Στις 18/9 ο Παύλος Φύσσας “μπαίνει” στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, ακριβώς 13 χρόνια μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, η παράσταση παρουσιάζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έπειτα από πρωτοβουλία του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ και των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών (S&D) Νικόλα Φαραντούρη.

Και ο τόπος αυτή τη φορά έχει τεράστια σημασία. Γιατί η ιστορία του Παύλου Φύσσα, της Χρυσής Αυγής, της νεοναζιστικής βίας, αλλά και των ανθρώπων που αποφάσισαν να μη σωπάσουν, θα ακουστεί μέσα στο ίδιο το Κοινοβούλιο της Ευρώπης. Στον θεσμικό πυρήνα μιας Ευρώπης που θέλει να αυτοπροσδιορίζεται μέσα από τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη μνήμη του φασισμού, αλλά σήμερα βλέπει την Ακροδεξιά να επιστρέφει όχι από την πίσω πόρτα, αλλά από την κεντρική είσοδο.

Και γι’ αυτό το «18/9» στις Βρυξέλλες δεν είναι μια συμβολική μεταφορά μιας ελληνικής παράστασης στο εξωτερικό. Είναι μια πολιτική πράξη.

Μόλις λίγες ημέρες πριν, η ακροδεξιά AfD κατέγραψε στη Σαξονία-Άνχαλτ ένα ιστορικό ποσοστό 43,8%, ενισχύοντας δραματικά τη θέση της στη Γερμανία και μετατρέποντας για ακόμη μία φορά σε πραγματικό πολιτικό ενδεχόμενο ό,τι μέχρι πριν από μερικά χρόνια θα φάνταζε αδιανόητο. Την ίδια στιγμή στην Ελλάδα, ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίζεται στις 15 Σεπτεμωρίου, τρεις ημέρες πριν από την επέτειο της δολοφονίας Φύσσα, με την πολιτική επιστροφή του να έχει ήδη προαναγγελθεί.
Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, η μνήμη παύει να είναι τελετουργία, γίνεται προειδοποίηση.

Το «δεν μπλέκω» και οι δύο γυναίκες που μπλέχτηκαν

Στο επίκεντρο του «18/9» δεν βρίσκεται ένας ατρόμητος ήρωας. Η ηρωίδα της παράστασης είναι εύθραυστη, φοβισμένη, διάφανη. Είναι μια νέα γυναίκα που θα μπορούσε να είναι η φίλη μας, η αδελφή μας, η γειτόνισσά μας. Ένας συνηθισμένος άνθρωπος που βρίσκεται ξαφνικά μπροστά στην Ιστορία και καλείται να αποφασίσει αν θα κάνει αυτό που κάνουμε τόσο συχνά για να προστατευτούμε: να κοιτάξει αλλού, να πει «δεν μπλέκω».

Η Δώρα Χρυσικού σηκώνει μόνη της στη σκηνή ένα τεράστιο βάρος. Η ηρωίδα της κουβαλά τις πραγματικές ιστορίες των δύο νεαρών γυναικών, της Δήμητρας Ζώρζου και της Παρασκευής Καραγιαννίδου, που τη νύχτα της 18ης Σεπτεμβρίου 2013 έγιναν αυτόπτες μάρτυρες της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα. Και όπως είναι φυσιολογικό φοβήθηκαν. Και που πιέστηκαν να σωπάσουν. Αλλά δεν το έκαναν, μίλησαν.

Αυτό ακριβώς πραγματεύεται το κείμενο της Μαρίας Λούκα, σε σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη: τη στιγμή κατά την οποία ένας άνθρωπος που δεν θεωρεί τον εαυτό του γενναίο αποφασίζει να γίνει γενναίος. Τη στιγμή όπου η προσωπική ευθύνη παύει να είναι αφηρημένη έννοια και γίνεται πράξη. Γιατί η δημοκρατία δεν δοκιμάζεται μόνο στις κάλπες και στα κοινοβούλια, δοκιμάζεται σε εκείνο το κλάσμα του δευτερολέπτου όπου κάποιος πρέπει να αποφασίσει αν θα μιλήσει ή αν θα σωπάσει.

