Εξωδικαστικός μηχανισμός: Σταθερό επιτόκιο 3% για τους δανειολήπτες – Πρόστιμα έως 5 εκατ. στους servicers

Δύο σημαντικές αλλαγές για την προστασία των δανειοληπτών και την αυστηροποίηση της εποπτείας των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) προωθούνται στο πλαίσιο της συζήτησης του νομοσχεδίου για το ιδιωτικό χρέος.

Οι παρεμβάσεις προβλέπουν αφενός την καθιέρωση σταθερού επιτοκίου 3% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, για συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλετών, και αφετέρου την αύξηση του ανώτατου προστίμου που μπορεί να επιβάλει η Τράπεζα της Ελλάδος στους servicers από τις 500.000 στα 5 εκατ. ευρώ.

Στόχος των ρυθμίσεων είναι η μείωση του κόστους αποπληρωμής των οφειλών, η μεγαλύτερη προβλεψιμότητα των μηνιαίων δόσεων και η ενίσχυση των κυρώσεων για τις εταιρείες που παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους απέναντι στους δανειολήπτες.

Σταθερό επιτόκιο 3% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης

Με την πρώτη τροπολογία προστίθεται νέα παράγραφος στο άρθρο 14 του νόμου 4738/2020, με την οποία καθιερώνεται σταθερό ετήσιο επιτόκιο 3% στις συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών προς χρηματοδοτικούς φορείς που καταρτίζονται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.

Η νέα ρύθμιση αφορά δύο κατηγορίες δανειοληπτών:

• Ευάλωτους οφειλέτες, οι οποίοι πληρούν τα προβλεπόμενα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια και διαθέτουν τη σχετική βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη.
• Επιλέξιμους οφειλέτες, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου 14 του νόμου 4738/2020, κατηγορία που, σύμφωνα με την ανακοίνωση, καλύπτει και τη μεσαία τάξη.

Το επιτόκιο θα παραμένει αμετάβλητο στο 3% για το σύνολο της διάρκειας αποπληρωμής, ανεξάρτητα από το εάν οι οφειλές καλύπτονται από εμπράγματες εξασφαλίσεις και ανεξάρτητα από την κατηγορία του χρηματοδοτικού φορέα.

Η εφαρμογή του θα αποτελεί υποχρεωτικό όρο της σύμβασης αναδιάρθρωσης.

Η νέα ρύθμιση προβλέπεται να ισχύσει για καταβολές από την 1η Δεκεμβρίου 2026.

Τι αλλάζει σε σχέση με το σημερινό καθεστώς

Σήμερα, το επιτόκιο στον εξωδικαστικό μηχανισμό διαμορφώνεται σε:

• 3% για τα πρώτα τρία έτη για οφειλές με εμπράγματες εξασφαλίσεις.
• 4% για τα πρώτα τρία έτη για οφειλές χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις.

Μετά την πρώτη τριετία, το επιτόκιο μετατρέπεται σε κυμαινόμενο και υπολογίζεται με βάση το Euribor τριμήνου, προσαυξημένο κατά 2,5 ή 3 ποσοστιαίες μονάδες, αντίστοιχα.

Με βάση το επίπεδο του Euribor που παρατίθεται στην ανακοίνωση, στο 2,67%, αυτό σημαίνει ότι μετά την τριετία τα επιτόκια θα διαμορφώνονταν περίπου:

• Στο 5,17% για οφειλές με εμπράγματες εξασφαλίσεις.
• Στο 5,67% για οφειλές χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις.

Με τη νέα παρέμβαση, οι ευάλωτοι και επιλέξιμοι οφειλέτες θα διατηρούν επιτόκιο 3% έως την πλήρη εξόφληση της ρύθμισης, χωρίς να επηρεάζονται από ενδεχόμενες αυξήσεις του Euribor.

Παραδείγματα: Πόσο μειώνεται η μηνιαία δόση

Στην ανακοίνωση παρατίθενται δύο ενδεικτικά παραδείγματα για οφειλή 100.000 ευρώ με διάρκεια αποπληρωμής 20 ετών (240 μηνών), χωρίς εφαρμογή του μηχανισμού step-up.

Παράδειγμα 1: Οφειλή 100.000 ευρώ με εμπράγματη εξασφάλιση

Με το σημερινό καθεστώς:

• Το επιτόκιο των πρώτων 36 μηνών είναι 3%.
• Η μηνιαία δόση διαμορφώνεται σε 554,60 ευρώ.
• Μετά την τριετία, με επιτόκιο 5,176%, η μηνιαία δόση αυξάνεται στα 653,50 ευρώ για τους υπόλοιπους 204 μήνες.

Με το νέο καθεστώς:

• Το επιτόκιο παραμένει 3% για ολόκληρη την 20ετία.
• Η μηνιαία δόση διατηρείται στα 554,60 ευρώ.

Η διαφορά μετά την πρώτη τριετία ανέρχεται σε 98,90 ευρώ τον μήνα, με το συνολικό όφελος για τον δανειολήπτη να υπολογίζεται σε περίπου 20.200 ευρώ.

