NYT: Οι ΗΠΑ θεωρούσαν πως το Ισραήλ σχεδίαζε να δολοφονήσει κορυφαίους Ιρανούς διαπραγματευτές

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι πίστευαν ότι το Ισραήλ ενδέχεται να σχεδίαζε να δολοφονήσει τους κορυφαίους διαπραγματευτές του Ιράν, ενώ η Ουάσινγκτον βρισκόταν σε ευαίσθητες συνομιλίες με την Τεχεράνη αυτή την άνοιξη για την επίτευξη μιας ενδιάμεσης ειρηνευτικής συμφωνίας, σύμφωνα με τους New York Times.

Όπως σημειώνει το δημοσίευμα, το οποίο επικαλείται εν ενεργεία και πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους, η δολοφονία ανώτερων Ιρανών ηγετών αποτελούσε μέρος της στρατηγικής του Ισραήλ από την αρχή του πολέμου. Όμως, οι αμερικανικές ανησυχίες σχετικά με τη στοχοποίηση δύο συγκεκριμένων Ιρανών αξιωματούχων — του Αμπάς Αραγτσί, υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, και του Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, προέδρου του Κοινοβουλίου — αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια των ευαίσθητων διαπραγματεύσεων για κατάπαυση του πυρός που ξεκίνησαν τον Απρίλιο.

Φοβούμενοι ότι μια ισραηλινή απόπειρα δολοφονίας θα έθετε σε κίνδυνο τις διαπραγματεύσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με ορισμένους από τους αξιωματούχους, έφτασαν στο σημείο να ζητήσουν από άλλες χώρες της περιοχής να προειδοποιήσουν το Ιράν για την πιθανότητα το Ισραήλ να στοχοποιήσει τους δύο αξιωματούχους, υπογραμμίζουν οι NΥΤ.

Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι κατά τη διάρκεια της έντονης φάσης του πολέμου, ο κ. Αραγτσί και ο κ. Γκαλιμπάφ, ως ανώτεροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, θα μπορούσαν να αποτελούν νόμιμους στόχους για το Ισραήλ, το οποίο ήταν αποφασισμένο να ανατρέψει τη σκληροπυρηνική κυβέρνηση του Ιράν. Όμως μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων σε ουσιαστικό επίπεδο τον Απρίλιο, Αμερικανοί αξιωματούχοι πίστευαν ότι οποιαδήποτε προσπάθεια δολοφονίας των Ιρανών ηγετών θα έβαζε τέλος στις συνομιλίες και θα επανέφερε τις εχθροπραξίες, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες.

Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με ισραηλινό πλήγμα που σκότωσε τον ανώτατο ηγέτη, τον αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους, βασιζόμενο εν μέρει σε αμερικανικές πληροφορίες.

Ενώ τα αμερικανικά πλήγματα επικεντρώθηκαν στο ναυτικό του Ιράν και στις πυραυλικές δυνάμεις, το Ισραήλ έδωσε προτεραιότητα στη στοχοποίηση της ηγεσίας στην αρχική φάση του πολέμου, με στόχο να σκοτώσει όσο το δυνατόν περισσότερους υψηλόβαθμους αξιωματούχους.

Αυτό περιλάμβανε τη δολοφονία ενδεχομένως πιο πραγματιστών ηγετών με τους οποίους η κυβέρνηση Τραμπ ήλπιζε να διαπραγματευτεί, όπως τον Αλί Λαριτζανί, ανώτατο αξιωματούχο εθνικής ασφάλειας του Ιράν, και τον Καμάλ Χαραζί, πρώην υπουργό Εξωτερικών του Ιράν. Και οι δύο άνδρες συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες όταν σκοτώθηκαν σε ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, τονίζουν οι NΥΤ.

Η κυβέρνηση Τραμπ υποψιαζόταν πιθανό ισραηλινό σχέδιο για τη δολοφονία των δύο κορυφαίων διαπραγματευτών, γεγονός που δείχνει πώς οι πολεμικοί στόχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ, οι οποίοι στην αρχή του πολέμου ήταν πολύ κοντινοί, γρήγορα αποκλίνανε ριζικά. Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδίωκαν μια ειρηνευτική συμφωνία, το Ισραήλ ήταν επιφυλακτικό ήδη από την αρχική παύση των εχθροπραξιών τον Απρίλιο.

Η αρχική δίμηνη κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο αντιμετωπίστηκε με απρόθυμη επίσημη υποστήριξη από το Ισραήλ και με ευρεία δημόσια ανησυχία στο Ισραήλ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τερμάτιζαν τον πόλεμο πρόωρα. Αντί να απομακρυνθεί από την εξουσία, η θεοκρατική κυβέρνηση του Ιράν είχε γίνει ακόμη πιο σκληροπυρηνική και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης είχε μόνο εδραιώσει τον έλεγχό του στη χώρα.

Οι Αραγτσί και Γκαλιμπάφ υπήρξαν οι βασικοί αξιωματούχοι που διαπραγματεύονταν με διάφορες χώρες της περιοχής για την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός και στη συνέχεια μιας πιο μόνιμης ειρήνης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Ιούνιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν σε ένα πλαίσιο συμφωνίας που στόχευε στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στη διαμόρφωση του πλαισίου για επόμενες συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Αξιωματούχοι και σχολιαστές στο Ισραήλ θεώρησαν την αρχική συμφωνία καταστροφική, επειδή δεν πετύχαινε τους πολεμικούς στόχους της χώρας τους για επιβολή αλλαγής καθεστώτος, καταστροφή των παραστρατιωτικών συμμάχων του Ιράν και σοβαρή υποβάθμιση του πυραυλικού του προγράμματος. Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησυχούσαν επίσης ότι η συμφωνία θα παρείχε δισεκατομμύρια δολάρια στο Ιράν, επιτρέποντάς του να ανασυγκροτηθεί γρήγορα μετά τον πόλεμο και χωρίς ουσιαστικούς περιορισμούς στις πυρηνικές του φιλοδοξίες.

