Κρίστα Πάικ: Ο επικεφαλής των φυλακών επέβλεψε πέντε “αποτυχημένες” εκτελέσεις από το 2022

Ο επικεφαλής των φυλακών του Τενεσί βρίσκεται στο επίκεντρο σφοδρής κριτικής μετά την αποτυχημένη εκτέλεση της Κρίστα Πάικ, την οποία οι δικηγόροι χαρακτηρίζουν ως την πέμπτη «αποτυχημένη» εκτέλεση υπό την ηγεσία του σε δύο πολιτείες από το 2022.

Σύμφωνα με τον Guardian, o Φρανκ Στράντα, επίτροπος του Τμήματος Σωφρονισμού του Τενεσί, δέχεται ολοένα και περισσότερα ερωτήματα για τα άκρως απόρρητα πρωτόκολλα της πολιτείας σχετικά με τη θανατική ποινή από το βράδυ της Τετάρτης, όταν η Πάικ έγινε η πρώτη θανατοποινίτισσα στις ΗΠΑ που έλαβε θανατηφόρα ένεση και επέζησε.

Μάρτυρες ανέφεραν ότι η 50χρονη Πάικ ακούστηκε να πνίγεται και να δυσκολεύεται μία ώρα μετά τη χορήγηση της πρώτης ένεσης πεντοβαρβιτάλης, ενός κατασταλτικού, ενώ αφού και η δεύτερη δόση δεν κατάφερε να την σκοτώσει, μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο σε κρίσιμη κατάσταση.

Ο έλεγχος στον οποίο βρίσκεται ο Στράντα εντείνεται καθώς η αποτυχημένη εκτέλεση της Πάικ έχει προκαλέσει διεθνή κατακραυγή, με δικηγόρους και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να ζητούν εθνική αναστολή των εκτελέσεων στις ΗΠΑ. Οι δικηγόροι της Πάικ χαρακτήρισαν τη διαδικασία «σκληρή και βασανιστική», ενώ ένας ειδικός στη θανατική ποινή δήλωσε ότι επρόκειτο για τη χειρότερη αποτυχημένη εκτέλεση στη σύγχρονη ιστορία.

Ο Μπιλ Λι, Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης του Τενεσί, ανέστειλε τις εκτελέσεις στην πολιτεία έως το τέλος του έτους και διέταξε ανεξάρτητη έρευνα. Χαρακτήρισε την υπόθεση «βαθιά ανησυχητική», ωστόσο όταν δημοσιογράφος τον ρώτησε για την ηγεσία του Στράντα, ο Λι απάντησε: «Απ’ όσο γνωρίζουμε, το Τμήμα Σωφρονισμού ακολούθησε ακριβώς το πρωτόκολλο που είχε οριστεί».

Ο δημοσιογράφος πίεζε τον κυβερνήτη για το ιστορικό του Στράντα, το οποίο περιλαμβάνει ακόμη μία αποτυχημένη εκτέλεση, τον Μάιο του τρέχοντος έτους, όταν οι αξιωματούχοι του Τενεσί προσπαθούσαν για περισσότερο από μία ώρα να εντοπίσουν φλέβα του Τόνι Καράδερς, με αποτέλεσμα η διαδικασία να διακοπεί. Όταν ο Στράντα ήταν αναπληρωτής διευθυντής φυλακών στην Αριζόνα το 2022, η πολιτεία πραγματοποίησε τρεις εκτελέσεις τις οποίες ειδικοί και δικηγόροι χαρακτήρισαν παρατεταμένες και «αποτυχημένες».

Δικηγόροι που ειδικεύονται σε υποθέσεις θανατικής ποινής ανέφεραν ότι υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά στις πέντε προβληματικές εκτελέσεις υπό τον Στράντα, μεταξύ των οποίων η παρατεταμένη ταλαιπωρία των κρατουμένων και αμφισβητήσιμες διαδικασίες χορήγησης των ενέσεων, και υποστήριξαν ότι ο Λι δεν θα έπρεπε ποτέ να είχε διορίσει τον Στράντα, δεδομένου του ιστορικού του στην Αριζόνα.

Εκπρόσωποι του Τμήματος Σωφρονισμού του Τενεσί αρνήθηκαν την Παρασκευή να απαντήσουν σε ερωτήσεις για το ιστορικό του Στράντα και δήλωσαν ότι ο επίτροπος δεν ήταν διαθέσιμος για συνέντευξη. Εκπρόσωπος του Λι δεν απάντησε σε σχετικά αιτήματα.

