Πώς η Κρήτη θα χτίσει το νέο της πολιτισμικό στίγμα – Η συνάφεια με τον τουρισμό

Δίκτυα μουσείων, ενίσχυση της σύγχρονης δημιουργίας, σύνδεση του πολιτισμού με την παιδεία και τον τουρισμό, αξιοποίηση της ενδοχώρας, δημιουργία Film Office και ενός ενιαίου φορέα συντονισμού του πολιτισμού ήταν μερικές από τις σημαντικότερες προτάσεις που κατατέθηκαν στο 7ο Συνέδριο Κρητών, κατά τη θεματική ενότητα «Παιδεία και Πολιτισμός».

Κοινός παρονομαστής όλων των παρεμβάσεων ήταν πως η Κρήτη δεν στερείται πολιτισμού, αλλά ενός ολοκληρωμένου σχεδίου που θα ενώσει τις διάσπαρτες πρωτοβουλίες σε ένα ενιαίο οικοσύστημα. Όπως επισημάνθηκε από τους ομιλητές, ο πολιτισμός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως συμπλήρωμα του τουρισμού, αλλά ως η ίδια η ταυτότητα του τόπου και το σημαντικότερο συγκριτικό του πλεονέκτημα.

Συνολικά, η ανάγκη για συνέργειες μεταξύ πολιτισμού, εκπαίδευσης, τοπικής ανάπτυξης και επιχειρηματικότητας βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης, με συγκεκριμένες προτάσεις που φιλοδοξούν να δώσουν στην Κρήτη ένα νέο πολιτιστικό αποτύπωμα.

Πολιτιστικές διαδρομές και δίκτυο μουσείων

Χαρακτηριστικά, η διευθύντρια του Μουσείου «Μοναστήρι του Καρόλου», Στέλλα Κουτσουπάκη, παρουσίασε τη διαδρομή του ιστορικού συγκροτήματος, που από ναός του 17ου αιώνα μετατράπηκε σε οθωμανικό ανάκτορο και σήμερα λειτουργεί ως ένας σύγχρονος μουσειακός χώρος, αφηγούμενος τέσσερις αιώνες ιστορίας μέσα από τη συλλογή του γλύπτη και συλλέκτη Καρόλου Καμπελόπουλου.

Η ίδια πρότεινε τη δημιουργία μιας ενιαίας πολιτιστικής διαδρομής και ενός μουσειακού χάρτη για ολόκληρη την Κρήτη, ώστε οι επισκέπτες να γνωρίζουν οργανωμένα τον πλούτο των μουσείων του νησιού και να ενισχυθεί η πολιτιστική και τουριστική ανάπτυξη.

Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η Έφορος Μουσειακών Συλλογών και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Λυκείου Ελληνίδων Χανίων, Μέλπω Σκουλά, επισημαίνοντας την ανάγκη δημιουργίας ενός μουσείου που θα αφηγείται την ιστορία των Χανίων μέσα από τις συλλογές και την καθημερινότητα των ανθρώπων, διασώζοντας παράλληλα την άυλη πολιτιστική κληρονομιά.

Ο πολιτισμός ως εκπαίδευση

Ο πρόεδρος του Παγκρήτιου Συλλόγου Φίλων Μίκη Θεοδωράκη και διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, Ματθαίος Φραντζεσκάκης, ανέδειξε τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα του φεστιβάλ, το οποίο υλοποιεί έξι εκπαιδευτικά προγράμματα και προωθεί την οπτικοακουστική παιδεία, ώστε οι νέοι να γίνουν ενεργοί και κριτικοί θεατές.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στη δημιουργία του μουσείου Μίκη και Γιάννη Θεοδωράκη στη Γαλατά Χανίων, σημειώνοντας πως η πολιτιστική ταυτότητα της Κρήτης πρέπει να ενσωματώνεται σε κάθε αναπτυξιακή προσπάθεια.

«Ο πολιτισμός δεν είναι διακόσμηση»

Με ιδιαίτερα έντονο λόγο ο ηθοποιός Μιχάλης Αεράκης υποστήριξε πως η Κρήτη οφείλει να αντιμετωπίσει τον πολιτισμό ως βασικό πυλώνα ανάπτυξης και όχι ως συμπληρωματική δραστηριότητα.

Έκανε λόγο για την ανάγκη ενίσχυσης των αρχαιολογικών χώρων, όπως η Κνωσός και η Ελεύθερνα, δημιουργίας ενός κέντρου κρητικής μουσικής και παράδοσης, στήριξης των περιφερειακών πολιτιστικών σχημάτων, αλλά και καθιέρωσης μιας μεγάλης Εβδομάδας Πολιτισμού της Κρήτης που θα συνδέει θέατρο, μουσική, ιστορία και κινηματογράφο.

Film Office και κινηματογραφική παραγωγή

Τη δημιουργία ενός οργανωμένου Film Office με έδρα το Ηράκλειο πρότεινε ο σκηνοθέτης Θοδωρής Παπαδουλάκης.

Όπως ανέφερε, η Κρήτη διαθέτει μοναδικά φυσικά τοπία και ανθρώπινο δυναμικό που μπορούν να προσελκύσουν διεθνείς κινηματογραφικές παραγωγές, αρκεί να υπάρξει ένας φορέας που θα διευκολύνει τις αδειοδοτήσεις, την εξυπηρέτηση των συνεργείων και την εκπαίδευση επαγγελματιών του χώρου.

