Φεουδάρχες με TikTok

Έχουν περάσει 48 ώρες από τη στιγμή που διάβασα το ρεπορτάζ της Χρύσας Λιάγγου στην «Καθημερινή» της περασμένης Κυριακής κι ακόμα δυσκολεύομαι να το χωνέψω. Ο τίτλος του κάθε άλλο παρά ευφημιστικός είναι: «Φθηνό ρεύμα από ελληνικές ΑΠΕ για τους Βούλγαρους». Κάτι που το άρθρο αποδεικνύει με αμείλικτα στοιχεία.

Χάρη στην αλματώδη εγκατάσταση ΑΠΕ, η Ελλάδα παράγει και εξάγει άφθονη, φθηνή καθαρή ενέργεια. Ωστόσο, για τους Έλληνες καταναλωτές στη λιανική αγορά, η τιμή της κιλοβατώρας παραμένει η τρίτη υψηλότερη στην Ευρώπη και σε όρους αγοραστικής δύναμης, η απόλυτα ακριβότερη.

Οι μεγάλοι κερδισμένοι αυτής της συνθήκης είναι οι Βούλγαροι. Ο λόγος; Έχουν εγκαταστήσει μπαταρίες για να αποθηκεύουν την ενέργεια και να τη διοχετεύουν στην αγορά τους όταν χρειάζεται, κρατώντας έτσι χαμηλά τη λιανική τιμή για τους δικούς τους καταναλωτές.

Στο ρεπορτάζ αναλύονται κι άλλοι παράγοντες που εκτοξεύουν τις τιμές στα ύψη, όπως το περίφημο «κόστος εξισορρόπησης» του δικτύου ενέργειας που το εξασφαλίζει το ακριβό φυσικό αέριο, αλλά και τα μηδαμινά πλέον κέρδη των μικρών παραγωγών καθαρής ενέργειας, που βρίσκονται βουλιαγμένοι στα χρέη.

Ας μην κρυβόμαστε, όμως, πίσω από το δάχτυλό μας.

Στην Ελλάδα, η υπόθεση των ΑΠΕ δεν αφορούσε ποτέ ουσιαστικά την Ενέργεια αλλά το real estate. Ήταν η ευκαιρία να αξιοποιηθεί το ακαλλιέργητο χωράφι στην ερημωμένη ελληνική ύπαιθρο. Το να «φυτέψεις» φωτοβολταϊκά αποδείχθηκε η πιο εύκολη -και γενναιόδωρα επιδοτούμενη- καλλιέργεια.

Η γη παραμένει, άλλωστε, το σκληρό νόμισμα της εγχώριας οικονομίας.

Όλα σχεδόν τα σκάνδαλα και τα πολιτικά δράματα γύρω από αυτήν περιστρέφονται. Από το θηριώδες σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, μέχρι τις επικές μάχες για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ) και τη σημερινή στεγαστική κρίση, ο κοινός παρονομαστής είναι ένας: το real estate.

Πέραν της ακίνητης περιουσίας, δεν φαίνεται να υπάρχει άλλος μηχανισμός παραγωγής πλούτου στη χώρα κι αυτό βέβαια αφορά μόνον όσους την κατέχουν. Ακίνητη περιουσία ξεπουλήθηκε μαζικά μέσα στην κρίση για να πληρωθούν χρέη, ακίνητη περιουσία προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν όσοι ενοικίασαν βοσκότοπους, ένα μικρό οικόπεδο πασχίζουν να αξιοποιήσουν όσοι ξιφουλκούν για τον ΝΟΚ, εννοώ όσους δεν το έχουν ήδη πουλήσει σε ξένους με το πρόγραμμα της «χρυσής βίζας».

Και, για να είμαστε δίκαιοι: με τους συμπολίτες μας χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων θα τα βάλουμε; Με τους μισθωτούς και τους ελεύθερους επαγγελματίες που προσπαθούν να βγάλουν ένα έξτρα εισόδημα, όταν ο μισθός δεν φτάνει πλέον ούτε για τα βασικά; Με αυτούς θα τσακωθούμε επειδή δεν προτάσσουν το περιβάλλον, την αισθητική των πόλεων και των προαστίων;

Αυτός είναι ο μηχανισμός επιβίωσης σε μια χώρα που δεν παράγει σχεδόν τίποτα και ζει αποκλειστικά από τον τουρισμό, την εστίαση και τα «χωραφάκια» της (ή «μικροί κλήροι», όπως κομψά αναφέρονται στις έρευνες).

Σε μια χώρα, λοιπόν, με αρχαϊκή οικονομία όπου το απόλυτο νόμισμα είναι η γη, μοιραία αρχαϊκές θα είναι και οι σχέσεις των ανθρώπων της, οικογενειακές, κοινωνικές και, πάνω απ’ όλα, πελατειακές με τους αιρετούς.

Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί αναλυτές κάνουν πλέον ανοιχτά λόγο για κανονική φεουδαρχία, με τους πολιτικούς που κρατούν το κλειδί των αποφάσεων για τις χρήσεις γης στον ρόλο του παντοδύναμου φεουδάρχη.

Για να αλλάξει η Ελλάδα και να γίνει μια χώρα συμπεριληπτική, με ίσες ευκαιρίες, πρέπει να αλλάξει ριζικά το μοντέλο παραγωγής και διανομής του πλούτου.

Μέχρι τότε, θα μας κυβερνούν κανονικοί φεουδάρχες με όρους βαθιά μεσαιωνικούς. Απλώς, σήμερα τους βλέπουμε να κάνουν και νούμερα στο TikTok για να μας πείσουν πόσο «κοντά στο λαό» βρίσκονται.