Οι “αποτυχημένες” εκτελέσεις στην Αριζόνα

Αφού εντάχθηκε στο Τμήμα Σωφρονισμού της Αριζόνα το 2020, ο Στράντα επέβλεπε τις εκτελέσεις, κάτι που περιλάμβανε τη συγκρότηση των ομάδων που πραγματοποιούσαν τις διαδικασίες, την παρακολούθηση των πρακτικών και την προμήθεια των φαρμάκων για τη θανατηφόρα ένεση, όπως είχε δηλώσει ο ίδιος σε κατάθεσή του.

Κατά την εκτέλεση του Κλάρενς Ντίξον στην Αριζόνα, τον Μάιο του 2022, δημοσιογράφος που ήταν μάρτυρας ανέφερε ότι η ομάδα εκτέλεσης δυσκολεύτηκε να τοποθετήσει ενδοφλέβιες γραμμές για τη χορήγηση των θανατηφόρων φαρμάκων, με αποτέλεσμα τελικά να χρειαστεί να γίνει τομή στη βουβωνική χώρα για να τοποθετηθεί ο φλεβοκαθετήρας. Σύμφωνα με τους δικηγόρους του, η διαδικασία αυτή διήρκεσε περίπου 40 λεπτά.

Τον Ιούνιο του 2022, μάρτυρας ανέφερε ότι ο Φρανκ Άτγουντ, θανατοποινίτης, χρειάστηκε να βοηθήσει τους εκτελεστές να εντοπίσουν φλέβα, αφού οι αξιωματούχοι δυσκολεύονταν επανειλημμένα να πραγματοποιήσουν την εκτέλεση του 66χρονου, ο οποίος έπασχε από εκφυλιστική πάθηση της σπονδυλικής στήλης.

Και τον Νοέμβριο του 2022, οι αξιωματούχοι της Αριζόνα δυσκολεύτηκαν να εντοπίσουν φλέβα στον Μάρεϊ Χούπερ, με αποτέλεσμα να αναγκαστούν να τοποθετήσουν καθετήρα στη βουβωνική χώρα.

Το Death Penalty Information Center, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που μελετά τη θανατική ποινή, χαρακτήρισε και τις τρεις εκτελέσεις στην Αριζόνα «αποτυχημένες», βάσει της ανάλυσης των ερευνητών του. Ο όρος «αποτυχημένη» δεν αποτελεί νομικό όρο, ωστόσο ο οργανισμός αναφέρει ότι μια εκτέλεση μπορεί να χαρακτηριστεί έτσι όταν υπάρχει απόκλιση από το πρωτόκολλο ή προκύπτουν απρόβλεπτα προβλήματα ή καθυστερήσεις που προκαλούν περιττή ταλαιπωρία.

Ο Ντέιλ Μπάιχ, ο οποίος εκπροσώπησε θανατοποινίτες στην Αριζόνα κατά τη θητεία του Στράντα, δήλωσε ότι οι δυσκολίες των υπευθύνων των εκτελέσεων να εντοπίσουν φλέβες υποδήλωναν ότι δεν ήταν κατάλληλα καταρτισμένοι: «Αν η δουλειά σου είναι να αποκτάς πρόσβαση στις φλέβες, θα πρέπει να μπορείς να το κάνεις… Για μένα, αυτό έδειχνε ότι το Τμήμα Σωφρονισμού δεν είχε ελέγξει επαρκώς τα συγκεκριμένα μέλη της ομάδας».

Σε δήλωσή του το 2023 στο πλαίσιο δικαστικής υπόθεσης, ο διευθυντής του Τμήματος Σωφρονισμού της Αριζόνα ανέφερε ότι η επανεξέταση των διαδικασιών εκτέλεσης εντόπισε «αρκετά κρίσιμα ζητήματα», μεταξύ των οποίων «ανεπαρκή γνώση και εξειδίκευση» των ατόμων που συμμετείχαν στις εκτελέσεις, ανησυχίες για τις διαδικασίες της ομάδας ενδοφλέβιας χορήγησης και αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων.

Προβλήματα και στο Τενεσί

Παρά τις αναφορές για τρεις αποτυχημένες εκτελέσεις στην Αριζόνα, ο Λι διόρισε τον Στράντα επικεφαλής των φυλακών του Τενεσί στις αρχές του 2023. Ο διορισμός έγινε σε μια περίοδο κατά την οποία το Τενεσί αντιμετώπιζε δικά του προβλήματα γύρω από τις θανατηφόρες ενέσεις, καθώς ανεξάρτητη έκθεση που είχε παραγγείλει η πολιτεία το 2022 διαπίστωνε ότι το Τενεσί δεν είχε ακολουθήσει τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα σε αρκετές εκτελέσεις, δεν είχε ελέγξει σωστά τα φάρμακα και ακολουθούσε μια «στενόμυαλη, προσανατολισμένη στο αποτέλεσμα» προσέγγιση στις εκτελέσεις.