Παράλληλα υπογράμμισε ότι ο σύγχρονος επισκέπτης αναζητά αυθεντικές εμπειρίες και ιστορίες και όχι μόνο τουριστικές υπηρεσίες.

«Ο πολιτισμός είναι τρόπος ζωής»

Η επίτιμη Πρέσβειρα Πολιτισμού της Κρήτης, Μαρία Τζομπανάκη, σημείωσε ότι ο πολιτισμός δεν περιορίζεται στα μουσεία αλλά αποτελεί τον τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία αντιλαμβάνεται τον κόσμο.

Πρότεινε τη δημιουργία ενός συντονιστικού φορέα ή ιδρύματος που θα λειτουργεί ως «μητέρα πολιτισμού», θα ενώνει τις διάσπαρτες δράσεις, θα ενισχύει τις τοπικές πρωτοβουλίες και θα διασφαλίζει τη συνέχεια.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σύνδεση του τουρισμού με τις αξίες του τόπου, ώστε ο επισκέπτης να γίνεται φορέας του κρητικού πολιτισμού και όχι απλός καταναλωτής ενός τουριστικού προϊόντος.

Το θέατρο και η τεχνολογία

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, Νικορέστης Χανιωτάκης, υποστήριξε ότι η Κρήτη διαθέτει μοναδικό φυσικό σκηνικό και ισχυρό ηχητικό και πολιτιστικό αποτύπωμα.

Πρότεινε την αξιοποίηση της ενδοχώρας και των κάστρων ως φυσικών σκηνών, την επαναφορά του Αναγεννησιακού Φεστιβάλ Θεάτρου, την ψηφιοποίηση των αρχείων, αλλά και τη χρήση τεχνολογιών, όπως οι υπέρτιτλοι στις παραστάσεις, ώστε το κρητικό θέατρο να γίνει προσβάσιμο σε διεθνές κοινό.

Η ανάγκη για σύγχρονη εικαστική δημιουργία

Ο ιστορικός τέχνης και συλλέκτης Μιχάλης Κρασάκης επεσήμανε πως η Κρήτη υστερεί σήμερα σε μόνιμους εκθεσιακούς χώρους και γκαλερί, γεγονός που δυσκολεύει την επαφή του κοινού με τις εικαστικές τέχνες.

Πρότεινε τη δημιουργία μόνιμων εκθετηρίων και τη δικτύωση των μουσείων, ενώ υπογράμμισε ότι η στήριξη της τέχνης αποτελεί επένδυση στην ποιότητα ζωής.

Αναγέννηση της υπαίθρου

Ο πρόεδρος του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη και διευθύνων σύμβουλος της Metaxa Hospitality Group, Ανδρέας Μεταξάς, συνέδεσε τον πολιτισμό με την αναγέννηση της κρητικής υπαίθρου.

Παρουσίασε το παράδειγμα του Οροπεδίου Λασιθίου, όπου από το Metaxa Hospitality Group εφαρμόζονται πρακτικές αναγεννητικής γεωργίας, ενώ υποστήριξε ότι ο επισκέπτης του μέλλοντος θα αναζητά αυθεντικές εμπειρίες που συνδυάζουν το φυσικό περιβάλλον, την παραγωγή και τον πολιτισμό.

Παράλληλα πρότεινε τη δημιουργία ενός δικτύου μουσείων με κοινό εισιτήριο, ώστε να αυξηθεί η επισκεψιμότητα και η βιωσιμότητά τους.

Η Κρήτη ως αφετηρία και όχι ως όριο

Η γλύπτρια Αντωνία Παπατζανάκη υποστήριξε ότι η Κρήτη μπορεί να αποτελέσει αφετηρία διεθνούς καλλιτεχνικής δημιουργίας και όχι ένα κλειστό πολιτιστικό σύστημα.

Ανακοίνωσε την πρόθεσή της να δωρίσει το έργο της για τη δημιουργία ενός Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης με μόνιμη συλλογή, ενώ αναφέρθηκε στο πρώτο Συμπόσιο Γλυπτικής που φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε ένα υπαίθριο μουσείο σύγχρονης γλυπτικής.

Το βασικό ζητούμενο, όπως είπε, είναι η Κρήτη να συνεχίσει να παράγει νέο πολιτισμό και όχι μόνο να διαφυλάσσει την πολιτιστική της κληρονομιά.

Το κοινό μήνυμα

Σε κάθε περίπτωση αυτό που τονίστηκε το απόγευμα του Σαββάτου 26/7  από την εμβληματική Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης, είναι ότι η Μεγαλόνησος διαθέτει τεράστιο πολιτιστικό κεφάλαιο, αλλά χρειάζεται έναν ενιαίο σχεδιασμό που θα συνδέσει μουσεία, καλλιτέχνες, εκπαιδευτικά ιδρύματα, αυτοδιοίκηση, επιχειρήσεις και κοινωνία.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά η παραγωγή νέου πολιτισμού, η αξιοποίηση της ενδοχώρας, η εξωστρέφεια και η δημιουργία ενός διαρκούς οικοσυστήματος που θα μετατρέπει τον πολιτισμό σε μοχλό ανάπτυξης, παιδείας και ταυτότητας για την Κρήτη.