“ΔΕΝ ΘΕΛΩ ΝΑ ΓΙΝΩ CEO, ΘΕΛΩ ΝΑ ΣΧΟΛΑΩ ΣΤΙΣ 17:00”

Για πολλές δεκαετίες, η επαγγελματική επιτυχία είχε περίπου την ίδια εικόνα: μια καλή δουλειά, μια προαγωγή, περισσότερες ευθύνες, καλύτερος μισθός και, κάποια στιγμή, μια θέση στην κορυφή της ιεραρχίας. Το να θέλεις να «ανέβεις» θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητο. Το να μη θέλεις, αντίθετα, μπορούσε εύκολα να ερμηνευτεί ως έλλειψη φιλοδοξίας.

Μόνο που κάτι φαίνεται να αλλάζει.

Δεν είναι απαραίτητα ότι οι άνθρωποι δεν θέλουν να δουλεύουν. Ούτε ότι σταμάτησαν να ενδιαφέρονται για τα χρήματα ή την επαγγελματική εξέλιξη. Περισσότερο μοιάζει να αλλάζει η ερώτηση: πόσο χώρο θέλω να καταλαμβάνει η δουλειά στη ζωή μου;

Η νέα αντίληψη της επιτυχίας μπορεί να μην είναι μια μεγαλύτερη καρέκλα στο γραφείο, αλλά το να μπορείς να κλείσεις τον υπολογιστή στις 5 και να μην ξανανοίξεις το κινητό μέχρι το επόμενο πρωί.

Μια πρόσφατη έρευνα της Deloitte σε περισσότερους από 23.000 Gen Z και millennials σε 44 χώρες διαπιστώνει ότι μόλις 6% της Gen Z θεωρεί βασικό επαγγελματικό στόχο την κατάκτηση μιας ηγετικής θέσης. Αυτό δεν σημαίνει απουσία φιλοδοξίας: οι νεότεροι εξακολουθούν να ενδιαφέρονται για εξέλιξη και μάθηση, αλλά δίνουν μεγαλύτερο βάρος στην ισορροπία ανάμεσα στην εργασία και την προσωπική ζωή.

Στην Ελλάδα, μάλιστα, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Οι νέοι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν οικονομική πίεση και περιορισμένες δυνατότητες αυτονομίας, ενώ η ισορροπία εργασίας-ζωής συνυπάρχει με την ανάγκη για οικονομική ασφάλεια.

Πέντε άνθρωποι, από διαφορετικές γενιές και επαγγελματικούς χώρους, μιλούν για το τι σημαίνει γι’ αυτούς δουλειά και τι είναι αυτό που τελικά αξίζει περισσότερο.

«Δεν θέλω να γίνω CEO. Θέλω να σχολάω στις 17:00» – Άκης, 24 ετών, γραφίστας

«Από τότε που μπήκα στην αγορά εργασίας, όλοι με ρωτούσαν πού θέλω να βρίσκομαι σε πέντε χρόνια. Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω. Και, κυρίως, δεν με απασχολεί τόσο όσο φαίνεται να απασχολεί τους άλλους.

Δεν έχω κάποιο όνειρο να γίνω διευθυντής ή να έχω μια τεράστια ομάδα από κάτω μου. Δεν με ενδιαφέρει να έχω τίτλο που θα φαίνεται εντυπωσιακός στο βιογραφικό μου, αν για να τον αποκτήσω πρέπει να δουλεύω δέκα και δώδεκα ώρες την ημέρα.

Δεν σημαίνει ότι δεν θέλω να είμαι καλός στη δουλειά μου. Θέλω να εξελίσσομαι, να μαθαίνω και να πληρώνομαι καλά. Απλώς δεν θέλω η δουλειά να είναι το βασικό πράγμα για το οποίο θα είμαι περήφανος στη ζωή μου.

Θέλω να έχω χρόνο να δω τους φίλους μου, να ταξιδέψω, να γυμναστώ, να κάνω σχέση, να μην έχω άγχος κάθε Κυριακή επειδή έρχεται η Δευτέρα. Και ναι, μπορεί να ακούγεται πολύ απλό, αλλά για μένα αυτό είναι επιτυχία.

Έχω ακούσει αρκετές φορές ότι “όταν είσαι νέος πρέπει να δουλέψεις”. Το καταλαβαίνω. Αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι θέλω να θυσιάσω τα χρόνια που έχω περισσότερη ενέργεια για να απολαύσω τη ζωή κάποτε στο μέλλον.

Αν μου έλεγαν ότι μπορώ να γίνω CEO στα 40 αλλά μέχρι τότε θα πρέπει να ξεχάσω την προσωπική μου ζωή, δεν θα το επέλεγα.