Δικηγόροι θανατοποινιτών έχουν υποστηρίξει ότι ο Στράντα δεν αντιμετώπισε τα προβλήματα που είχαν επισημανθεί σε εκείνη την έκθεση.

Υπό τον Στράντα, το Τενεσί κατάργησε μία βασική απαίτηση για εκπαίδευση όσων συμμετέχουν σε θανατηφόρες ενέσεις, σύμφωνα με την Κιτ Τόμας, δικηγόρο θανατοποινιτών. Πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του Στράντα, τα μέλη των ομάδων εκτέλεσης καλούνταν να εξασκούνται στην τοποθέτηση καθετήρα με φυσιολογικό ορό, όπως προκύπτει από τα αρχεία. Ωστόσο, οι κατευθυντήριες οδηγίες εκπαίδευσης που τέθηκαν σε εφαρμογή επί Στράντα κατάργησαν αυτή την απαίτηση, αναφέροντας: «Δεν τοποθετείται ενδοφλέβια γραμμή στο άτομο που υποδύεται τον κρατούμενο».

«Μείωσε τις απαιτήσεις εκπαίδευσης και έχουμε δει καταστροφικά αποτελέσματα», δήλωσε η Τόμας. «Επέβλεψε εκτελέσεις στην Αριζόνα που περιλάμβαναν παρατεταμένες και βασανιστικές προσπάθειες για την τοποθέτηση ενδοφλέβιων γραμμών, και έφερε μια παρόμοια πρακτική και εδώ».

Μετά την αποχώρηση του Στράντα από την Αριζόνα, οι σωφρονιστικές Αρχές προχώρησαν σε αλλαγές στη διαδικασία των θανατηφόρων ενέσεων, μεταξύ άλλων αυξάνοντας τον αριθμό των ατόμων στην ομάδα ενδοφλέβιας χορήγησης που είναι υπεύθυνη για τις ενέσεις και επιβάλλοντας αυστηρότερη εκπαίδευση, όπως προκύπτει από τα αρχεία. Ωστόσο, ο Στράντα δεν έχει επιβλέψει αντίστοιχες αλλαγές στο Τενεσί, αλλά αντίθετα εφάρμοσε ένα πρωτόκολλο που παραπέμπει στην παλαιότερη πολιτική της Αριζόνα, η οποία προέβλεπε μόλις δύο άτομα στην ομάδα που πραγματοποιεί τις ενέσεις, σημείωσε η Τόμας.

Η Τόμας παρέθεσε επίσης αποσπάσματα από κατάθεση του Στράντα τον Νοέμβριο του 2025, κατά την οποία εξετάστηκε από δικηγόρους θανατοποινιτών. Όταν ρωτήθηκε τι θεωρεί επιτυχημένη εκτέλεση, απάντησε: «Ο καταδικασμένος θανατώνεται». Όταν δικηγόρος τον ρώτησε στη συνέχεια: «Κάτι άλλο;», ο Στράντα απάντησε: «Όχι».

Η Τόμας δήλωσε ότι η απάντηση του Στράντα υποδηλώνει πως «δεν λαμβάνει υπόψη την εμπειρία του ατόμου που εκτελείται, πέρα από το ότι στο τέλος πεθαίνει». Πρόσθεσε ότι η τοποθέτησή του παραπέμπει στην ίδια «στενόμυαλη» προσέγγιση απέναντι στις εκτελέσεις, την οποία είχαν επισημάνει οι ερευνητές στην έκθεση που είχε παραγγείλει το Τενεσί το 2022.

Στην κατάθεση του 2025, ο Στράντα αναγνώρισε επίσης ότι δεν είχε υλοποιήσει ορισμένες από τις συστάσεις της έκθεσης του 2022, μεταξύ άλλων ότι δεν είχε προσλάβει μόνιμο υπάλληλο ή σύμβουλο με φαρμακευτική κατάρτιση για να παρέχει καθοδήγηση σχετικά με τη διαδικασία της θανατηφόρας ένεσης, ούτε μόνιμο υπάλληλο ή σύμβουλο για να βοηθά στον εντοπισμό πηγών προμήθειας των φαρμάκων.

«Τι νόημα έχει μια ανεξάρτητη έρευνα αν οι ερευνητές διατυπώνουν συστάσεις που στη συνέχεια αγνοούνται;» δήλωσε η Τόμας.

