Ελλάδα και Αίγυπτος ξεκινούν συζητήσεις για την επέκταση της ΑΟΖ

Συζητήσεις για την επέκταση της οριοθέτησης ΑΟΖ ξεκινούν άμεσα μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, όπως συμφωνήθηκε σε τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον ομόλογό του της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπλντελατί.

Οι ΥΠΕΞ της Ελλάδας και της Αιγύπτου απέρριψαν κατηγορηματικά την κύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019, υπογραμμίζοντας τη σημασία του διεθνούς δικαίου συμπεριλαμβανομένης της UNCLOS (Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας).

Η έναρξη των συζητήσεων μεταξύ Ελλάδας- Αιγύπτου για επέκταση της οριοθέτησης ΑΟΖ αποτελεί ουσιαστικά μία απάντηση σε Λιβύη και Τουρκία. Άλλωστε και η συμφωνία του 2020 είχε υπογραφεί μεταξύ του τότε ΥΠΕΞ Νίκου Δένδια και του τότε Αιγυπτίου ΥΠΕΞ, Σάμεχ Σούκρι, ακριβώς ως “ασπίδα” στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, που είχε προηγηθεί.

Απώτατος σκοπός της Αθήνας όμως ήταν εξαρχής μία συμφωνία και για το τριεθνές της ΑΟΖ Ελλάδας- Αιγύπτου- Κύπρου. Και οι συζητήσεις που θα ξεκινήσουν τώρα θα αφορούν προφανώς την επέκταση της οριοθέτησης ΑΟΖ προς τα ανατολικά, δηλαδή προς το Καστελλόριζο, δεδομένου ότι δυτικά μένουν μόνο 7 ναυτικά μίλια άνευ οριοθέτησης.

Προβλέπεται αιγυπτιακό παζάρι για την ΑΟΖ

Το 2020 Ελλάδα – Αίγυπτος οριοθέτησαν ΑΟΖ μεταξύ του 26ου και 28ου μεσημβρινού και με μειωμένη επήρεια Ρόδου, Καρπάθου, Κάσου και ανατολικής Κρήτης. Αφενός διότι η Αίγυπτος δεν ήθελε να πάει κόντρα στην Τουρκία που αντιδρά για το Καστελλόριζο. Αφετέρου γιατί και το Κάιρο υποστηρίζει ότι η μέση γραμμή πρέπει να υφίσταται προσαρμογές ανάλογα με την περίσταση.

Μάλιστα τον Ιούλιο του 2025 η Αίγυπτος είχε αποστείλει ρηματική διακοίνωση στην ελληνική πρεσβεία στο Κάιρο, αντιδρώντας στο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και αμφισβητώντας την πλήρη εφαρμογή της μέσης γραμμής για τον καθορισμό ΑΟΖ.

Προκειμένου δε να συμφωνήσει το 2020 η Αίγυπτος στον καθορισμό ΑΟΖ μέχρι τη Ρόδο, η Ελλάδα της έδωσε 13% επιπλέον της μέσης γραμμής. Δηλαδή η χώρα μας αποδέχθηκε μειωμένη έναντι της Αιγύπτου επήρεια Κρήτης και Ρόδου. Για να δεχθεί η Αίγυπτος και οριοθέτηση ΑΟΖ στο Καστελλόριζο, κάτι που θα τη φέρει σε σύγκρουση με την Τουρκία, έμπειρα στελέχη εκτιμούν ότι θα ζητήσει ακόμη μεγαλύτερο κομμάτι, ενδεχομένως 20%- 25% επιπλέον της μέσης γραμμής.

Διπλωματικός και επικοινωνιακός κλοιός προστασίας από το τουρκολιβυκό

Σε κάθε περίπτωση για την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας η έναρξη των συζητήσεων για επέκταση της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου αποτελεί μία πολιτική και επικοινωνιακή ασπίδα απέναντι στην κριτική που δέχεται, ιδίως εκ δεξιών, αλλά και εσωκομματικά. Εντάσσεται επίσης στην προσπάθεια δημιουργίας ενός διπλωματικού κλοιού γύρω από Τουρκία και Λίβυη.

Κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι απέναντι στην κύρωση μίας υφιστάμενης, άκυρης και ανεφάρμοστης συμφωνίας, θα υπάρξει συζήτηση για νέα ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία που θα καταλαμβάνει νέες θαλάσσιες ζώνες.

Οι ίδιες πηγές προαναγγέλουν ότι η Ελλάδα θα θέσει θέμα συνεπειών τόσο για τη Λιβύη όσο και για την Τουρκία, ενώπιον της ΕΕ, αλλά και του ΟΗΕ. Υπογραμμίζουν δε την ομόθυμη αντίδραση από ευρωπαϊκούς θεσμούς και χθες.

Αποδίδουν ειδικότερα ιδιαίτερη σημασία στην άμεση αντίδραση των προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, του Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, καθώς και την πρωτοφανή όπως τη χαρακτηρίζουν στήριξη από και τα 27 κράτη- μέλη της ΕΕ μέσω της κοινής δήλωσης.