Δεν θέλω να γίνω CEO. Θέλω να σχολάω στις 5. Και να ξέρω ότι μετά τις 5 η ζωή μου είναι δική μου.»

«Έφτασα σε μια θέση που υποτίθεται ότι έπρεπε να θέλω και κατάλαβα ότι δεν τη θέλω» – Νέστορας, 32 ετών, στέλεχος εταιρείας τεχνολογίας

«Για χρόνια πίστευα ότι η ζωή λειτουργεί σαν σκάλα. Τελειώνεις τις σπουδές σου, βρίσκεις δουλειά, αποδεικνύεις ότι αξίζεις, παίρνεις προαγωγή και συνεχίζεις. Κάθε φορά που έφτανα σε ένα επίπεδο, υπήρχε ήδη το επόμενο.

Το πρόβλημα ήταν ότι κάποια στιγμή κατάλαβα πως δεν ήθελα πραγματικά το επόμενο.

Είχα μια θέση με καλό μισθό, περισσότερες ευθύνες και ανθρώπους που μου έλεγαν ότι “πάω πολύ καλά”. Κι όμως, εγώ ήμουν διαρκώς κουρασμένος. Το κινητό χτυπούσε τα βράδια, απαντούσα σε μηνύματα τα Σαββατοκύριακα και όταν έφευγα διακοπές σκεφτόμουν τη δουλειά.

Όταν αποφάσισα να κάνω ένα βήμα πίσω, κάποιοι με ρώτησαν αν φοβάμαι ότι θα μείνω πίσω. Αυτή η φράση με έκανε να σκεφτώ πόσο πολύ έχουμε συνδέσει τη ζωή με την ιδέα ότι πρέπει συνεχώς να προχωράμε.

Προχώρησα τελικά, απλώς προς άλλη κατεύθυνση.

Σήμερα παίρνω λιγότερα χρήματα. Δεν έχω τον ίδιο τίτλο. Δεν με παίρνουν τηλέφωνο τόσο συχνά. Αλλά έχω κάτι που δεν είχα πριν: χρόνο.

Και έχω καταλάβει ότι υπάρχουν πράγματα στα οποία δεν θέλω να είμαι ο καλύτερος. Θέλω απλώς να είναι αρκετά καλά ώστε να μπορώ να έχω και μια ζωή έξω από αυτά.

Δεν ξέρω αν θα αισθάνομαι το ίδιο στα 50. Ξέρω όμως ότι στα 32 δεν θέλω να ξυπνήσω μια μέρα και να συνειδητοποιήσω ότι πέρασαν δέκα χρόνια περιμένοντας το επόμενο μπόνους και την επόμενη προαγωγή.»

«Έμαθα να μην απαντάω στα email μετά τις έξι» – Ιόλη, 39 ετών, εργαζόμενη σε εταιρεία επικοινωνίας

«Εγώ ανήκω σε μια γενιά που μεγάλωσε με την αντίληψη ότι πρέπει να αποδείξεις πόσο δουλεύεις. Το να λες ότι έμεινες μέχρι αργά στο γραφείο ήταν σχεδόν παράσημο.

Κι εγώ το έκανα. Δούλευα πολύ. Πίστευα ότι όσο περισσότερες ώρες αφιερώνω, τόσο πιο επιτυχημένη είμαι.

Μέχρι που κατάλαβα ότι οι ώρες δεν επιστρέφονται.

Υπήρχαν περίοδοι που έβλεπα τα παιδιά μου ελάχιστα μέσα στην ημέρα. Υπήρχαν Σαββατοκύριακα που ήμουν σωματικά παρούσα αλλά το μυαλό μου ήταν στη δουλειά. Και κάποια στιγμή αναρωτήθηκα τι ακριβώς προσπαθούσα να κερδίσω.

Δεν εγκατέλειψα την καριέρα μου. Απλώς σταμάτησα να της δίνω όλο μου τον εαυτό.

Έβαλα ένα πολύ απλό όριο: όταν τελειώνει η δουλειά, τελειώνει. Αν κάτι δεν είναι πραγματικά επείγον, μπορεί να περιμένει μέχρι αύριο.

Στην αρχή αισθανόμουν ενοχές. Σήμερα αισθάνομαι ότι αυτό ήταν από τα καλύτερα πράγματα που έκανα.

Δεν θεωρώ κακό να θέλει κάποιος να γίνει διευθυντής ή να δημιουργήσει μια μεγάλη επιχείρηση. Το έκανα κι εγώ. Αυτό που με ενοχλεί είναι η ιδέα ότι πρέπει όλοι να θέλουμε το ίδιο πράγμα.

