφορικές διαβεβαιώσεις μέσω των μεσολαβητών για το εύρος των παραχωρήσεων που είναι διατεθειμένο να κάνει.

Οι ΗΠΑ θα δεχθούν να διαπραγματευτούν την άρση κυρώσεων και την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων κατά τη διάρκεια της 60ήμερης περιόδου, όμως τα μέτρα αυτά θα εφαρμοστούν μόνο στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας που θα έχει επαληθευθεί ότι εφαρμόζεται.

Οι αμερικανικές δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή τους τελευταίους μήνες θα παραμείνουν εκεί κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου και θα αποχωρήσουν μόνο αν επιτευχθεί οριστική συμφωνία.

Η εμπλοκή Ισραήλ και Χεζμπολάχ

Το προσχέδιο προβλέπει επίσης τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εξέφρασε ανησυχίες για αυτόν τον όρο σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ το Σάββατο, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο. Εξέφρασε επίσης επιφυλάξεις και για άλλα σημεία της συμφωνίας, αν και —όπως ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος— το έκανε με σεβασμό και διακριτικότητα.

Η αμερικανική πλευρά υπογράμμισε ότι δεν πρόκειται για «μονομερή εκεχειρία» και ότι, αν η Χεζμπολάχ επιχειρήσει να επανεξοπλιστεί ή να προκαλέσει νέες επιθέσεις, το Ισραήλ θα μπορεί να αντιδράσει. «Αν η Χεζμπολάχ συμπεριφέρεται σωστά, το ίδιο θα κάνει και το Ισραήλ», ανέφερε ο αξιωματούχος.

Πώς φτάσαμε στη συμφωνία

Ο πρόεδρος Τραμπ συζήτησε τη συμφωνία με αρκετούς Άραβες και μουσουλμάνους ηγέτες σε τηλεδιάσκεψη το Σάββατο και όλοι εξέφρασαν τη στήριξή τους, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τις συνομιλίες.

Μεταξύ αυτών ήταν και ο πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ. Στην τηλεδιάσκεψη συμμετείχαν επίσης οι ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ, της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Πακιστάν, που έχουν εμπλακεί στις προσπάθειες διαμεσολάβησης.

Κεντρικό ρόλο στη διαμεσολάβηση έχει διαδραματίσει το Πακιστάν, με επικεφαλής τον στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, ο οποίος βρέθηκε στην Τεχεράνη την Παρασκευή και το Σάββατο για να προωθήσει τη συμφωνία.

Ο Τραμπ φέρεται να ταλαντευόταν τις τελευταίες ημέρες ανάμεσα στη διπλωματική λύση και σε ένα μαζικό κύμα στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν. Ωστόσο, μέχρι το βράδυ του Σαββάτου έδειχνε να προκρίνει τη διπλωματική οδό.

Το βράδυ του Σαββάτου (23/05, ώρα Ελλάδας) ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, με μια εκτενή ανάρτηση στο Truth Social, αναφέρθηκε στην υπό διαμόρφωση ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν και τις εν εξελίξει συζητήσεις στο Πακιστάν.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, ενώ τα τελικά σημεία της συμφωνίας παραμένουν υπό συζήτηση και αναμένεται να οριστικοποιηθούν και να ανακοινωθούν σύντομα.

Ολόκληρη η ανάρτηση του Ντόναλντ Τραμπ:

«Βρίσκομαι στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, όπου μόλις είχαμε μια πολύ καλή τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πρόεδρο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν Αλ Σαούντ της Σαουδικής Αραβίας, τον Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τον Εμίρη Ταμίμ μπιν Χαμάντ μπιν Χαλίφα Αλ Θάνι, τον Πρωθυπουργό Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν μπιν Τζασίμ μπιν Τζαμπέρ Αλ Θάνι και τον Υπουργό Αλί αλ-Θαουάντι του Κατάρ, τον Στρατάρχη Σαγίντ Ασίμ Μουνίρ Αχμέντ Σαχ του Πακιστάν, τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν της Τουρκίας, τον Πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ Ελ-Σίσι της Αιγύπτου, τον Βασιλιά Αμπντάλα Β΄ της Ιορδανίας και τον Βασιλιά Χαμάντ μπιν Ίσα Αλ Χαλίφα του Μπαχρέιν, σχετικά με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με ένα Μνημόνιο Κατανόησης που αφορά την ΕΙΡΗΝΗ.

Μια συμφωνία έχει σε μεγάλο βαθμό διαμορφωθεί, υπό την προϋπόθεση οριστικοποίησης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και των διαφόρων άλλων χωρών που αναφέρονται. Ξεχωριστά, είχα μια τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου του Ισραήλ, η οποία επίσης πήγε πολύ καλά.

Τα τελικά στοιχεία και οι λεπτομέρειες της συμφωνίας βρίσκονται αυτή τη στιγμή υπό συζήτηση και θα ανακοινωθούν σύντομα. Εκτός από πολλά άλλα στοιχεία της συμφωνίας, τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το ζήτημα!»

Τι αναμένεται

Ο Λευκός Οίκος ελπίζει ότι οι τελευταίες διαφορές θα επιλυθούν μέσα στις επόμενες ώρες και ότι η συμφωνία θα ανακοινωθεί την Κυριακή.

Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε ότι υπάρχει πιθανότητα η συμφωνία να μην διαρκέσει ούτε τις 60 ημέρες, αν οι ΗΠΑ κρίνουν ότι το Ιράν δεν διαπραγματεύεται σοβαρά για τα πυρηνικά. Από την άλλη, η οικονομική πίεση που αντιμετωπίζει η Τεχεράνη θεωρείται κίνητρο για μια συνολική συμφωνία που θα άρει τις κυρώσεις και θα αποδεσμεύσει τα παγωμένα κεφάλαια.

«Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε μέχρι πού είναι πραγματικά διατεθειμένο να φτάσει το Ιράν. Αν θέλει όντως να αλλάξει πορεία, αυτή η επόμενη φάση θα το αναγκάσει να πάρει κρίσιμες αποφάσεις για το τι χώρα θέλει να είναι», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Σύμφωνα με συμβούλους του Τραμπ, αν ικανοποιηθούν οι αμερικανικές απαιτήσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ο πρόεδρος είναι διατεθειμένος να προχωρήσει σε ουσιαστική επαναπροσέγγιση με το Ιράν και να του δώσει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει το «τεράστιο» οικονομικό του δυναμικό.