Το στοίχημα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας: Ενέργεια, μέταλλα και στρατηγική αυτονομία

Με μήνυμα ότι η βιομηχανία και ιδιαίτερα ο κλάδος των μετάλλων αποτελούν προϋπόθεση για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, αλλά και με σαφείς προειδοποιήσεις για το υψηλό ενεργειακό κόστος και τις καθυστερήσεις στην ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας, ολοκλήρωσε την τετραετή θητεία του στην προεδρία της European Metals (πρώην Eurometaux) ο Ευάγγελος Μυτιληναίος.

Κατά τη Γενική Συνέλευση της ευρωπαϊκής ένωσης, που πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις της METLEN στην Αθήνα, το απόγευμα της Πέμπτης 1ης Ιουλίου, ο Εκτελεστικός Πρόεδρος της εταιρείας παρέδωσε τη σκυτάλη στη νέα πρόεδρο, Inge Hofkens, Chief Operations Officer της Aurubis Multimetal Recycling, σε μια συγκυρία όπου, όπως αναδείχθηκε από όλες τις παρεμβάσεις, η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική βρίσκεται σε καμπή. Δηλαδή, η αναγνώριση της στρατηγικής σημασίας των μετάλλων έχει πλέον εδραιωθεί, ωστόσο η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής εξακολουθεί να δοκιμάζεται.

Από το «πάρτε τα εργοστάσια και φύγετε» στη στρατηγική σημασία των μετάλλων

Κάνοντας τον απολογισμό της τετραετούς θητείας του, ο κ. Μυτιληναίος υποστήριξε ότι η σημαντικότερη αλλαγή που συντελέστηκε αυτά τα χρόνια ήταν η μεταστροφή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απέναντι στη βαριά βιομηχανία.

Όπως αποκάλυψε, πριν από περίπου μία δεκαετία, σε συνάντηση με Ευρωπαία Επίτροπο, η ευρωπαϊκή μεταλλουργία αντιμετωπιζόταν σχεδόν ως εμπόδιο για το μέλλον της Ευρώπης. «Ρώτησα “μας λέτε να πάρουμε τα εργοστάσια και να φύγουμε;” και η απάντηση ήταν “ακριβώς αυτό”. “Δεν είστε το μέλλον της Ευρώπης”», ανέφερε χαρακτηριστικά. Σήμερα, όπως επισήμανε, η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς οι κρίσιμες πρώτες ύλες και η μεταλλουργία βρίσκονται πλέον στον πυρήνα της ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής.

«Τα μέταλλα δεν είναι άλλος ένας τομέας βιομηχανίας. Όταν μιλάμε για άμυνα, ημιαγωγούς, ΑΠΕ, τεχνητή νοημοσύνη, μπαταρίες και εξηλεκτρισμό, όλα ξεκινούν από τα μέταλλα. Δεν υπάρχει οικονομική ασφάλεια και βιομηχανική πρωτοπορία χωρίς τα μέταλλα», υπογράμμισε.

Η πρόοδος είναι δεδομένη, αλλά η δουλειά δεν έχει τελειώσει

Αναφερόμενος στα αποτελέσματα της κοινής προσπάθειας της European Metals, ο κ. Μυτιληναίος στάθηκε στις σημαντικές πρωτοβουλίες που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία χρόνια.

«Τα τελευταία τέσσερα χρόνια ήταν μεγάλο προνόμιο και τιμή μου να ηγηθώ της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μη σιδηρούχων μετάλλων. Έχουμε δει μεγάλα βήματα προόδου με την εφαρμογή του Critical Raw Materials Act, του Metals Action Plan, της Clean Industrial Deal και, πιο πρόσφατα, του Industrial Accelerator Act», ανέφερε.

Έσπευσε, ωστόσο, να διευκρινίσει ότι παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

«Υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει όσον αφορά το κόστος ενέργειας, το ETS, το CBAM και κυρίως την κυκλικότητα στον τομέα των μετάλλων, συμπεριλαμβανομένης της αντιμετώπισης των ρεκόρ διαρροής σκραπ αλουμινίου και χαλκού προς τους παγκόσμιους ανταγωνιστές μας», τόνισε.

Ενέργεια: η μεγαλύτερη πρόκληση

Ο Εκτελεστικός Πρόεδρος της METLEN χαρακτήρισε το ενεργειακό κόστος ως το σημαντικότερο εμπόδιο για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.

