Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΚΤΕΣ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ: ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ AURON TARE

Ο Auron Tare αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Αλβανίας στον χώρο της πολιτιστικής κληρονομιάς. 

Πρώην βουλευτής του Σοσιαλιστικού Κόμματος (2009-2013) και πρόεδρος του Επιστημονικού και Τεχνικού Συμβουλευτικού Οργάνου της UNESCO για την Υποβρύχια Πολιτιστική Κληρονομιά, έχει αφιερώσει δεκαετίες στην προστασία αρχαιολογικών χώρων και προστατευόμενων περιοχών της χώρας.

Τα τελευταία χρόνια έχει επιλέξει έναν διαφορετικό τρόπο ζωής. Μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, και σε ένα μικρό ορεινό χωριό περίπου δύο ώρες έξω από τα Τίρανα. 

Εκεί, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, συνεχίζει να γράφει, να ερευνά και να παρεμβαίνει στον δημόσιο διάλογο για το μέλλον της Αλβανίας.

Το NEWS 24/7 τον συνάντησε στο σπίτι του για να καταλάβει τι συμβαίνει στην υπόθεση της Σβέρνιτσας.

Σε αυτό το απομονωμένο χωριό, μας μίλησε εκτενώς για την υπόθεση της επένδυσης του Jared Kushner, το ιδιοκτησιακό χάος που χαρακτηρίζει την Αλβανία μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, αλλά και για το μοντέλο ανάπτυξης που, κατά τη γνώμη του, θα καθορίσει το μέλλον της χώρας.

«TO ΘΕΜΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΟΥΣΝΕΡ»

Η συζήτηση με τον Auron Tare ξεκινά από το σχέδιο ανάπτυξης του Jared Kushner στη Σβέρνιτσα και απέναντι νησί – την Σάζαν. Όμως ο ίδιος επιμένει ότι η δημόσια συζήτηση εστιάζει στο λάθος σημείο. 

«Το θέμα δεν είναι ο Kushner». Για τον ίδιο, η επένδυση του Kushner αποτελεί μόνο ένα μικρό κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης εικόνας που αφορά την αξιοποίηση της παράκτιας γης στην Αλβανία.

«Μεγάλοι Αλβανοί επιχειρηματίες είχαν ήδη εξασφαλίσει σημαντικές εκτάσεις στις περιοχές ενδιαφέροντος και στη συνέχεια προσέγγισαν τον Kushner. Νομίζω ότι τον χρησιμοποιούν. Χρησιμοποιούν το όνομά του, την προσωπικότητά του, σαν ένα cover-up». 

Σύμφωνα με τον ίδιο, η ουσία του προβλήματος βρίσκεται αλλού, και συγκεκριμένα στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της Αλβανίας μετά το 1992. Χρησιμοποιώντας το προσωπικό του παράδειγμα, εξηγεί ότι η οικογένειά του κατείχε μεγάλες εκτάσεις στην περιοχή, όμως ο νόμος του 1992 παραχώρησε πολλές από αυτές σε κατοίκους των χωριών. 

«Εγώ έχω τα παλιά έγγραφα, αυτοί έχουν τα καινούργια», λέει, περιγράφοντας ένα σύστημα στο οποίο δύο διαφορετικοί τίτλοι ιδιοκτησίας μπορούν να συνυπάρχουν για την ίδια γη. 

Κατά την άποψή του, αυτή η κατάσταση δημιουργεί χώρο για πιέσεις, πλαστογραφήσεις και καταπατήσεις. «Αν είμαι αρκετά ισχυρός, αν είμαι γκάνγκστερ, μπορώ να πλαστογραφήσω έγγραφα ή να τρομοκρατήσω ανθρώπους», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η NATURA ΚΑΙ ΤΑ ΖΑΓΟΡΟΧΩΡΙΑ

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξης αφορά τις αλλαγές που, σύμφωνα με τον ίδιο, επέφερε η νομοθεσία του 2024. Ο Tare υποστηρίζει ότι οι περιοχές αυτές εξακολουθούν τυπικά να είναι προστατευόμενες και ενταγμένες στο δίκτυο Natura, όμως πλέον επιτρέπεται η ανάπτυξη πεντάστερων τουριστικών συγκροτημάτων. 

«Οι περιοχές είναι προστατευόμενες, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι», λέει, εξηγώντας ότι μόνο πολύ μεγάλοι επενδυτές μπορούν να ανταποκριθούν στις προϋποθέσεις που θέτει ο νέος νόμος, αποκλείοντας μικρότερες τοπικές πρωτοβουλίες.

