Οι συμπληγάδες των ΜμΕ – Σήμα κινδύνου για την πραγματική οικονομία

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η διαχρονική ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, βρίσκονται σήμερα αντιμέτωπες με ένα πολυμέτωπο περιβάλλον πιέσεων που δοκιμάζει καθημερινά τη βιωσιμότητα και τις αναπτυξιακές τους προοπτικές. Παρά τους θετικούς μακροοικονομικούς δείκτες που συχνά παρουσιάζονται, η εικόνα στην πραγματική οικονομία παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη.

Η νέα έρευνα του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας (ΒΕΑ), που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την KPMG, έρχεται να αποτυπώσει με αδιάσειστα στοιχεία όσα βιώνουν καθημερινά οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Στην έρευνα συμμετείχαν 382 επιχειρήσεις από εννέα βασικούς κλάδους της οικονομίας και τα συμπεράσματά της δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών: η επιχειρηματικότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με τέσσερις μεγάλες «συμπληγάδες» – το αυξημένο λειτουργικό κόστος, τη γραφειοκρατία, τη δυσκολία πρόσβασης στη χρηματοδότηση και την έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά.

Συγκεκριμένα, η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο εχθρό της μικρομεσαίας επιχείρησης. Το 69% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι το κόστος των πρώτων υλών έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία διετία, ενώ το 65% θεωρεί ότι το ενεργειακό κόστος επηρεάζει καθοριστικά τη βιωσιμότητά του.

Περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις (54%) αναγκάστηκαν να περιορίσουν την παραγωγική ή εμπορική τους δραστηριότητα εξαιτίας της ενεργειακής επιβάρυνσης, ενώ το 71% δηλώνει ότι αδυνατεί να μετακυλήσει τις αυξήσεις στον τελικό καταναλωτή, απορροφώντας το κόστος και βλέποντας τα περιθώρια κέρδους να συρρικνώνονται επικίνδυνα.

Το δεύτερο μεγάλο εμπόδιο παραμένει η γραφειοκρατία. Παρά τη σημαντική ψηφιοποίηση του Δημοσίου, το 74% των επιχειρήσεων θεωρεί ότι οι διοικητικές διαδικασίες εξακολουθούν να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργία τους. Ένα στις τρία μέλη του ΒΕΑ αφιερώνει πάνω από δέκα ώρες κάθε μήνα μόνο για την εκπλήρωση διοικητικών υποχρεώσεων, ενώ μόλις το 13% αξιολογεί ως ιδιαίτερα αποτελεσματικές τις βασικές ψηφιακές πλατφόρμες του Δημοσίου. Τα συστήματα myDATA, ΕΡΓΑΝΗ και οι διαρκείς υποχρεώσεις κανονιστικής συμμόρφωσης, αντί να απλουστεύουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων, συχνά αυξάνουν το διοικητικό βάρος, ιδιαίτερα για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν εξειδικευμένα στελέχη.

Η χρηματοδότηση

Εξίσου ανησυχητικά είναι τα ευρήματα για τη χρηματοδότηση. Το 77% των επιχειρήσεων θεωρεί ότι η πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό και χρηματοδοτικά εργαλεία παραμένει δύσκολη. Αν και το 62% επιχείρησε να αντλήσει τραπεζική χρηματοδότηση την τελευταία διετία, περισσότερο από ένας στους τέσσερις (27%) είδε το αίτημά του να απορρίπτεται. Τα υψηλά επιτόκια, τα αυστηρά πιστοδοτικά κριτήρια και οι χρονοβόρες διαδικασίες έγκρισης δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο, στερώντας από τις μικρές επιχειρήσεις τους πόρους που απαιτούνται για επενδύσεις, καινοτομία και ανάπτυξη.

Το ανθρώπινο δυναμικό

Σοβαρό πρόβλημα αναδεικνύεται και η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. Το 74% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι δυσκολεύεται να βρει κατάλληλο προσωπικό, ενώ το 79% έχει ήδη περιορίσει δραστηριότητες λόγω αδυναμίας στελέχωσης. Για το 62% των επιχειρήσεων η έλλειψη εργαζομένων επηρεάζει άμεσα την παραγωγική τους δυνατότητα, ενώ το πρόβλημα αποδίδεται τόσο στη χαμηλή διαθεσιμότητα προσωπικού όσο και στην έλλειψη εξειδικευμένων δεξιοτήτων.

Η σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και η αναβάθμιση της επαγγελματικής κατάρτισης αναδεικνύονται πλέον ως ζήτημα οικονομικής επιβίωσης.

Η βάση της οικονομίας

Τα ευρήματα της έρευνας αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν περίπου το 90% της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Είναι οι επιχειρήσεις που διατηρούν ζωντανή την αγορά, στηρίζουν την απασχόληση, ενισχύουν την περιφερειακή ανάπτυξη και αποτελούν τον βασικό πυλώνα της κοινωνικής συνοχής. Όταν οι επιχειρήσεις αυτές πιέζονται, πιέζεται συνολικά η πραγματική οικονομία.

Δεν είναι τυχαίο ότι τα ίδια τα μέλη του ΒΕΑ ζητούν ισχυρότερη εκπροσώπηση απέναντι στην Πολιτεία, λιγότερη γραφειοκρατία, δικαιότερο φορολογικό πλαίσιο, καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, ουσιαστική συμβουλευτική υποστήριξη, περισσότερα προγράμματα κατάρτισης με έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες και την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και ενίσχυση της εξωστρέφειας και των διεθνών συνεργασιών.

Όπως χαρακτηριστικά επισήμανε ο πρόεδρος του ΒΕΑ, Κωνσταντίνος Δαμίγος, οι επιχειρήσεις δεν ζητούν προνομιακή μεταχείριση. Ζητούν ένα σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον που θα τους επιτρέπει να λειτουργούν, να επενδύουν, να καινοτομούν και να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας. Ζητούν λιγότερα εμπόδια και περισσότερες ευκαιρίες.