Κομισιόν: Σχέδιο 5 σημείων για την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ

Ένα σχέδιο 5 σημείων “για την πρόληψη, την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση αιφνίδιων, μαζικών παράνομων αφίξεων” ανακοίνωσε σήμερα η Κομισιόν, με το οποίο, όπως υποστηρίζει, “θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ”.

Η ΕΕ, όπως υποστηρίζει, “διαθέτει ένα ολοκληρωμένο και ανθεκτικό πλαίσιο για τη διαχείριση της μετανάστευσης —και ένα πλαίσιο που έχει δείξει σαφή αποτελέσματα, με τις παράνομες διελεύσεις των συνόρων στο χαμηλότερο επίπεδό τους από το 2021”.

“Ωστόσο, τα πρόσφατα γεγονότα έχουν θέσει σε δοκιμασία τα σύνορα της ΕΕ, από τα ανατολικά σύνορα έως τις ακτές της Μεσογείου. Η κρίση του φετινού καλοκαιριού στη Θέουτα έδειξε πόσο γρήγορα μπορούν να δημιουργηθούν ξαφνικές, μαζικές αφίξεις στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και να οδηγήσουν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.” συνεχίζει η ανακοίνωση.

Παράλληλα, παραπέμπει στην ομιλία της προέδρου της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την κατάσταση της Ένωσης, σημειώνοντας πως “τα γεγονότα του φετινού καλοκαιριού δείχνουν ότι τα εργαλεία μας πρέπει να εξελιχθούν — ιδίως για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης”.

“Τέτοιες καταστάσεις απειλούν την κοινή μας ασφάλεια και ενότητα και οδηγούν σε απαράδεκτη απώλεια ζωών. Η προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη. Η κοινή ευρωπαϊκή απάντηση, η ενιαία δράση και η αλληλεγγύη είναι ουσιαστικής σημασίας.” προσθέτει.

Απαντώντας στα γεγονότα στη Θέουτα, η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν καθόρισε πέντε βασικούς τομείς για την καθοδήγηση της δράσης της ΕΕ. Με βάση την ευρωπαϊκή στρατηγική για το άσυλο και τη μετανάστευση του Ιανουαρίου 2026, η Επιτροπή καθορίζει τώρα τη μελλοντική πορεία σε αυτούς τους πέντε τομείς με βασικές δράσεις για διάφορους φορείς, επεκτείνοντας τα υφιστάμενα εργαλεία και πλαίσια και δημιουργώντας νέα, ανάλογα με τις ανάγκες:

1. Αύξηση της συνεργασίας με τις χώρες εταίρους για την πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης

Η ενίσχυση της συνεργασίας με τις χώρες εταίρους, μεταξύ άλλων όσον αφορά την παρακολούθηση, την έγκαιρη προειδοποίηση και την ανταλλαγή πληροφοριών, είναι καίριας σημασίας για τη μείωση της παράνομης μετανάστευσης. Οι τομείς προτεραιότητας περιλαμβάνουν:

• Αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράνομης μετανάστευσης με τις χώρες εταίρους, δημιουργία ουσιαστικών ευκαιριών για τους ανθρώπους στις χώρες καταγωγής τους, με μια νέα μεσογειακή πρωτοβουλία για τις δεξιότητες και τις θέσεις εργασίας των νέων και εργασία σε νέα γραφεία πύλης για την προώθηση της νόμιμης και ασφαλούς κινητικότητας στην ΕΕ·
• ισχυρή διάσταση διαχείρισης κρίσεων σε νέες και υφιστάμενες εταιρικές σχέσεις, με αποτελεσματικούς μηχανισμούς και πρωτόκολλα έγκαιρης προειδοποίησης·
• στενότερη συνεργασία μεταξύ του Frontex, της Ευρωπόλ και της Eurojust και των χωρών εταίρων, για τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών, αναλύσεων κινδύνων και απειλών, καθώς και πληροφοριών σχετικά με τις τάσεις και τις οδούς μετανάστευσης·
• Ανάπτυξη κέντρων συντονισμού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR) με χώρες εταίρους για την ενίσχυση της προσυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών και της εκτίμησης κινδύνου.

 

2. Ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ

Ενώ η προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ αποτελεί πρωτίστως ευθύνη των κρατών μελών, η ΕΕ θα εντείνει τη στήριξή της για την αποτροπή και την αντιμετώπιση μελλοντικών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης ή κρίσεων, μεταξύ άλλων με:

• να εργαστούν για ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης για την προστασία της ασφάλειας των συνόρων της ΕΕ ανά πάσα στιγμή, ιδίως σε σενάρια όπου τα μαζικά κινήματα σχεδιάζονται και χρησιμοποιούνται ως όπλα, όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης·
• Πρόταση της Επιτροπής για την ενίσχυση της εντολής του Frontex, μεταξύ άλλων με ενισχυμένο μόνιμο σώμα για την άμεση ανάπτυξη προσωπικού και εξοπλισμού, ισχυρότερο ρόλο στις επιστροφές, στενότερη συνεργασία με τις χώρες εταίρους και ισχυρή ικανότητα παρακολούθησης των εξωτερικών συνόρων και των προσυνοριακών περιοχών.
• Στοχευμένη στήριξη προς τα κράτη μέλη για την ενίσχυση ευαίσθητων τμημάτων των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ.
• Παροχή στήριξης μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης, κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών.

