Κρίση στα τσιπ: Το “chipflation” ήρθε για να μείνει – Προς εκτόξευση οι τιμές σε smartphones και laptop

Οι τιμές των τσιπ μνήμης εκτοξεύονται λόγω της ζήτησης από τις όλο και πιο αναδυόμενες ανάγκες της τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς να διαφαίνεται κάποια “ανακούφιση” στον ορίζοντα.

Όπως αναφέρει δημοσίευμα του Axios, το φαινόμενο που έχει ήδη αποκτήσει το δικό του όνομα, “chipflation”, ανεβάζει τις τιμές σε ηλεκτρονικά προϊόντα όπως smartphones και laptops, αυξάνει το κόστος αποθήκευσης στο cloud καθώς και του hardware υλικού, ενώ εξηγεί και τις εντυπωσιακές ανόδους στις μετοχές εταιρειών ημιαγωγών, καθώς οι ημιαγωγοί αποτελούν τη βάση για τα microchips

Αν και η συνολική επίπτωση στον πληθωρισμό μπορεί να μην είναι δραματική, καθώς άλλες κατηγορίες προϊόντων έχουν μεγαλύτερο βάρος στον δείκτη τιμών καταναλωτή, η κλίμακα αυτής της έκρηξης είναι πρωτοφανής.

Ο Δείκτης Τιμών Παραγωγού (PPI) που μετρά το κόστος που πληρώνουν οι ίδιες οι εταιρείες για ηλεκτρονικά εξαρτήματα και αξεσουάρ, εκτινάχθηκε φέτος. Πρακτικά, ο PPI δείχνει τι συμβαίνει πριν το προϊόν φτάσει στο κατάστημα. Αν το κόστος παραγωγής ενός laptop αυξηθεί κατά 20% για το εργοστάσιο, είναι θέμα χρόνου η αύξηση αυτή να περάσει στην τελική τιμή λιανικής (Δείκτης Τιμών Καταναλωτή – CPI).

Τον Ιούνιο ο PPI σημείωσε άνοδο 27,6% σε ετήσια βάση, τη μεγαλύτερη αύξηση που έχει καταγραφεί από το 1966.

Η τιμή αυτή ξεπερνά κατά πολύ τόσο την έκρηξη τιμών στις απαρχές της εποχής των PC το 1980, όσο και την εποχή της έλλειψης τσιπ που σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Μάλιστα, όπως παρατηρεί το δημοσίευμα του Axios, ακόμη και αυτός ο δείκτης ενδέχεται να υποτιμά το πραγματικό μέγεθος του φαινομένου, καθώς συμπεριλαμβάνει και άλλες ηλεκτρονικές εισροές πέραν των τιμών των προηγμένων τσιπ μνήμης και των επεξεργαστών τεχνητής νοημοσύνης (AI), οι οποίες έχουν εκτοξευθεί.

Για το σύνολο του έτους, η Morgan Stanley προβλέπει αύξηση 0,10 ποσοστιαίων μονάδων στον συνολικό CPI λόγω της έλλειψης “διαθέσιμης μνήμης”, με πιθανή αύξηση έως και 15 ποσοστιαίων μονάδων στον επιμέρους CPI για PC και smartphones. Η Samsung, η SK Hynix και η Micron είναι οι μεγαλύτερες εταιρείες κατασκευής τσιπ μνήμης στον κόσμο αυτή τη στιγμή.

Οι Big Tech “αγοράζουν το μέλλον”

Οι μεγάλοι τεχνολογικοί κολοσσοί που επενδύουν στην ΑΙ, Meta, Microsoft, Alphabet και άλλοι, δεσμεύουν την “προσφορά μνήμης” εκ των προτέρων μέσω μακροπρόθεσμων συμφωνιών. Αυτό αφήνει τους παραδοσιακούς κατασκευαστές PC και smartphone να ανταγωνίζονται για ολοένα μικρότερη διαθέσιμη προσφορά.

