Κόκκινα δάνεια: Τι αλλάζει από Σεπτέμβριο για χιλιάδες δανειολήπτες

Σε νέα φάση μπαίνει από τον Σεπτέμβριο η διαχείριση των κόκκινων δανείων, καθώς τράπεζες και servicers καλούνται να κλείσουν ταυτόχρονα μια σειρά από ανοιχτά μέτωπα που αφορούν δεκάδες χιλιάδες δανειολήπτες.

Στο επίκεντρο βρίσκονται τα δάνεια του νόμου Κατσέλη μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου, τα λεγόμενα step up δάνεια, οι συμβάσεις σε ελβετικό φράγκο, αλλά και οι νέες υποχρεώσεις που σχεδιάζονται για τους servicers.

Ο Σεπτέμβριος θεωρείται κομβικός, καθώς τότε αναμένεται να αποτυπωθεί και η πραγματική οικονομική επίπτωση από τις αλλαγές που έχουν ήδη αποφασιστεί.

Νόμος Κατσέλη: Νέες δόσεις και επιστροφές τόκων

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά περίπου 100.000 δάνεια του νόμου Κατσέλη. Μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ο τόκος θα υπολογίζεται πλέον πάνω στη μηνιαία δόση και όχι στο συνολικό υπόλοιπο του δανείου. Η αλλαγή αυτή οδηγεί σε χαμηλότερες μελλοντικές επιβαρύνσεις, ενώ ανοίγει και τον δρόμο για επιστροφή ποσών σε δανειολήπτες που τα προηγούμενα χρόνια κατέβαλαν υψηλότερους τόκους.

Τράπεζες και servicers προετοιμάζουν τα νέα δοσολόγια, ενώ βρίσκεται υπό διαμόρφωση και η πλατφόρμα μέσω της οποίας θα πραγματοποιείται ο νέος υπολογισμός.

Η αλλαγή, όμως, έχει και μία δεύτερη πλευρά. Επειδή οι εισπράξεις από τα συγκεκριμένα δάνεια περιορίζονται, επηρεάζονται οι αναμενόμενες ανακτήσεις των χαρτοφυλακίων στα οποία έχουν ενταχθεί. Γι’ αυτό εντός Σεπτεμβρίου αναμένεται να είναι έτοιμες οι αναθεωρήσεις των business plans των τιτλοποιήσεων του «Ηρακλή».

Οι πρώτες εκτιμήσεις των servicers τοποθετούν την επίπτωση κοντά στα 700 εκατ. ευρώ, χαμηλότερα από το δυσμενές σενάριο των 1,1 δισ. ευρώ που είχε εξεταστεί αρχικά.

Το κρίσιμο είναι ότι, σύμφωνα με τις έως τώρα εκτιμήσεις, η επίπτωση δεν αναμένεται να δημιουργήσει πρόβλημα στις senior ομολογίες των τιτλοποιήσεων, ώστε να απαιτηθεί ενεργοποίηση των κρατικών εγγυήσεων.

Τι γίνεται με όσους έχουν και άλλα ακίνητα

Παράλληλα ενεργοποιείται μία πρόβλεψη του νόμου Κατσέλη που μέχρι σήμερα ουσιαστικά δεν είχε εφαρμοστεί. Πρόκειται για τον διαχωρισμό της κύριας κατοικίας από τα υπόλοιπα ακίνητα που μπορεί να διαθέτει ο οφειλέτης. Η πρώτη κατοικία μπορεί να προστατεύεται, όμως η υπόλοιπη ακίνητη περιουσία θα μπορεί να οδηγείται σε εκποίηση.

Για τράπεζες και servicers η συγκεκριμένη δυνατότητα θεωρείται σημαντική, καθώς μπορεί να αναπληρώσει ένα μέρος των ανακτήσεων που χάνονται λόγω του νέου τρόπου υπολογισμού των τόκων.

