Ποιος χάκαρε τα ψυγεία των σούπερ μάρκετ της Γαλλίας;

Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα της περασμένης Κυριακής, οι θερμοστάτες των ψυγείων άρχισαν να ανεβαίνουν ανεξέλεγκτα. Μέσα στις επόμενες τέσσερις έως έξι ώρες, τα κατεψυγμένα τρόφιμα αποψύχθηκαν και στη συνέχεια άρχισαν να ζεσταίνονται.

Όταν οι υπάλληλοι έφτασαν νωρίς το πρωί της Δευτέρας, ήρθαν αντιμέτωποι με θερμό αέρα μόλις άνοιξαν τις πόρτες των ψυγείων.

Στη Νορμανδία, κατάστημα ανέφερε θερμοκρασίες έως 80°C, ενώ σε ορισμένα σούπερ μάρκετ η ακραία αύξηση της θερμοκρασίας προκάλεσε εκδήλωση πυρκαγιάς, ενεργοποιώντας τα συστήματα πυρόσβεσης και προκαλώντας περαιτέρω ζημιές από το νερό.

Συνολικά, επηρεάστηκαν έως και 700 καταστήματα μεγάλων αλυσίδων, καθώς και ανεξάρτητα καταστήματα. Ο πρόεδρος της Coopérative U, Ντομινίκ Σέλσερ, δήλωσε ότι στοχοποιήθηκαν 80 από τα 2.000 καταστήματα του ομίλου, χαρακτηρίζοντας την επίθεση «πρωτοφανή, απρόσμενη και εξαιρετικά σοβαρή».

Η εισαγγελία του Παρισιού ξεκίνησε αμέσως έρευνα για το περιστατικό. Οι χάκερ παραβίασαν τους ελεγκτές της δανέζικης εταιρείας Danfoss, οι οποίοι είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο για απομακρυσμένη συντήρηση και ειδοποιήσεις βλαβών.

Οι εισβολείς απενεργοποίησαν τα συστήματα συναγερμού ή παρέτειναν το πρόγραμμα απόψυξης για ώρες ώστε να μην ενεργοποιηθούν οι ειδοποιήσεις, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι πολλά συστήματα λειτουργούσαν με απαρχαιωμένο λογισμικό ή με τους εργοστασιακούς κωδικούς πρόσβασης.

Από την πλευρά της, η Danfoss ανέφερε ότι είχε εντοπίσει κενά ασφαλείας από το περασμένο έτος και είχε συστήσει αναβαθμίσεις ή αντικατάσταση των παλιών συστημάτων.

Παράλληλα, η γαλλική υπηρεσία κυβερνοασφάλειας ANSSI επιβεβαίωσε ότι τις επόμενες ημέρες στοχοποιήθηκαν και σούπερ μάρκετ που χρησιμοποιούσαν ελεγκτές άλλων δύο εταιρειών.

Τα σενάρια για τους δράστες και η γεωπολιτική διάσταση

Ο Ζερόμ Μπιλουά, εταίρος στην εταιρεία κυβερνοασφάλειας Wavestone, εκτίμησε ότι η επίθεση έχει τα χαρακτηριστικά πολιτικής δολιοφθοράς.

Όπως δήλωσε στον Guardian, τα δύο επικρατέστερα σενάρια είναι είτε μια ομάδα νεαρών ή ακτιβιστών που ήθελαν να ανατινάξουν μερικούς καταψύκτες για να δείξουν τι μπορούν να κάνουν, είτε μια επίθεση αποσταθεροποίησης από εσωτερικούς ή εξωτερικούς κρατικούς δρώντες.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι το πιθανότερο σενάριο παραμένει η αποσταθεροποίηση, σχεδιασμένη για να μεταδώσει στον πληθυσμό το αίσθημα ότι δεν είναι ασφαλής, να δώσει την εντύπωση ότι η κυβέρνηση καταρρέει και να προκαλέσει φόβο, σημειώνοντας ότι το Ιράν και η Ρωσία είναι οι δύο διεθνείς δρώντες γνωστοί για τέτοιου είδους ενέργειες.

Το περιστατικό θυμίζει αντίστοιχη επίθεση που σημειώθηκε τον Αύγουστο στις ΗΠΑ, όταν ψυγεία σε στρατιωτικές βάσεις τέθηκαν σε εκτός προγράμματος κύκλους απόψυξης, προκαλώντας μεγάλες απώλειες τροφίμων.

Σύμφωνα με την εταιρεία Upguard, η Γαλλία είναι η πιο στοχευμένη χώρα στην Ευρώπη βάσει του όγκου των δεδομένων που έχουν διαρρεύσει. Τα τελευταία τρία χρόνια, χάκερ έχουν παραβιάσει το εθνικό σύστημα υγείας, τον οργανισμό απασχόλησης (France Travail), την εθνική υπηρεσία εγγράφων ταυτοποίησης (ANTS), μεγάλες εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, καθώς και το Υπουργείο Οικονομικών, από το οποίο διέρρευσαν τα στοιχεία 678.000 φορολογουμένων.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η Γαλλία έχει καθυστερήσει να υιοθετήσει την ευρωπαϊκή πράξη για την Κυβερνοανθεκτικότητα (Cyber Resilience Act 2024), η οποία εισάγει υποχρεωτικά μέτρα ασφαλείας για τις συνδεδεμένες συσκευές, λόγω νομοθετικών καθυστερήσεων. Αντίστοιχες καθυστερήσεις παρατηρούνται και στο Ηνωμένο Βασίλειο με το σχετικό νομοσχέδιο, το οποίο μάλιστα δεν καλύπτει άμεσα τη βιομηχανία τροφίμων.

Ο επικεφαλής της Coopérative U, Ντομινίκ Σέλσερ, μετατόπισε την ευθύνη στους εξωτερικούς εργολάβους ψύξης που συντηρούν τον εξοπλισμό, ξεκαθαρίζοντας ότι τα σούπερ μάρκετ δεν είναι απευθείας πελάτες της Danfoss. Μέχρι στιγμής καμία ομάδα δεν έχει αναλάβει την ευθύνη.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Intermarché, Τιερί Κοτιγιάρ, δήλωσε ότι οι ζημιές μπορεί να φτάσουν τα «δεκάδες εκατομμύρια ευρώ», τα οποία είναι αμφίβολο αν θα καλυφθούν από τις ασφαλιστικές εταιρείες.

Όπως σημείωσε η ερευνήτρια κυβερνοασφάλειας Μάρτα Ριμπτσίνσκα, ο εντοπισμός των δραστών εξαρτάται από το επίπεδο των δυνατοτήτων τους, καθώς αν πρόκειται για ερασιτέχνες θα είναι ευκολότερος, ενώ αν πρόκειται για επαγγελματίες ή κρατικούς δρώντες στο εξωτερικό, η διαδικασία θα είναι εξαιρετικά δύσκολη και χρονοβόρα.