Η Meta στο εδώλιο: Κόλαφος κατά Facebook και Instagram – ”Εθίζουν σκόπιμα παιδιά”

Μία από τις σημαντικότερες δικαστικές αναμετρήσεις για τις επιπτώσεις των social media στα παιδιά και τους εφήβους ξεκίνησε στις ΗΠΑ, με 29 αμερικανικές πολιτείες να στρέφονται κατά της Meta, κατηγορώντας την ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram με χαρακτηριστικά που αποσκοπούν στο να «εθίζουν» τους νεαρούς χρήστες και να αυξάνουν τον χρόνο που περνούν στις πλατφόρμες.

Καλιφόρνια, το Κολοράντο, Κεντάκι και Νιου Τζέρσεϊ, κατηγορούν τη Meta ότι γνώριζε τους κινδύνους για τους ανήλικους, αλλά παραπλανούσε τους καταναλωτές σχετικά με την ασφάλεια των υπηρεσιών της.

Παράλληλα, οι 29 πολιτείες στρέφονται κατά του τεχνολογικού κολοσσού, υποστηρίζοντας ότι η εταιρεία συνέλεγε και χρησιμοποιούσε παράνομα προσωπικά δεδομένα παιδιών, κατά παράβαση της ομοσπονδιακής νομοθεσίας.

Η δίκη, η οποία διεξάγεται σε ομοσπονδιακό δικαστήριο στο Όκλαντ της Καλιφόρνιας και αναμένεται να διαρκέσει έξι εβδομάδες, χαρακτηρίζεται από ειδικούς ως η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα δικαστική δοκιμασία για τον τρόπο με τον οποίο τα social media επηρεάζουν τους ανήλικους χρήστες.

Καταπέλτης η εισαγγελέας

Ιδιαίτερα σκληρή ήταν η τοποθέτηση της αναπληρώτριας γενικής εισαγγελέως της Καλιφόρνιας, Μέγκαν Ο’ Νιλ, ενώπιον των ενόρκων.

«Το επιχειρηματικό μοντέλο της Meta ήταν να εθίσει τους χρήστες, να τους κρατήσει όσο περισσότερο μπορούσε, να συλλέξει τα δεδομένα τους και στη συνέχεια να κρύψει την αλήθεια από το κοινό», υποστήριξε.

«Λειτουργούσε ιδιαίτερα καλά στα παιδιά. Η Meta χρειαζόταν τα παιδιά και έπρεπε να καθησυχάζει τους ανθρώπους που νοιάζονταν γι’ αυτά ότι τα παιδιά ήταν ασφαλή», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τους κατήγορους, η εταιρεία μελετούσε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και αντιδρά ο εγκέφαλος των παιδιών στα διαδικτυακά ερεθίσματα, ενώ παρακολουθούσε συστηματικά τις αλληλεπιδράσεις τους στις εφαρμογές της.

Η Ο’ Νιλ επικαλέστηκε, μάλιστα, εσωτερικό email προς τον επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι, στο οποίο ως στόχος αναφερόταν ο «χρόνος που περνούν οι έφηβοι» στην πλατφόρμα. Κατά την ίδια, εργαζόμενοι της Meta είχαν περιγράψει εσωτερικά το Instagram ως «ναρκωτικό» και τους εαυτούς τους ως «ντίλερ».

Πρώην υπάλληλος Meta: «Η ασφάλεια δεν λαμβανόταν υπόψη»

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η κατάθεση του Αρτούρο Μπεχάρ, πρώην μηχανικού ασφαλείας της Meta και πρώτου μάρτυρα των πολιτειών.

Ο Μπεχάρ υποστήριξε ότι η εταιρεία γνώριζε πως τα εργαλεία προστασίας των παιδιών δεν λειτουργούσαν αποτελεσματικά και ότι ακολουθούσε στην πράξη μια λογική «μη ρωτάς, μη λες» για την παρουσία παιδιών κάτω των 13 ετών στις πλατφόρμες της.