Step up: Νέες καμπάνιες από τις τράπεζες

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τα step up δάνεια. Πρόκειται για δάνεια στα οποία για μεγάλο χρονικό διάστημα οι δανειολήπτες καταβάλλουν κυρίως τόκους, με αποτέλεσμα σε αρκετές περιπτώσεις να πληρώνουν επί δέκα ή και περισσότερα χρόνια χωρίς να μειώνεται ουσιαστικά το κεφάλαιο.

Μέχρι σήμερα έχουν μετατραπεί σε κανονικά τοκοχρεολυτικά δάνεια συμβάσεις άνω των 2,2 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 50% του συνολικού χαρτοφυλακίου, το οποίο υπολογίζεται μεταξύ 4,5 και 5 δισ. ευρώ. Ο στόχος είναι έως το τέλος του 2026 το ποσοστό μετατροπής να φθάσει το 70%.

Για να επιτευχθεί, από τον Σεπτέμβριο οι τράπεζες σχεδιάζουν νέες, διευρυμένες καμπάνιες ενημέρωσης των πελατών τους, προτείνοντας τη μετατροπή των συμβάσεων σε τοκοχρεολυτικές, με σταθερό επιτόκιο που κινείται στο 3%.

Ωστόσο, στην αγορά θεωρούν δύσκολη την επίτευξη του στόχου του 70%. Για όσα δάνεια δεν μετατραπούν, το πιθανότερο σενάριο είναι να ακολουθηθεί η οδός της πώλησης ή της τιτλοποίησης. Η Eurobank έχει ήδη προχωρήσει την προετοιμασία της, ενώ αντίστοιχα το θέμα εξετάζεται και από την Τράπεζα Πειραιώς.

Ελβετικό φράγκο: Στο τραπέζι νέα παράταση

Ανοιχτό παραμένει και το μέτωπο των δανείων σε ελβετικό φράγκο.Η σημερινή προθεσμία για τη μετατροπή των συμβάσεων σε ευρώ λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου, ενώ μέχρι στιγμής εκτιμάται ότι έχει επιτευχθεί περίπου το 60% του στόχου.

Στην αγορά θεωρούν πιθανή μία νέα παράταση, καθώς το καλοκαίρι περιόρισε τον χρόνο που είχαν στη διάθεσή τους οι δανειολήπτες για να εξετάσουν τις προτάσεις και να ολοκληρώσουν τις απαιτούμενες διαδικασίες.

Εφόσον αποφασιστεί νέα παράταση, ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι η προθεσμία να μετακινηθεί έως το τέλος του 2026, δίνοντας επιπλέον χρόνο για τη μετατροπή περισσότερων συμβάσεων.

Αλλαγές και στους servicers

Το παζλ συμπληρώνεται από τις παρεμβάσεις που προετοιμάζει η κυβέρνηση για τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Στόχος είναι οι δανειολήπτες να έχουν αποτελεσματικότερη εξυπηρέτηση και σαφέστερη εικόνα για την οφειλή, τις δόσεις και τις δυνατότητες ρύθμισης.

Οι νέες απαιτήσεις αναμένεται να αυξήσουν το λειτουργικό κόστος των servicers, καθώς θα χρειαστούν αλλαγές στον τρόπο εξυπηρέτησης και στις διαδικασίες που ακολουθούν.

Έτσι, από τον Σεπτέμβριο ανοίγει ένας νέος κύκλος για τα κόκκινα δάνεια: νέοι υπολογισμοί για τον νόμο Κατσέλη, πίεση για μετατροπή των step up, πιθανή παράταση για το ελβετικό φράγκο και αυστηρότερες απαιτήσεις από τους servicers. Για τους δανειολήπτες, οι επόμενοι μήνες θα φέρουν νέες επιλογές, αλλά και αποφάσεις που σε αρκετές περιπτώσεις θα καθορίσουν την πορεία των δανείων τους για τα επόμενα χρόνια.