Απέναντι σε αυτό το μοντέλο, προτείνει μια διαφορετική φιλοσοφία ανάπτυξης, έχοντας ως πρότυπο τα Ζαγοροχώρια. «Αυτό είναι το μοντέλο μου. Λατρεύω το μοντέλο του Ζαγορίου. Η ανάπτυξη θα έπρεπε να βασίζεται στην προστασία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, στη μικρή επιχειρηματικότητα, στον πολιτισμό και στον αγροτουρισμό, ώστε τα οφέλη να επιστρέφουν στις ίδιες τις τοπικές κοινωνίες».

Αντίθετα, θεωρεί ότι μεγάλα projects όπως εκείνα που αναπτύσσονται στην Παλάσα ή σε άλλα παραθαλάσσια σημεία αλλοιώνουν οριστικά τον χαρακτήρα των περιοχών.

«Δεν είναι πλέον Αλβανία», λέει χαρακτηριστικά στο NEWS 24/7. 

Ο ίδιος αποκαλύπτει ότι είχε παρουσιάσει αυτή τη φιλοσοφία και στον πρωθυπουργό Έντι Ράμα. Όπως αναφέρει, ο Ράμα είχε αρχικά ενθουσιαστεί με την ιδέα και υποστήριξε έργα υποδομής, όπως δρόμους και αναπλάσεις στα χωριά. Ωστόσο, στη συνέχεια, σύμφωνα με τον Tare, η στρατηγική αυτή εγκαταλείφθηκε προς όφελος πολύ μεγαλύτερων τουριστικών επενδύσεων. «Τα μεγάλα projects τα παρέσυραν όλα», σχολιάζει.

ΤΟ ΝΗΣΙ ΚΡΥΒΕΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥΣ ΘΗΣΑΥΡΟΥΣ

Ιδιαίτερο βάρος δίνει και στο προσωπικό του έργο στη Σάζαν. Περιγράφει ότι εργάστηκε για περίπου 18 χρόνια με μια αμερικανική επιστημονική ομάδα σε πρόγραμμα υποβρύχιας αρχαιολογίας, συμμετείχε στην εκπόνηση σχεδίου διαχείρισης του νησιού και προώθησε ένα μοντέλο που θα συνδύαζε την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς με ήπια τουριστική ανάπτυξη. 

Η πρότασή του προέβλεπε τη δημιουργία διεθνούς ερευνητικού κέντρου για τη θαλάσσια επιστήμη, την υποβρύχια αρχαιολογία και τη μελέτη των ναυαγίων, καθώς και την αποκατάσταση των ιστορικών στρατιωτικών κτιρίων για περιορισμένες τουριστικές χρήσεις.

Ο Tare διευκρινίζει επίσης ότι ουδέποτε συμμετείχε στο project Kushner. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι από την πρώτη στιγμή είχε επισημάνει πως πρόκειται για προστατευόμενη περιοχή. «Από την αρχή τους είπα ότι αυτή είναι προστατευόμενη περιοχή», σημειώνει, εξηγώντας ότι η δική του πρόταση αφορούσε αποκλειστικά τη Σάζαν και όχι τη Σβέρνιτσα.

Η συζήτηση επεκτείνεται και στην πολιτική κατάσταση της Αλβανίας. Ο Tare θεωρεί ότι οι σημερινές διαδηλώσεις εκφράζουν μια βαθιά κοινωνική κόπωση απέναντι στο πολιτικό σύστημα. «Ο κόσμος έχει κουραστεί», λέει, υποστηρίζοντας ότι τόσο ο Έντι Ράμα όσο και ο Σαλί Μπερίσα έχουν συμβάλλει στην εξουδετέρωση κάθε σοβαρής πολιτικής εναλλακτικής. 

«Και οι δύο εργάστηκαν για να εξαφανίσουν κάθε ανταγωνισμό. Η Αλβανία χρειάζεται μια νέα γενιά πολιτικών, πιθανώς ανθρώπους της διασποράς που θα επιστρέψουν στη χώρα. Θα ήταν φανταστικό αν επέστρεφαν», δηλώνει στο NEWS 24/7.  

Συνολικά, η εικόνα που περιγράφει ο Auron Tare ξεπερνά κατά πολύ το συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο. 

Tο πραγματικό διακύβευμα για την Αλβανία δεν είναι μία μόνο επένδυση, αλλά η επιλογή ανάμεσα σε δύο διαφορετικά μοντέλα ανάπτυξης.

Aπό τη μία πλευρά, οι μεγάλες τουριστικές επενδύσεις, και από την άλλη, ένα μοντέλο που βασίζεται στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, της τοπικής αρχιτεκτονικής και της ζωής των κατοίκων.