Η επιτυχία για μένα σήμερα είναι να κάνω καλά τη δουλειά μου και να έχω ενέργεια όταν επιστρέφω σπίτι.

Αν μπορούσα να μιλήσω στον 25χρονο εαυτό μου, θα του έλεγα κάτι πολύ απλό: μην περιμένεις να τελειώσει η ζωή για να αρχίσεις να τη ζεις.»

«Δεν θέλω να εγκαταλείψω τη φιλοδοξία μου» – Ορέστης, 41 ετών, μηχανικός

«Ακούω πολύ συχνά ότι οι νεότεροι δεν θέλουν να δουλέψουν ή ότι δεν έχουν φιλοδοξίες. Δεν συμφωνώ.

Και το λέω γιατί εγώ εξακολουθώ να θέλω να εξελίσσομαι. Θέλω να κάνω πράγματα που με δυσκολεύουν. Θέλω να έχω στόχους και να αισθάνομαι ότι προχωράω.

Αυτό που έχει αλλάξει είναι το τίμημα που είμαι διατεθειμένος να πληρώσω.

Στα 30 μου μπορεί να δεχόμουν μια δουλειά που απαιτούσε να είμαι διαθέσιμος όλο το εικοσιτετράωρο. Σήμερα δεν θα το έκανα. Όχι επειδή έγινα λιγότερο φιλόδοξος, αλλά επειδή κατάλαβα ότι υπάρχουν κι άλλες πλευρές της ζωής που χρειάζονται την ίδια ενέργεια.

Θέλω να έχω φίλους. Θέλω να ταξιδεύω. Θέλω να μπορώ να είμαι παρών στους ανθρώπους που αγαπώ.

Πιστεύω ότι η μεγάλη αλλαγή είναι πως πλέον δεν θεωρώ ότι πρέπει να επιλέξεις ανάμεσα στο “πετυχαίνω” και στο “ζω”. Θέλω, αν γίνεται, να έχω και τα δύο.

Και ίσως αυτό είναι που δεν καταλαβαίνουμε όταν μιλάμε για τις νεότερες γενιές. Δεν νομίζω ότι λένε “δεν θέλω να κάνω τίποτα”. Λένε “δεν θέλω να δώσω όλη μου τη ζωή σε ένα πράγμα”.

Αυτό δεν είναι απαραίτητα έλλειψη φιλοδοξίας. Μπορεί να είναι ένας διαφορετικός ορισμός της.»

«Μετά από τόσα χρόνια, αυτό που θυμάμαι δεν είναι οι προαγωγές» – Φίλιππος, 34 ετών, εργαζόμενος σε λογιστικό γραφείο

«Όταν ήμουν πιο νέος, δεν υπήρχε καν η συζήτηση που κάνουμε σήμερα. Έπρεπε να δουλέψεις. Να βρεις μια σταθερή δουλειά, να κρατηθείς εκεί και να προχωρήσεις.

Έκανα κι εγώ καριέρα. Είχα προαγωγές, ευθύνες, δύσκολες περιόδους και πολλές ώρες δουλειάς. Και δεν θα πω ότι τα μετάνιωσα όλα. Η δουλειά μου έδωσε πράγματα, μου έδωσε αυτοπεποίθηση και μου επέτρεψε να στηρίξω την οικογένειά μου.

Αλλά σήμερα, κοιτάζοντας πίσω, σκέφτομαι περισσότερο αυτά που δεν πρόλαβα.

Τα Σαββατοκύριακα που δούλευα. Τις φορές που ανέβαλα ένα ταξίδι. Τα βράδια που γύρισα σπίτι κουρασμένος και δεν είχα διάθεση να μιλήσω σε κανέναν.

Δεν ξέρω αν θα επέλεγα μια εντελώς διαφορετική ζωή. Ξέρω όμως ότι σήμερα καταλαβαίνω καλύτερα πως η δουλειά είναι μόνο ένα κομμάτι της ζωής.

Γι’ αυτό δεν μου φαίνεται καθόλου παράξενο όταν ακούω έναν νέο άνθρωπο να λέει ότι δεν θέλει να γίνει διευθυντής. Ίσως εμείς μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι αυτό είναι το αυτονόητο επόμενο βήμα.

Δεν είναι. Αν ένας άνθρωπος μπορεί να κάνει μια δουλειά που του αρέσει, να πληρώνεται αξιοπρεπώς και στο τέλος της βάρδιας να κλείνει την πόρτα του γραφείου και να πηγαίνει να ζήσει, δεν βλέπω γιατί αυτό θεωρείται μικρότερο όνειρο.

Στο τέλος, δεν θα θυμάσαι πόσα email έστειλες.»