Η δολοφονία που άλλαξε την Ιστορία

Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα από τον Γιώργο Ρουπακιά, μέλος της Χρυσής Αυγής, αποτέλεσε σημείο καμπής για τη σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία.
Ακολούθησε η μεγάλη δικαστική διερεύνηση της δράσης της Χρυσής Αυγής και η πολυετής δίκη που κατέληξε στην καταδίκη της ως εγκληματικής οργάνωσης. Όμως τίποτε από αυτά δεν συνέβη αυτομάτως. Προηγήθηκαν χρόνια βίας, επιθέσεων, φόβου και ανοχής και μια κοινωνία που σε μεγάλο βαθμό είχε συνηθίσει να βλέπει και πολύ συχνά να προσπερνά.

Γι’ αυτό και το «18/9» δεν είναι μόνο μια παράσταση για τη Χρυσή Αυγή, αλλά μια παράσταση για τον μηχανισμό που επιτρέπει στον φασισμό να μεγαλώνει και απέναντί του αντιπαραθέτει κάτι εξαιρετικά απλό: έναν άνθρωπο που αρνείται να σωπάσει.

«Μήνυμα μνήμης και εγρήγορσης σε όλη την Ευρώπη»

Η παρουσίαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα γίνει με αγγλικούς και γαλλικούς υπέρτιτλους και με ελεύθερη είσοδο.

Όπως σημειώνει ο Νικόλας Φαραντούρης, ο οποίος είχε την πρωτοβουλία για την παρουσίαση:
«Είναι η πρώτη φορά που διοργανώνεται ένα τέτοιο θεατρικό αντιφασιατικό δρώμενο εδώ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο».

Και συμπληρώνει:
«Θέλουμε αυτή την ημέρα να ενώσουμε τη φωνή μας με τις αντιφασιστικές εκδηλώσεις μνήμης στο Κερατσίνι και να στείλουμε ένα αποφασιστικό μήνυμα μνήμης και εγρήγορσης σε όλη την Ευρώπη μέσα απ’ τον θεατρικό μονόλογο της Δώρας Χρυσικού».

Η λέξη «εγρήγορση» είναι ίσως η σημαντικότερη. Γιατί 13 χρόνια μετά, το ερώτημα δεν είναι αν θυμόμαστε τον Παύλο Φύσσα μία ημέρα τον χρόνο. Το ερώτημα είναι τι κάνουμε με αυτή τη μνήμη τις υπόλοιπες 364. Αν καταλαβαίνουμε ότι ο φασισμός δεν εμφανίζεται ξαφνικά ένα βράδυ με ένα μαχαίρι, προηγούνται πολλά και κυρίως η σιωπή. Και ύστερα κάποιος πληρώνει το τίμημα.

Μια παράσταση εκεί όπου πρέπει να ακουστεί

Όταν είδαμε το «18/9», γράφαμε πως στο Υπόγειο του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης συντελέστηκε ένα μικρό θαύμα: το θαύμα όπου ένας απλός άνθρωπος γίνεται υποκείμενο της Ιστορίας.

Τώρα αυτή η ιστορία περνά από μια μικρή θεατρική σκηνή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ίσως δεν υπάρχει καταλληλότερος χώρος για να ακουστεί σήμερα. Όχι επειδή οι δημοκρατικοί θεσμοί είναι από μόνοι τους εγγύηση ότι ο φασισμός δεν θα επιστρέψει, αλλά επειδή μέσα στους χώρους όπου λαμβάνονται οι πολιτικές αποφάσεις πρέπει να φτάνουν και οι φωνές εκείνων που μας θυμίζουν τι συμβαίνει όταν η δημοκρατία αδρανεί.

Στις 18 Σεπτεμβρίου, η φωνή του «18/9» θα φτάσει μέχρι τις Βρυξέλλες.
Θα μιλήσει για δύο κορίτσια που αρνήθηκαν να κάνουν ότι δεν είδαν, για έναν νέο άνθρωπο που δολοφονήθηκε επειδή στάθηκε απέναντι στους νεοναζί, αλλά και για μια μητέρα που μετέτρεψε το πένθος της σε έναν από τους ισχυρότερους αντιφασιστικούς αγώνες της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.
Και, θα μιλήσει τελικά, για όλους εμάς και για το για το αν, όταν έρθει η στιγμή, θα πούμε «δεν μπλέκω» ή αν θα μιλήσουμε.

Το NEWS 24/7 θα βρίσκεται στις Βρυξέλλες, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για αυτή την ιστορική παρουσίαση του «18/9». Για να καταγράψει μια παράσταση που, δεκατρία χρόνια μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, δεν έρχεται απλώς να θυμίσει τι συνέβη. Έρχεται να υπενθυμίσει στην Ευρώπη γιατί δεν πρέπει να ξανασυμβεί.