Εκπρόσωπος της ισραηλινής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον αρνήθηκε να σχολιάσει.

Σε ερώτηση των ΝΥΤ για τα ισραηλινά σχέδια και την προειδοποίηση προς το Ιράν, Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι συνομιλίες μεταξύ αμερικανικών και ιρανικών αντιπροσωπειών συνεχίζονται και ότι ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος, και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου, είχαν παραγωγικές συναντήσεις στο Κατάρ. Ο πρόεδρος Τραμπ, σύμφωνα με τον αξιωματούχο, θέλει η ειρηνευτική διαδικασία «να προχωρήσει».

Η Wall Street Journal είχε αναφέρει τον Μάρτιο ότι το Ισραήλ είχε τους Αραγτσί και Γκαλιμπάφ σε λίστα στόχων, αλλά τους αφαίρεσε προσωρινά όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες συζήτησαν την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ιράν.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος και ένας αξιωματούχος από τη Μέση Ανατολή δήλωσαν ότι η κυβέρνηση Τραμπ έμαθε εκείνη την περίοδο ότι τουλάχιστον ο Γκαλιμπάφ βρισκόταν σε ισραηλινή λίστα στοχοποίησης και ζήτησε από το Ισραήλ να απόσχει.

Ο Γκαλιμπάφ, όπως σημειώνει το δημοσίευμα, παραλίγο να σκοτωθεί τόσο στον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου 2025 όσο και ξανά στη φετινή σύγκρουση, όταν το Ισραήλ στόχευσε μυστική συνάντηση ανώτερων κυβερνητικών αξιωματούχων σε υπόγειο καταφύγιο κάτω από βουνό, σύμφωνα με τρεις Ιρανούς ανώτερους αξιωματούχους και δημόσιες δηλώσεις. Και στις δύο περιπτώσεις, ο Γκαλιμπάφ διασώθηκε από τα συντρίμμια, σύμφωνα με τους ίδιους.

«Σήμερα ο κ. Γκαλιμπάφ και ο κ. Αραγτσί, και άλλα μέλη της διαπραγματευτικής ομάδας, έχουν θέσει τη ζωή τους σε κίνδυνο γνωρίζοντας τους σοβαρούς κινδύνους ασφαλείας και αυτό λέγεται πραγματική θυσία, όχι πολιτικός ελιγμός», δήλωσε ο Μοχσέν Ζανγανέχ, βουλευτής, στα τοπικά μέσα στα τέλη Απριλίου μετά τη συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ.

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το Ιράν έλαβε μέτρα προφύλαξης με στόχο να δυσκολέψει το Ισραήλ να πλήξει ανώτερους αξιωματούχους.

Τον Απρίλιο, ο Γκαλιμπάφ επρόκειτο να ταξιδέψει στο Ισλαμαμπάντ για συνάντηση με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς. Όμως οι ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας ανησυχούσαν ότι το Ισραήλ θα εκμεταλλευόταν την ευκαιρία για να δολοφονήσει τον Γκαλιμπάφ ή τον Αραγτσί και να εκτροχιάσει τις συνομιλίες, σύμφωνα με τους αξιωματούχους.

Οι Ιρανοί ζήτησαν εγγυήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω πακιστανικών και καταρινών μεσολαβητών, ότι το Ισραήλ δεν θα πραγματοποιούσε μυστικές επιχειρήσεις με στόχο την ιρανική αντιπροσωπεία, σύμφωνα με τους ίδιους.

Πακιστανικά μαχητικά αεροσκάφη συνόδευσαν τα ιρανικά αεροπλάνα που μετέφεραν αντιπροσωπεία άνω των 70 Ιρανών από τα σύνορα του Ιράν μέχρι το Ισλαμαμπάντ και πίσω μετά το τέλος της συνάντησης.

Κατά την επιστροφή στην Τεχεράνη, όμως, προέκυψε ισραηλινή απειλή ασφαλείας.

Οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας ενημέρωσαν το αεροπλάνο που μετέφερε τον Γκαλιμπάφ ότι είχαν εντοπίσει πληροφορίες πως το Ισραήλ σχεδίαζε επίθεση στο αεροπλάνο και ότι δύο ισραηλινά μαχητικά είχαν εισέλθει στον ιρανικό εναέριο χώρο από τα δυτικά σύνορα κοντά στο Ιράκ, σύμφωνα με τους δύο αξιωματούχους.

Ο Μάχντι Μοχαμάντι, ανώτερος σύμβουλος του Γκαλιμπάφ που τον συνόδευσε στο Ισλαμαμπάντ, επιβεβαίωσε την εκδοχή αυτή στα κοινωνικά του δίκτυα. Το αεροπλάνο πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση στην πόλη Μασχάντ, το πλησιέστερο αεροδρόμιο του Ιράν στα σύνορα με το Πακιστάν, και η ιρανική αντιπροσωπεία ταξίδεψε περίπου οκτώ ώρες οδικώς πίσω στην Τεχεράνη, σύμφωνα με τον Μοχαμάντι και τους δύο αξιωματούχους.

Ωστόσο οι αξιωματούχοι συνέχισαν τα ταξίδια τους.

Στα τέλη Μαΐου, οι Γκαλιμπάφ και Αραγτσί πέταξαν στο Κατάρ για συνομιλίες και στη συνέχεια ταξίδεψαν στην Ελβετία τον Ιούνιο για μια δεύτερη δια ζώσης συνάντηση με τον Βανς και την αμερικανική αντιπροσωπεία.