Για να το εξηγήσουμε αυτό, οι μεγάλες εταιρείες Big tech όπως η Meta και η Microsoft έχουν απεριόριστη ρευστότητα. Πηγαίνουν στους κατασκευαστές μνήμης (π.χ. Samsung, SK Hynix) και υπογράφουν συμβόλαια δισεκατομμυρίων, προαγοράζοντας όλη την παραγωγή τσιπ για τους επόμενους μήνες ή και χρόνια. Έτσι, όταν οι παραδοσιακοί κατασκευαστές PC και smartphone κινούνται ως προς το να αγοράσουν μνήμες RAM για τη νέα προϊόντων τους, διαπιστώνουν πως η παραγωγή των εργοστασίων είναι ήδη “κλεισμένη” στο 80% ή 90% της παραγωγικής τους δυναμικής από τους κολοσσούς του AI. Το αποτέλεσμα είναι νέα μοντέλα laptops ή smartphones να καθυστερούν να κυκλοφορήσουν ή να είναι διαθέσιμα σε περιορισμένα κομμάτια με τις τιμές να εκτοξεύονται.

Γενικά, η “μνήμη” περιγράφει τον εγκέφαλο μιας συσκευής: αυτά τα τσιπ αποθηκεύουν τις πληροφορίες που χρειάζεται μια μηχανή εκείνη τη στιγμή για να ολοκληρώσει μια εργασία. Αυτό μπορεί να είναι μια αναζήτηση στο διαδίκτυο, η αναπαραγωγή ενός βίντεο ή, πλέον όλο και πιο συχνά, η απάντηση ενός μοντέλου ΑΙ σε ερώτηση χρήστη.

Οι κολοσσοί της τεχνητής νοημοσύνης χρειάζονται τα τσιπ για να χτίσουν και να λειτουργήσουν τους “υπερ-εγκεφάλους” της ΑΙ, σε γιγαντιαία Data Centers.Τα τσιπ έχουν αναδειχθεί σε βασικό συστατικό των κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης καθώς και των διακομιστών που φιλοξενούνται σε αυτές τις υποδομές. Ιδιαίτερα έντονη είναι η ζήτηση για μνήμες υψηλού εύρους ζώνης (bandwidth), οι οποίες θεωρούνται απαραίτητες για την υποστήριξη των σύγχρονων εφαρμογών AI.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal τη Δευτέρα, η Apple δοκιμάζει τσιπ μνήμης από την κινεζική εταιρεία CXMT, όντας αντιμέτωπη με τεράστια κόστη. Για να προχωρήσει σε μια τέτοια συνεργασία, η εταιρεία θα χρειαστεί έγκριση από τον Λευκό Οίκο, καθώς ισχύουν κανόνες που κατά κανόνα την απαγορεύουν. Οι κατασκευαστές φορητών υπολογιστών HP και Acer έχουν πάντως αρχίσει να χρησιμοποιούν ήδη τσιπ μνήμης της CXMT σε συσκευές που πωλούνται εκτός ΗΠΑ, προκειμένου να περιορίσουν τις ελλείψεις στην εφοδιαστική τους αλυσίδα.

Στόχος της CXMT είναι να διπλασιάσει την παραγωγή της και να ξεπεράσει την αμερικανική Micron μέχρι το 2030, ελέγχοντας το 30% της παγκόσμιας αγοράς DRAM.

Το τέλος της φθηνής τεχνολογίας

Το γεγονός είναι πως ποτέ στο παρελθόν οι τιμές των ηλεκτρονικών συσκευών δεν είχαν αποτελέσει αντικείμενο τέτοιας πληθωριστικής δύναμης. Πρόκειται μάλιστα για μια πλήρη αντιστροφή μιας μακράς τάσης δεκαετιών, κατά τις οποίες το κόστος της υπολογιστικής μνήμης μειωνόταν σταθερά.

Σύμφωνα δε με σημείωμα της Morgan Stanley τον Ιούνιο που εισήγαγε για πρώτη φορά τον όρο “chipflation”, οι τιμές μνήμης έχουν αυξηθεί πάνω από έξι φορές μέσα στον τελευταίο χρόνο. Από το 1957 έως το 2020, η τιμή ενός gigabyte DRAM, της γρήγορης μνήμης επεξεργασίας που βρίσκεται σε servers, PC και τηλέφωνα, μειωνόταν κατά δέκα φορές κάθε πέντε χρόνια, σύμφωνα με το ίδιο σημείωμα. “Ωστόσο, αυτή η τάση δεν ισχύει πλέον στην οικονομία της ΑΙ”, αναφέρει χαρακτηριστικά.

“Τα τσιπ μνήμης είναι εύκολο να τα αγνοείς μέχρι να επιβραδυνθεί το laptop σου, να κοστίζει περισσότερο το τηλέφωνό σου, ή – αν είσαι εταιρεία – να εκτιναχθεί ο λογαριασμός σου στο cloud”, εξήγησε ο Shawn Kim, επικεφαλής της ομάδας τεχνολογίας Ευρώπης και Ασίας της Morgan Stanley, σε podcast τον Ιούνιο.

