“Είναι απομονωμένοι”: Ο Ζελένσκι για τη Ρωσία, τα ψέματα του Πούτιν και την ουκρανική αντεπίθεση

Περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά τη γενικευμένη εισβολή του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πιστεύει ότι ο μεγαλύτερος πόλεμος της Ευρώπης μετά το 1945 φαίνεται να γέρνει αργά υπέρ της Ουκρανίας. Η στρατιωτική κατάσταση είναι η πιο ελπιδοφόρα που έχει υπάρξει για το Κίεβο εδώ και δυόμισι χρόνια, λέει ο Ζελένσκι.

«Δεν μπορούμε να πούμε ότι η Ρωσία χάνει αυτόν τον πόλεμο. Μπορούμε όμως να πούμε ότι χάνει, μέρα με τη μέρα, το πάνω χέρι.», επιμένει μιλώντας στον Guardian.

Την περασμένη εβδομάδα το Κρεμλίνο υπέστη μια σειρά από πλήγματα. Ουκρανικά drones μεγάλου βεληνεκούς έπληξαν την Αγία Πετρούπολη, γενέτειρα του Πούτιν, προκαλώντας πυρκαγιές σε τερματικούς σταθμούς πετρελαίου και πυκνούς καπνούς πάνω από τον ορίζοντα της πόλης. Παρόμοιες επιθέσεις παρέλυσαν την κατεχόμενη Κριμαία. Ένας βασικός οδικός άξονας ανεφοδιασμού είναι γεμάτος καμένα φορτηγά και βυτιοφόρα, ενώ η χερσόνησος που κατέλαβε η Ρωσία το 2014 αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις καυσίμων.

Παράλληλα, στο ανατολικό μέτωπο, η αργή ρωσική προέλαση έχει σχεδόν σταματήσει. Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, το Κρεμλίνο χάνει περισσότερους από 30.000 στρατιώτες τον μήνα, με 23.000-24.000 νεκρούς και τους υπόλοιπους βαριά τραυματισμένους. Ο πραγματικός αριθμός, υποστηρίζει, μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος.

«Συνολικά, πρόκειται για έναν πολύ μεγάλο αριθμό. Αυτό σημαίνει ότι δεν κερδίζουν τον πόλεμο», επισημαίνει.

Η Ουκρανία έχει επίσης χάσει στρατιωτικό προσωπικό, αλλά σε μικρότερη κλίμακα.

Παρότι ο πόλεμος της Μόσχας φαίνεται να έχει βαλτώσει, η καταστροφή συνεχίζεται. Τους τελευταίους μήνες η Ρωσία έχει εντείνει τις αεροπορικές επιθέσεις εναντίον ουκρανικών πόλεων, με εμφανή στόχο να τρομοκρατήσει τους αμάχους. Μία επίθεση την περασμένη Τρίτη περιλάμβανε 73 πυραύλους και 656 drones. Δεκαοκτώ άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Κίεβο και στο Ντνίπρο, ανάμεσά τους ένα αγόρι τριών ετών που καταπλακώθηκε στα συντρίμμια πολυκατοικίας. Σύμφωνα με τον δήμαρχο της πόλης, οι Ρώσοι χρησιμοποιούν σκόπιμα πυρομαχικά διασποράς σε κατοικημένες περιοχές.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Ζελένσκι έστειλε ανοιχτή επιστολή στον Ρώσο πρόεδρο, προτείνοντας μια κατ’ ιδίαν συνάντηση για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Μιλώντας την Παρασκευή στο οικονομικό φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, ο Πούτιν απέρριψε την πρόταση. Χαρακτήρισε την επιστολή «αγενή» και δήλωσε ότι οι εδαφικές απαιτήσεις της Ρωσίας – το Ντονμπάς και δύο νότιες ουκρανικές επαρχίες – παραμένουν αμετάβλητες. Επέμεινε επίσης ότι οι ρωσικές δυνάμεις προελαύνουν σε όλο το μέτωπο, λέγοντας: «Συνεχίστε τη δουλειά, αδέλφια».