Παράδειγμα 2: Οφειλή 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση

Με το σημερινό καθεστώς:

• Το επιτόκιο των πρώτων 36 μηνών είναι 4%.
• Η μηνιαία δόση ανέρχεται σε 605,98 ευρώ.
• Μετά την τριετία, με επιτόκιο 5,676%, η μηνιαία δόση αυξάνεται στα 685,56 ευρώ.

Με το νέο καθεστώς:

• Το επιτόκιο διαμορφώνεται στο 3% από την αρχή έως το τέλος της ρύθμισης.
• Η μηνιαία δόση περιορίζεται στα 554,60 ευρώ.

Στην περίπτωση αυτή, η μείωση της δόσης φτάνει τα 51,38 ευρώ τον μήνα κατά την πρώτη τριετία και τα 130,96 ευρώ τον μήνα για την υπόλοιπη διάρκεια της ρύθμισης, σε σύγκριση με το υφιστάμενο καθεστώς του παραδείγματος.

Το συνολικό όφελος υπολογίζεται σε περίπου 28.600 ευρώ.

Τα παραδείγματα βασίζονται στις συγκεκριμένες παραδοχές της ανακοίνωσης για το ύψος της οφειλής, τη διάρκεια αποπληρωμής και τα επιτόκια.

Δεκαπλασιάζονται τα ανώτατα πρόστιμα στους servicers

Η δεύτερη παρέμβαση αφορά την αυστηροποίηση των κυρώσεων στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, σε περίπτωση παραβίασης των υποχρεώσεών τους.

Με την προτεινόμενη τροπολογία, το ανώτατο πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει η Τράπεζα της Ελλάδος αυξάνεται από τις 500.000 ευρώ στα 5 εκατ. ευρώ.

Πρόκειται για δεκαπλασιασμό του μέγιστου προστίμου, με στόχο να καταστούν σημαντικά αυστηρότερες οι συνέπειες για τους servicers που δεν συμμορφώνονται με το θεσμικό πλαίσιο.

Η αύξηση αφορά τις διοικητικές κυρώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 27 του νόμου 5072/2023.

Η Τράπεζα της Ελλάδος μπορεί να επιβάλλει κυρώσεις για σειρά παραβάσεων που αφορούν τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων και τη μεταχείριση των δανειοληπτών.

Ενδεικτικά, στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται:

• Παραβιάσεις των κανόνων που διέπουν τις συμβατικές σχέσεις μεταξύ διαχειριστών και αγοραστών πιστώσεων.
• Παράνομη εξωτερική ανάθεση δραστηριοτήτων διαχείρισης πιστώσεων ή σοβαρές παραβάσεις από τους παρόχους στους οποίους ανατίθενται οι δραστηριότητες.
• Ανεπαρκείς μηχανισμοί εσωτερικού ελέγχου και εταιρικής διακυβέρνησης, με αποτέλεσμα να μην προστατεύονται επαρκώς τα δικαιώματα των δανειοληπτών και τα προσωπικά τους δεδομένα.
• Μη ορθή μεταχείριση των δανειοληπτών, όταν οι πολιτικές των εταιρειών δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της νομοθεσίας.
• Ελλιπείς διαδικασίες καταγραφής και διαχείρισης παραπόνων των δανειοληπτών.
• Παραλείψεις γνωστοποίησης πληροφοριών στις αρμόδιες αρχές σχετικά με τον ορισμό διαχειριστών πιστώσεων ή τη μεταβίβαση απαιτήσεων.
• Μη συμμόρφωση των αγοραστών πιστώσεων με τις υποχρεώσεις που προβλέπει ο νόμος.
• Παραβιάσεις των κανόνων κατοχής και διαχείρισης χρηματικών ποσών από τους διαχειριστές πιστώσεων.
• Παραβιάσεις του θεσμικού πλαισίου για τις σχέσεις με τους δανειολήπτες.

Διευκρινίζεται ότι τα πρόστιμα που επιβάλλει η Τράπεζα της Ελλάδος είναι επιπρόσθετα των ειδικών κυρώσεων που προβλέπονται στο άρθρο 15 του υπό ψήφιση νομοσχεδίου.

Οι τελευταίες προβλέπουν πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη, τα οποία επιβάλλονται από τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.

Οι συγκεκριμένες κυρώσεις αφορούν περιπτώσεις κατά τις οποίες πραγματοποιούνται ενέργειες είσπραξης σε βάρος:

• Συνεπών δανειοληπτών, οι οποίοι εξυπηρετούν κανονικά τις υποχρεώσεις τους.
• Δανειοληπτών που αδυνατούν να καταβάλουν ορισμένες δόσεις, επειδή ο πιστωτής ή ο διαχειριστής πιστώσεων δεν τους έχει χορηγήσει τα αναγκαία στοιχεία.

Με τις δύο τροπολογίες επιδιώκεται, αφενός, να περιοριστεί η οικονομική επιβάρυνση των νοικοκυριών και των λοιπών επιλέξιμων οφειλετών που εντάσσονται στον εξωδικαστικό μηχανισμό και, αφετέρου, να ενισχυθεί η προστασία τους απέναντι σε παραβατικές πρακτικές των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.