Νωρίτερα το καλοκαίρι, όταν το θέμα του chipflation άρχισε να συζητείται ανοιχτά, ορισμένοι αναλυτές ανέμεναν ότι οι εταιρείες θα περιόριζαν τις τεχνολογικές δαπάνες τους εν όψει του αυξανόμενου κόστους. Η εκτίμηση αυτή έχει πλέον αναθεωρηθεί. Οι εταιρείες φαίνονται αποφασισμένες να συνεχίσουν να δαπανούν. Αναλυτές της Morgan Stanley έγραψαν ότι οι εταιρείες δεν πάσχουν από… “FOMO”, αλλά από “FOMP”, δηλαδή “Fear of Missing Procurement”, δηλαδή φόβο μήπως χάσουν πρόσβαση στις απαραίτητες προμήθειες.

Παγκόσμιος ρυθμιστής η Κίνα

Απέναντι σε αυτά, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο κλάδος των ημιαγωγών της Κίνας βιώνει μια άνευ προηγουμένου “χρυσή εποχή”. Τα κέρδη των κινεζικών εταιρειών τσιπ εκτινάχθηκαν κατά 2.500%, ενώ η αξία των κινεζικών εξαγωγών τσιπ διπλασιάστηκε αγγίζοντας τα 177 δισεκατομμύρια δολάρια. Θυμίζουμε πως οι ΗΠΑ απαγόρευσαν την εξαγωγή των κορυφαίων τσιπ AI της Nvidia στην Κίνα με αποτέλεσμα οι κινεζικοί τεχνολογικοί κολοσσοί να στραφούν σε εγχώριες λύσεις. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι εγχώριοι επεξεργαστές AI (όπως της Huawei) αναμένεται να καταλάβουν το 90% της κινεζικής αγοράς, θωρακίζοντας την οικονομία της χώρας από εξωτερικές πιέσεις και “προσφέροντας” μια εναλλακτική έναντι των ελλείψεων που προκάλεσε η ίδια η AI.

Καθώς η Δύση και η Νότια Κορέα (Samsung, SK Hynix) επικεντρώθηκαν αποκλειστικά στα ακριβά τσιπ για AI, η Κίνα πλημμύρισε τον πλανήτη με τα λεγόμενα “legacy chips” (τσιπ προηγούμενης γενιάς, μνήμες και εξαρτήματα για αυτοκίνητα, οικιακές συσκευές και απλά smartphones) καλύπτοντας το κενό τόσο για την ίδια όσο και για την παγκόσμια βιομηχανία. Το συμπέρασμα είναι πως αν η Κίνα αποφασίσει να μειώσει τις εξαγωγές αυτών των βασικών εξαρτημάτων, μπορεί να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση στην παραγωγή αυτοκινήτων και συσκευών, πολύ πιο γρήγορα από ό,τι θα επηρέαζε τον κόσμο μια έλλειψη σε τσιπ AI.

Οι ΗΠΑ επέβαλαν μεν δασμούς ύψους 50% στα κινεζικής προέλευσης legacy chips, προκειμένου να προστατεύσουν τις δικές τους εταιρείες από τις τεχνητά χαμηλές τιμές της Κίνας, ωστόσο το Πεκίνο διοχετεύει τα φθηνά legacy chips της στην Ευρώπη, την Ασία και τη Λατινική Αμερική. Και φυσικά, στην εξίσωση πρέπει να βάλουμε το γεγονός πως το Πεκίνο ήδη επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς και ελέγχους στις εξαγωγές γαλίου, γερμανίου και γραφίτη – υλικών που είναι απολύτως απαραίτητα για να φτιάξουν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη τα δικά τους προηγμένα τσιπ και μπαταρίες.

Αν κλείσει τη “στρόφιγγα” στις πρώτες ύλες, τότε τα αμερικανικά τεχνολογικά όνειρα θα υποστούν τεράστια ζημιά, πολύ απλά γιατί αν οι ΗΠΑ θελήσουν να προχωρήσουν με δικές τους εξορύξεις και νέες αλυσίδες εκτός Κίνας, αυτό θα τους πάρει τουλάχιστον 5-10 χρόνια για να φτάσουν στον επιθυμητό βαθμό προμηθειών. Κάτι που σε τεχνολογικούς χρόνους, είναι καταστροφικό.