Πληθαίνουν τα ερωτήματα για τα φάρμακα των εκτελέσεων

Τα ερωτήματα σχετικά με το πώς η πολιτεία προμηθεύεται, αποθηκεύει και χορηγεί τα φάρμακα των θανατηφόρων ενέσεων είναι κρίσιμα μετά την αποτυχημένη εκτέλεση της Πάικ, η οποία είχε καταδικαστεί σε θάνατο το 1996, σε ηλικία 20 ετών, για τη δολοφονία της 19χρονης Κολίν Σλέμερ.

Οι δικηγόροι της Πάικ ανέφεραν την Παρασκευή ότι παραμένει αναίσθητη και διασωληνωμένη. Οι σωφρονιστικές Αρχές δεν έχουν απαντήσει σε ερωτήματα για το τι μπορεί να πήγε στραβά, ωστόσο ορισμένοι εξωτερικοί ειδικοί έχουν θέσει το ενδεχόμενο η πεντοβαρβιτάλη να είχε αλλοιωθεί ή να μην εισήλθε σωστά στην κυκλοφορία του αίματός της και αντίθετα να διέρρευσε στους γύρω ιστούς.

Το Τενεσί κρατά μυστικές τις ταυτότητες των προσώπων που συμμετέχουν στις εκτελέσεις, καθώς και βασικές πληροφορίες για τα φάρμακα που χρησιμοποιεί. Η Τόμας παρέπεμψε σε σειρά ερωτημάτων στα οποία ο Στράντα είχε αρνηθεί στο παρελθόν να απαντήσει, μεταξύ άλλων αν χρησιμοποιούσε τον ίδιο προμηθευτή φαρμάκων με εκείνον που είχε στην Αριζόνα, αν ο προμηθευτής του Τενεσί συμμορφωνόταν με τους κανόνες και τις ρυθμίσεις της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) και αν υπήρχαν διαδικασίες ή λίστες ελέγχου ώστε να διασφαλίζεται ότι τα χημικά των θανατηφόρων ενέσεων δεν είχαν νοθευτεί.

Ο Στίβεν Φέρελ, ομοσπονδιακός συνήγορος και ένας από τους δικηγόρους της Πάικ, εξέφρασε επιφυλάξεις για την απόφαση του κυβερνήτη να διατάξει ακόμη μία ανεξάρτητη έρευνα, σημειώνοντας ότι η προηγούμενη ανεξάρτητη έρευνα για το σύστημα θανατικής ποινής της πολιτείας κατέληξε στο να συνεχιστεί αυτή η μυστικότητα.

«Μας κρατούν στο σκοτάδι», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη, σημειώνοντας ότι και οι δημοσιογράφοι που ήταν μάρτυρες στην αποτυχημένη εκτέλεση της Πάικ εξέφρασαν ανησυχίες για τη μυστικότητα γύρω από τη διαδικασία της εκτέλεσης: «Οι προειδοποιήσεις μας υποβαθμίζονται και παρ’ όλα αυτά συνεχίζουν να επιβεβαιώνονται. Το Τενεσί δεν θα έπρεπε να βασανίζει τους πολίτες του στο όνομα της δικαιοσύνης».

Καθώς ο κυβερνήτης απέφευγε να απαντήσει σε ερωτήσεις για τον Στράντα, υποψήφιοι που διεκδικούν τη διαδοχή του Λι δήλωσαν ότι, αν εκλεγούν στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, δεν θα διατηρήσουν τον Στράντα στη θέση του.

Η Ρόμπιν Μάχερ, εκτελεστική διευθύντρια του Death Penalty Information Center, δήλωσε ότι οι αξιωματούχοι του Τενεσί οφείλουν να απαντήσουν σε ερωτήματα για τη συμμετοχή του Στράντα σε πολλαπλές αποτυχημένες εκτελέσεις. Εξέφρασε επίσης ανησυχίες για την έλλειψη διαφάνειας και λογοδοσίας μετά την αποτυχημένη εκτέλεση του Καράδερς τον Μάιο: «Δεν είδαμε καμία πληροφορία για το γιατί πήγε κάτι στραβά, ούτε κάποια εξήγηση ή διορθωτική ενέργεια ώστε να διασφαλιστεί ότι αυτό δεν θα ξανασυμβεί».

«Ο κυβερνήτης Λι θα πρέπει να καλέσει τους αξιωματούχους του να είναι απολύτως ειλικρινείς για όλα τα λάθη που ενδέχεται να έγιναν και να αναλάβουν την ευθύνη για ό,τι πήγε στραβά σε αυτές τις εκτελέσεις», πρόσθεσε.