3. Βελτίωση των συστημάτων παρακολούθησης, επίγνωσης της κατάστασης και έγκαιρης προειδοποίησης

Για την αποτροπή μελλοντικών κρίσεων και τη βελτίωση της παρακολούθησης και της επίγνωσης της κατάστασης, το σχέδιο καθορίζει τις ακόλουθες βασικές δράσεις:

• Προτείνοντας την ενίσχυση της εντολής του Frontex ώστε να μπορεί να διενεργεί παρακολούθηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για καλύτερη επίγνωση της κατάστασης και επιχειρησιακή στήριξη στο πλαίσιο της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων·
• Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν έγκαιρες και σχετικές πληροφορίες στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR) και να αναφέρουν αμέσως τις εξελίξεις που έχουν αντίκτυπο στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ·
• παροχή ευέλικτων απαντήσεων στις αναδυόμενες μεταναστευτικές τάσεις, στα εξελισσόμενα πρότυπα και στην ταχεία εξάπλωση της εσφαλμένης πληροφόρησης και της παραπληροφόρησης μέσω των πρωτοβουλιών ταχείας αντίδρασης της Παγκόσμιας Συμμαχίας (GARRI)·
• Ανάπτυξη ευέλικτου πλαισίου για την πλήρη αξιοποίηση των εργαλείων που διατίθενται στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες για την αντιμετώπιση κρίσεων και συμβάντων, με νέα πρωτόκολλα για τη διασφάλιση διαρθρωμένης και άμεσης συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών με πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες, μηχανές αναζήτησης και εθνικές αρχές.
• Νέες ψηφιακές εταιρικές σχέσεις με χώρες εταίρους για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση διαδικτυακού περιεχομένου που τροφοδοτεί την παράνομη μετανάστευση·

4. Εξάρθρωση των δικτύων παράνομης διακίνησης μεταναστών και εμπορίας ανθρώπων

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης απαιτεί την εξάρθρωση των δικτύων παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων που βρίσκονται πίσω από αυτήν. Θα ενταθούν οι προσπάθειες στους ακόλουθους τομείς:

• Το Συμβούλιο θα πρέπει να εγκρίνει ταχέως το προτεινόμενο καθεστώς κυρώσεων που θα επιτρέψει στην ΕΕ να επιβάλει δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις κατά των διακινητών μεταναστών·
• το Κοινοβούλιο να συμφωνήσει επειγόντως με τη διαπραγματευτική θέση σχετικά με την αναθεωρημένη οδηγία για τη διευκόλυνση του εκσυγχρονισμού του πλαισίου της ΕΕ για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης, ακολουθούμενη από ταχείες διοργανικές διαπραγματεύσεις· οι συννομοθέτες να εντείνουν τις διοργανικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τη νέα εντολή για την Ευρωπόλ·
• Ενισχυμένη συνεργασία με επιγραμμικές πλατφόρμες, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του φόρουμ της ΕΕ για το διαδίκτυο, καθώς και με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και παρόχους υπηρεσιών ψηφιακών πληρωμών, ώστε να διασφαλιστεί ότι μπορούν να εντοπίζουν δραστηριότητες επιγραμμικής παράνομης διακίνησης και να στηρίζουν τα κράτη μέλη στον εντοπισμό, την ανίχνευση και τον εντοπισμό παράνομων χρηματοοικονομικών ροών·
• Περαιτέρω ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Κέντρου κατά της Παράνομης Διακίνησης Μεταναστών της Ευρωπόλ.

5. Ενίσχυση των επιστροφών

Η αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης εξαρτάται από ένα κοινό σύστημα της ΕΕ για ταχείες επιστροφές και από την ικανότητα των χωρών εταίρων να διαχειρίζονται οι ίδιες τις επιστροφές. Για την ενίσχυση αυτού του στόχου απαιτούνται τα εξής:

• Ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες στον τομέα της επανεισδοχής, με τη χρήση όλων των διαθέσιμων εργαλείων, μέσων και πολιτικών για την προώθηση της καλύτερης συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου, της αναπτυξιακής συνεργασίας και των θεωρήσεων·
• Ενίσχυση του ρόλου του Frontex όσον αφορά τις επιστροφές υπηκόων τρίτων χωρών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ·
• Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να εφαρμόσουν τον νέο κανονισμό για την επιστροφή και τη διαδικασία επιστροφής στα σύνορα και να κάνουν ευρύτερη χρήση της στήριξης του Frontex που είναι ήδη διαθέσιμη για επιστροφή, επανεισδοχή και επανένταξη·
• Αύξηση της αποτελεσματικότητας της επιστροφής και μείωση του διοικητικού φόρτου μέσω της ψηφιοποίησης των διαδικασιών.

Επόμενα βήματα

Το σχέδιο 5 σημείων θα υποβληθεί στα κράτη μέλη στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων στις 1-2 Οκτωβρίου 2026. Η αντιμετώπιση των προκλήσεων που εντοπίστηκαν απαιτεί κοινές δράσεις από τα κράτη μέλη, τους οργανισμούς ΔΕΥ και την Επιτροπή και αυτό το σχέδιο 5 σημείων θα προωθηθεί με συντονισμένο τρόπο από όλα τα κράτη μέλη.