Όπως κατέθεσε, το σύνθημα «move fast and break things» (μτφ ”κινήσου γρήγορα και σπάσε πράγματα”) παρέμενε χαρακτηριστικό της κουλτούρας της εταιρείας.

«Πολλά προϊόντα κυκλοφόρησαν στον κόσμο και η ασφάλεια δεν αποτελούσε παράγοντα στον αρχικό σχεδιασμό της διάθεσής τους», είπε, αναφέροντας ως παράδειγμα τα σύντομα βίντεο Reels.

Η Meta επιχείρησε να εμποδίσει την κατάθεσή του, ωστόσο η δικαστής Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς απέρριψε το αίτημά της. Στη δίκη αναμένεται να καταθέσουν επίσης ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Μαρκ Ζάκερμπεργκ και ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι.

Ζητούν κατάργηση των likes και του infinite scroll

Η υπόθεση δεν αφορά μόνο την επιβολή οικονομικών κυρώσεων. Οι τέσσερις πολιτείες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της προσφυγής ζητούν ριζικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του Facebook και του Instagram.

Μεταξύ άλλων, ζητούν την κατάργηση των likes και του infinite scroll, δηλαδή της ατελείωτης ροής νέου περιεχομένου, την επιβολή χρονικών περιορισμών στους νεότερους χρήστες και αυστηρότερα μέτρα ώστε παιδιά κάτω των 13 ετών να μην μπορούν να χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες.

Η τελική απόφαση για την ευθύνη της Meta δεν θα ληφθεί από τους ενόρκους, οι οποίοι θα εκδώσουν συμβουλευτική ετυμηγορία, αλλά από τη δικαστή Ρότζερς.

Το οικονομικό διακύβευμα είναι τεράστιο. Η ίδια η Meta έχει υποστηρίξει ότι, με βάση τις αξιώσεις των πολιτειών, οι κυρώσεις θα μπορούσαν θεωρητικά να φτάσουν ακόμη και τα 1,4 τρισ. δολάρια. Οι γενικοί εισαγγελείς των πολιτειών έχουν τοποθετήσει το πιθανό ποσό πιο κοντά στα 200 δισ. δολάρια.

Η συγκεκριμένη δίκη αποτελεί μέρος μιας πολύ ευρύτερης δικαστικής σύγκρουσης στις ΗΠΑ. Η Meta, όπως και άλλες μεγάλες εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης, βρίσκεται αντιμέτωπη με χιλιάδες αγωγές από πολιτείες, δήμους, σχολικές περιφέρειες και ιδιώτες, με επίκεντρο τις επιπτώσεις των πλατφορμών στους νέους.

Η υπόθεση κατά της Meta ξεκίνησε το 2023, δύο χρόνια μετά τις αποκαλύψεις της πρώην εργαζόμενης της εταιρείας Φράνσις Χάουγκεν, η οποία είχε καταθέσει στο Κογκρέσο ότι η εταιρεία γνώριζε τους κινδύνους που δημιουργούσαν τα προϊόντα της για τα παιδιά.

Τον περασμένο Μάρτιο, δικαστήριο του Λος Άντζελες επιδίκασε 6 εκατ. δολάρια σε 20χρονη που υποστήριξε ότι είχε εθιστεί στο Instagram και το YouTube από παιδί, ενώ στις αρχές Αυγούστου δικαστήριο του Νέου Μεξικού διέταξε τη Meta να καταβάλει 567 εκατ. δολάρια για την αντιμετώπιση προβλημάτων ψυχικής υγείας εφήβων.

Η Meta απορρίπτει ότι τα προϊόντα της είναι εθιστικά και υποστηρίζει ότι τα επιστημονικά δεδομένα δεν αποδεικνύουν σαφή αιτιώδη σχέση μεταξύ της χρήσης των social media από εφήβους και της επιδείνωσης της ευημερίας τους.

Η έκβαση της νέας δίκης, ωστόσο, θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο τις οικονομικές της υποχρεώσεις, αλλά και τον ίδιο τον σχεδιασμό δύο από τις δημοφιλέστερες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης στον κόσμο.