Ισλανδία: “Όχι” στο δημοψήφισμα για επανάληψη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ

Οι Ισλανδοί απέρριψαν την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο δημοψήφισμα που διενεργήθηκε χθες, Σάββατο (29/08).

Ειδικότερα, τα προκαταρκτικά αποτελέσματα του δημοψηφίσματος έδειξαν ότι το «Όχι» είχε εξασφαλίσει επαρκές προβάδισμα, συγκεντρώνοντας το 52,5% των ψήφων, σύμφωνα με τη δημόσια ραδιοτηλεόραση RÚV, έναντι 47,5% του «Ναι», ενώ απέμενε να ανακοινωθεί η τελική καταμέτρηση σε μόλις μία από τις έξι εκλογικές περιφέρειες της χώρας.

Όπως επισημαίνουν οι Financial Times, η ψηφοφορία ανέδειξε έναν έντονο γεωγραφικό διχασμό: η πρωτεύουσα Ρέικιαβικ τάχθηκε υπέρ της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, ενώ οι ψηφοφόροι στις αγροτικές εκλογικές περιφέρειες τις απέρριψαν, σε ορισμένες περιπτώσεις με αναλογία σχεδόν τρία προς δύο.

Η απόφαση σημαίνει ότι το σκανδιναβικό νησί των περίπου 400.000 κατοίκων δεν θα αναβιώσει, τουλάχιστον προς το παρόν, τη διαδικασία ένταξης, την οποία εγκατέλειψε πριν από περισσότερο από μία δεκαετία, έπειτα από σύγκρουση με τις Βρυξέλλες για τα αλιευτικά δικαιώματα.

Οι επανειλημμένες απειλές του Αμερικανού προέδρου να προσαρτήσει τη Γροιλανδία – την οποία σε αρκετές περιπτώσεις συγχέει με την Ισλανδία – συνέβαλαν στην απόφαση της κυβέρνησης να επισπεύσει τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος.

Ωστόσο, η αναστάτωση γύρω από τη Γροιλανδία δεν στάθηκε αρκετή για να κάμψει τη βαθιά ριζωμένη πεποίθηση πολλών Ισλανδών ότι η ευημερία και η ασφάλεια της χώρας εξαρτώνται από τη διατήρηση της ανεξαρτησίας της.

Πολλοί ψηφοφόροι δεν πείστηκαν, επίσης, ότι η ένταξη στην ΕΕ θα προσέφερε ουσιαστική προστασία απέναντι στον Τραμπ, ιδίως από τη στιγμή που η Ισλανδία είναι ήδη μέλος του ΝΑΤΟ.

Ο έλεγχος των ιδιαίτερα προσοδοφόρων αλιευτικών ζωνών της χώρας αποτέλεσε ένα ακόμη πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα. Τα θαλάσσια προϊόντα αντιστοιχούν σχεδόν στο 40% των εξαγωγών αγαθών της Ισλανδίας, ενώ η αλιεία είχε εκτροχιάσει και την προηγούμενη προσπάθεια ένταξης της χώρας στην ΕΕ.

«Για την Ισλανδία, η αλιεία είναι ό,τι είναι η αυτοκινητοβιομηχανία για τη Γερμανία», δήλωσε στους Financial Times, πριν από την ψηφοφορία, η υπουργός Εξωτερικών Θόργκερδουρ Κατρίν Γκούναρσντοτιρ.

Η Γκούναρσντοτιρ είχε επιχειρήσει να καθησυχάσει τους επιφυλακτικούς ψηφοφόρους, υποστηρίζοντας ότι η αυξανόμενη στρατηγική σημασία της Ισλανδίας και η ισχυρότερη οικονομία της θα επέτρεπαν στο Ρέικιαβικ να διαπραγματευτεί ευνοϊκούς όρους με τις Βρυξέλλες, απαιτώντας «κυρίαρχο έλεγχο επί του συνόλου της αλιείας» σε οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία ένταξης.

Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η διεύρυνση έχει επιστρέψει στο επίκεντρο της ατζέντας της ΕΕ μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Η Ουκρανία και η Μολδαβία βρίσκονται σε ενταξιακές διαπραγματεύσεις, όπως και χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, μεταξύ των οποίων η Αλβανία και το Μαυροβούνιο.

Ωστόσο, σε αντίθεση με τις περισσότερες από τις σημερινές υποψήφιες προς ένταξη χώρες, η Ισλανδία εφαρμόζει ήδη μεγάλο μέρος της νομοθεσίας της ΕΕ μέσω της συμμετοχής της στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και είχε ολοκληρώσει περίπου το ένα τρίτο της ενταξιακής διαδικασίας κατά την προηγούμενη προσπάθειά της να ενταχθεί στην Ένωση.

Το αποτέλεσμα ανέδειξε, επίσης, τη δυσκολία να προβληθούν πειστικά τα επιχειρήματα υπέρ της ένταξης στην ΕΕ σε μία από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου.

Ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε ότι μια απόρριψη από την Ισλανδία θα «έπληττε το επιχείρημα ότι [η ΕΕ] αποτελεί επίσης σοβαρό εταίρο στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας και όχι απλώς ένα οικονομικό χρυσό εισιτήριο για τις φτωχότερες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης».

Η απόρριψη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι Ισλανδοί δεν κλήθηκαν να αποφασίσουν ευθέως για την ένταξη της χώρας στην ΕΕ.

Μια επικράτηση του «Ναι» θα οδηγούσε απλώς στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες, ενώ οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία ένταξης θα έπρεπε να εγκριθεί σε δεύτερο δημοψήφισμα.