Η αδιάλλακτη στάση του Πούτιν έχει οδηγήσει ορισμένους παρατηρητές να αναρωτιούνται αν έχει αποκοπεί από την πραγματικότητα ή αν λαμβάνει λανθασμένες πληροφορίες από τους στρατιωτικούς του διοικητές. Ο Ζελένσκι θεωρεί αυτές τις θεωρίες πιθανές, αλλά τονίζει ότι «ο λόγος που λέει ψέματα δεν έχει σημασία». Ο Πούτιν, προσθέτει, ψεύδεται για τον πόλεμο από την αρχή, ισχυριζόμενος ότι ήταν απαραίτητο να καταλάβει ουκρανικά εδάφη για να «σώσει» τους ρωσόφωνους. Τα ψέματά του λειτουργούν ως κόλλα που ενώνει διαφορετικά τμήματα της ρωσικής κοινωνίας.

Στη διεθνή σκηνή, η Ρωσία έχει υποστεί αρκετές πολιτικές ήττες το τελευταίο διάστημα. Τον Απρίλιο, ο στενότερος ευρωπαίος σύμμαχος του Πούτιν, ο Βίκτορ Όρμπαν, ηττήθηκε στις ουγγρικές εκλογές. Πρόσφατες ρωσικές προσπάθειες στήριξης φιλοκρεμλινικών υποψηφίων στη Μολδαβία και, το περασμένο Σαββατοκύριακο, στην Αρμενία επίσης απέτυχαν.

«Χάνουν επιρροή σε διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Αζερμπαϊτζάν», λέει ο Ζελένσκι. «Είναι απομονωμένοι μέσα στην Ευρώπη και επίσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι μόνοι».

Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του το 2025 δηλώνοντας ότι θα τερματίσει τον πόλεμο. Ο Ζελένσκι έχει επαινέσει προσεκτικά τις αμερικανικές διπλωματικές προσπάθειες, παρά τη δύσκολη συνάντησή τους στο Οβάλ Γραφείο, τη φιλική σύνοδο Τραμπ–Πούτιν στην Αλάσκα και τις περικοπές της αμερικανικής βοήθειας προς το Κίεβο.

«Πάντα έλεγα στον πρόεδρο Τραμπ ότι ο Πούτιν λέει ψέματα. Παίζει παιχνίδια μαζί σας, με τον Λευκό Οίκο», λέει, προσθέτοντας ότι είναι ευγνώμων στους Αμερικανούς για την «ισχυρή υποστήριξή» τους προς τη χώρα του.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας παραδέχεται ότι η προσοχή της Ουάσινγκτον έχει στραφεί στη Μέση Ανατολή. «Φυσικά, από την αρχή του πολέμου με το Ιράν η προσοχή τους μετατοπίστηκε», λέει για την κυβέρνηση Τραμπ. Κατανοεί γιατί οι ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει «τόσους πολλούς πυραύλους και όπλα» στον πόλεμο που επέλεξαν να διεξαγάγουν με την Τεχεράνη. Παρατηρεί με πικρία ότι το Κίεβο, σε αντίθεση με τους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο και το Ισραήλ, δεν έλαβε ποτέ «τέτοιο όγκο υποστήριξης». «Είναι κρίμα», λέει.

Από το 2022 η Ουκρανία έχει μετατραπεί σε υπερδύναμη των drones. Από χώρα που εξαρτιόταν από τη δυτική στρατιωτική βοήθεια, έχει εξελιχθεί σε κέντρο στρατιωτικής βιομηχανίας και τεχνολογικής καινοτομίας. Αρκετές αραβικές χώρες έχουν ζητήσει τη βοήθειά της για την κατάρριψη ιρανικών drones Shahed.

