Μπορούν τα ουκρανικά drones να κλείσουν τον ρωσικό εναέριο χώρο; Τι σημαίνει αυτό για τις αεροπορικές εταιρείες

Ένα άτυπο αλλά αμείλικτο “απαγορευτικό” στον εναέριο χώρο της Ρωσίας προκαλεί η κλίμακα των επιθέσεων με ουκρανικά drones, όπως προειδοποίησε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο Ουκρανός πρόεδρος σημείωσε ότι η χώρα που ξεκίνησε τον πόλεμο τον Φεβρουάριο του 2022 “κλείνει πλέον τους δικούς της ουρανούς”, υπογραμμίζοντας πως, παρότι το Κίεβο δεν απειλεί την πολιτική αεροπορία, η πυκνότητα των drones είναι τέτοια που αεροπορικές εταιρείες και ασφαλιστικοί κολοσσοί οφείλουν να λάβουν σοβαρά υπόψη.

«Οι ουρανοί που κατακλύζονται από drones δεν είναι μέρος για την πολιτική αεροπορία. Ο αέρας πάνω από τη Ρωσία ανήκει πλέον στα drones, όσο συνεχίζεται ο πόλεμος», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως προειδοποιεί τους εταίρους καθώς το Κίεβο δεν επιθυμεί την απώλεια αθώων ψυχών.

Η αντίδραση της Μόσχας ήταν ακαριαία, με τον Πούτιν να χαρακτηρίζει τις δηλώσεις Ζελένσκι «διακήρυξη κρατικής τρομοκρατίας». Μπορεί όμως η Ουκρανία να παραλύσει έμπρακτα τις αερομεταφορές της μεγαλύτερης σε έκταση χώρας στον κόσμο;

Το σμήνος των drones και η καθημερινή παράλυση

Αδυνατώντας να αναχαιτίσει τους ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους λόγω ελλείψεων στην αεράμυνα -ειδικά σε αμερικανικά συστήματα Patriot- το Κίεβο άλλαξε στρατηγική: απάντησε πλήττοντας υποδομές, πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, λιμάνια, ακόμα και αποθήκες ηλεκτρονικού εμπορίου βαθιά εντός της ρωσικής επικράτειας, χρησιμοποιώντας φθηνά μη επανδρωμένα αεροσκάφη εγχώριας μαζικής παραγωγής.

Όπως γράφει το Al Jazeera, η εμβέλεια αυτών των χτυπημάτων αυξήθηκε από τα 630 χιλιόμετρα το 2022 στα 1.750 χιλιόμετρα φέτος, με drones να πλήττουν στόχους μέχρι και το Όμσκ, περίπου 2.500 χιλιόμετρα μακριά από την Ουκρανία.

Όσο τα drones πλησιάζουν ρωσικές μητροπόλεις, ενεργοποιούνται προσωρινοί περιορισμοί, καθηλώνοντας τις απογειώσεις και προσγειώσεις στα αεροδρόμια μέχρι να περάσει ο κίνδυνος, διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει ώρες.

Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αεροπορικών κινδύνων Osprey Flight Solutions, η Ρωσία αναφέρει καθημερινά πάνω από 500 έως και 1.000 ουκρανικά drones, προκαλώντας κατά μέσο όρο 30 αναστολές λειτουργίας αεροδρομίων την ημέρα από την αρχή του πολέμου.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι καθημερινές επιθέσεις κοντά στη Μόσχη και την Αγία Πετρούπολη θα συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026.

Παράλληλα, ο κίνδυνος λάθους είναι υπαρκτός. Υπενθυμίζεται ότι πέρυσι ο Πούτιν αποκάλυψε στον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν πως δύο ρωσικοί πύραυλοι εξερράγησαν δίπλα σε αεροσκάφος της Azerbaijan Airlines το 2024, μετά από είσοδο ουκρανικών drones, σε ένα περιστατικό που στοίχισε τη ζωή σε 38 ανθρώπους.

Πριν από τον Φεβρουάριο του 2022, ο ουρανός της Σιβηρίας αποτελούσε τη συντομότερη διαδρομή ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Βορειοανατολική Ασία, φιλοξενώντας πάνω από 360.000 πτήσεις ετησίως.

Η αποφυγή του από δυτικούς αερομεταφορείς έχει προσθέσει δύο έως τέσσερις ώρες επιπλέον πτήσης -όπως στη διαδρομή Ελσίνκι-Τόκιο που αυξήθηκε από τις 9 στις 13 ώρες- εκτοξεύοντας το λειτουργικό κόστος, το πρόγραμμα των πληρωμάτων και τις τιμές των εισιτηρίων.

Την ίδια στιγμή, αερογραμμές από την Κίνα, την Τουρκία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ινδία (όπως η Air India) συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τον ρωσικό εναέριο χώρο, διατηρώντας ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ταχύτερων και φθηνότερων διαδρομών, κάτι για το οποίο διαμαρτύρονται οι αμερικανικές εταιρείες.

Εάν ο ρωσικός αέρας σφαλίσει οριστικά, το πλεονέκτημα των κινεζικών εταιρειών εξανεμίζεται. Αντίστοιχα, η Turkish Airlines θα χάσει τη στρατηγική υπεροχή της Κωνσταντινούπολης ως ουδέτερου κόμβου, ενώ οι αερομεταφορείς του Πέρσικου Κόλπου (Ντόχα, Ντουμπάι, Αμπού Ντάμπι) αναμένεται να ενισχυθούν, καθώς η κυκλοφορία θα εκτραπεί νοτιότερα.

Ο στενός διάδρομος του Καυκάσου και η πίεση στο σύστημα

Οι ουρανοί θυμίζουν πλέον οδικό δίκτυο: όταν ένας κεντρικός άξονας κλείνει, η κυκλοφορία διοχετεύεται σε στενότερα σοκάκια, προκαλώντας ασφυξία.

Οι παράλληλες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, η αβεβαιότητα στον εναέριο χώρο Ιράκ/Ιράν και οι νέες εχθροπραξίες ΗΠΑ-Ιράν αυτή την εβδομάδα, σε συνδυασμό με τις εντάσεις Ινδίας-Πακιστάν, έχουν επιβαρύνει δραματικά τις εναλλακτικές διαδρομές.

Το Αζερμπαϊτζάν, εγκλωβισμένο ανάμεσα σε Ρωσία και Ιράν, μετατράπηκε σε κρίσιμο αεροπορικό διάδρομο μόλις 160 χιλιομέτρων. Από 278 πτήσεις ημερησίως πριν το 2022, έφτασε τις 695 στα τέλη του 2025, ενώ μετά τις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν τον Φεβρουάριο, ο αριθμός σκαρφάλωσε στις 810 πτήσεις, φτάνοντας το ιστορικό ρεκόρ των 1.062 πτήσεων στις 9 Μαΐου.

Με τις τρεις μεγαλύτερες αεροπορικές της Κίνας να καταγράφουν ζημίες για το πρώτο μισό του 2026 και τις εταιρείες της Μέσης Ανατολής να πιέζονται από τις τιμές των καυσίμων και τον πόλεμο, τυχόν ολικό κλείσιμο της Ρωσίας θα σπρώξει έναν ήδη υπερχειλισμένο αεροπορικό διάδρομο στα όρια της απόλυτης κατάρρευσης.