«Ενέργεια και μέταλλα είναι συνδεδεμένα. Οι επενδυτικές αποφάσεις συνδέονται με τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Αν η Ευρώπη συνεχίσει να έχει υψηλότερες τιμές, η παραγωγή, οι θέσεις εργασίας και η καινοτομία θα μεταφερθούν αλλού. Οι εταιρείες επενδύουν εκεί που οι πολιτικές δημιουργούν εμπιστοσύνη και όχι αβεβαιότητα», υπογράμμισε.

Στο ίδιο πλαίσιο επανέφερε το παράδειγμα της επένδυσης της METLEN για την παραγωγή γαλλίου, σημειώνοντας ότι αποδεικνύει πόσο δύσκολη εξακολουθεί να είναι η υλοποίηση στρατηγικών επενδύσεων στην Ευρώπη.

Μάλιστα, εξέφρασε προβληματισμό για το γεγονός ότι η μεγαλύτερη ζήτηση για το μέταλλο προέρχεται από την Ιαπωνία, ακολουθούν οι ΗΠΑ και η Νότια Κορέα, ενώ η Ευρώπη κατατάσσεται μόλις τέταρτη.

Κυκλική οικονομία και σκραπ στο επίκεντρο

Ο κ. Μυτιληναίος ζήτησε επίσης να επιταχυνθούν οι παρεμβάσεις για την κυκλική οικονομία και να περιοριστούν οι εξαγωγές σκραπ προς τρίτες χώρες.

«Κάθε τόνος που φεύγει είναι ένας τόνος που δεν μπορεί να ενισχύσει την κυκλική μας οικονομία», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη χάνει πολύτιμες κρίσιμες πρώτες ύλες προς την Κίνα, την Ινδία και άλλες ανταγωνιστικές οικονομίες.

Watson: Η Ευρώπη έκανε βήματα, αλλά πρέπει να συνεχίσει

Συγκρατημένα αισιόδοξος εμφανίστηκε και ο γενικός διευθυντής της European Metals, James Watson, επισημαίνοντας ότι πριν από τέσσερα χρόνια υπήρχε θεσμικό κενό, ενώ σήμερα η Ευρώπη διαθέτει πλέον ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικών.

«Τα πράγματα δεν είναι τέλεια αλλά είναι σίγουρα καλύτερα. Πρέπει να συνεχίσουμε. Ο κλάδος είναι ο πλέον στρατηγικός από όλους. Δείτε την άμυνα· χωρίς μέταλλα άμυνα δεν γίνεται», ανέφερε.

Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι το ανταγωνιστικό μειονέκτημα στο ενεργειακό κόστος παραμένει, ενώ χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητικό το εμπορικό έλλειμμα της Ευρώπης απέναντι στην Κίνα.

Νέα πρόεδρος η Inge Hofkens

Παραλαμβάνοντας την προεδρία της European Metals και μιλώντας στη συνέχεια σε δημοσιογραφικό «πηγαδάκι», η Inge Hofkens έθεσε ως βασική προτεραιότητα την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας και της επεξεργασίας μετάλλων στην Ευρώπη.

Όπως ανέφερε, ο επικείμενος Circular Economy Act θα πρέπει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε περισσότερα στρατηγικά μέταλλα να ανακυκλώνονται, να επεξεργάζονται και να αξιοποιούνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Εάν δεν ενισχύσουμε τις δυνατότητες επεξεργασίας και τήξης στην Ευρώπη, οι κρίσιμες πρώτες ύλες θα συνεχίσουν να ρέουν προς ανταγωνιστικές οικονομίες, όπου θα δημιουργείται η οικονομική αξία και η στρατηγική ανθεκτικότητα. Η αντιμετώπιση της διαρροής σκραπ χαλκού και άλλων στρατηγικών μετάλλων θα αποτελέσει βασική προτεραιότητά μου», υπογράμμισε.

Νέες πρωτοβουλίες από την Κομισιόν

Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Stéphane Séjourné, Aleksandra Kordecka, που συμμετείχε στη συνέλευση της Ένωσης, προανήγγειλε ότι μέσα στον Ιούλιο θα παρουσιαστεί νέα δέσμη μέτρων για την ενέργεια με στόχο τη μείωση του κόστους για τη βιομηχανία, ενώ επανέλαβε τον στόχο της ΕΕ η βιομηχανία να αυξήσει τη συμμετοχή της στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ στο 20%.

Παράλληλα, προανήγγειλε νέες πρωτοβουλίες για την κυκλική οικονομία, την επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και τη στήριξη της εγχώριας παραγωγής κρίσιμων πρώτων υλών.