Το σημαντικότερο όπλο που λείπει σήμερα από την Ουκρανία, λέει ο Ζελένσκι, είναι τα αμερικανικά συστήματα Patriot. Είναι το μοναδικό σύστημα που μπορεί να αναχαιτίσει ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους, οι οποίοι πλήττουν σχεδόν κάθε βράδυ ουκρανικές πόλεις.

Την Κυριακή, ο Ζελένσκι συναντήθηκε στην Ντάουνινγκ Στριτ με τον Κιρ Στάρμερ, τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. Ανανεώνοντας την έκκλησή του προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, ζήτησε να «κλείσουν» τον ουκρανικό ουρανό, δηλαδή να βοηθήσουν στην απόκρουση μαζικών επιθέσεων με πυραύλους και drones.

Εκτός από πυραύλους αναχαίτισης, ζητά οικονομική στήριξη για τη μετατροπή των επιστρατευμένων ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων σε έναν επαγγελματικό στρατό ευρωπαϊκού τύπου.

Αναγνωρίζει ότι οι πύραυλοι Patriot είναι εξαιρετικά ακριβοί, με κόστος περίπου 4 εκατ. δολάρια ο καθένας. Θεωρεί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Γερμανία και άλλα κράτη της ΕΕ πρέπει να συνεργαστούν για να δημιουργήσουν ένα ευρωπαϊκό αντίστοιχο σύστημα. Σε αντάλλαγμα, η Ουκρανία είναι έτοιμη να μοιραστεί την πολύτιμη εμπειρία της στον πόλεμο με drones.

«Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ανάμεσα σε αυτούς. Και το ΝΑΤΟ ενδιαφέρεται πολύ. Πρόκειται για ανεκτίμητη γνώση. Υπάρχει τεράστιος όγκος πληροφοριών», λέει.

Ο Ζελένσκι αποφεύγει να μιλήσει λεπτομερώς για μελλοντικές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Ωστόσο, οι επιθέσεις με drones μεγάλου και μεσαίου βεληνεκούς καθιστούν την επιστροφή της Κριμαίας – που προσαρτήθηκε από τη Ρωσία το 2014 – μια μακρινή αλλά πλέον ορατή πιθανότητα.

«Όλα αφορούν κρίσιμες υποδομές. Αυτές τους βοηθούν να στρατιωτικοποιούν την Κριμαία μας. Εργαζόμαστε πάνω σε αυτό», λέει.

Για πολύ καιρό πολλοί Ρώσοι προσπάθησαν να αγνοήσουν τον πόλεμο που μαίνεται πέρα από τα σύνορα. Ο Ζελένσκι λέει ότι ο σκοπός των επιθέσεων μεγάλου βεληνεκούς είναι να κάνουν τους κατοίκους της Ρωσίας να «νιώσουν» τι σημαίνει πόλεμος.

«Νίκη σε αυτόν τον πόλεμο είναι όταν η ρωσική κοινωνία αναγνωρίσει ότι ο πόλεμος είναι φρικτός, ότι είναι μια τραγωδία όχι για κάποιον κάπου αλλού, αλλά για τους ίδιους. Και πιστεύω ότι αυτή είναι η δυναμική που διαμορφώνεται», λέει.

Τον Μάιο, ο Ρώσος ολιγάρχης Ρόμαν Αμπράμοβιτς ταξίδεψε μυστικά στο Κίεβο για συνομιλίες με τον Ζελένσκι. Ο Ουκρανός πρόεδρος λέει ότι του ξεκαθάρισε πως δεν θα εγκαταλείψει ποτέ το Ντονμπάς.

«Νομίζω ότι υπάρχουν διαφορετικοί άνθρωποι γύρω από τον Πούτιν. Οι μισοί θέλουν να συνεχιστεί ο πόλεμος. Οι άλλοι μισοί θέλουν να σταματήσει. Και πιστεύω ότι όσοι προέρχονται από τον επιχειρηματικό κόσμο καταλαβαίνουν ότι η οικονομία της Ρωσίας βρίσκεται σε τρομερή κατάσταση. Είναι πολύ κοντά στην κατάρρευση», δηλώνει.