Ο πύργος της Βαβέλ

Πύργο της Βαβέλ θυμίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση  λίγους μόνο μήνες πριν συμπληρωθούν 12 μήνες από την έναρξη της ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας.

Από τη συνθήκη του  Μάαστριχτ σε αυτή της Νίκαιας  και τώρα της Λισαβόνας οι Βρυξέλλες δείχνουν να έχουν παραλύσει.

Όπως τονίζει σε άρθρο της η Ισπανική Ελ Παις βιώνουμε την εποχή  εκατοντάδων ανώφελων συνεδριάσεων μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής  Ένωσης που έχει σαν αποτέλεσμα  το  έλλειμμα ηγεσίας και στόχων. Τέτοιοι στόχοι ήταν το προηγούμενο διάστημα η εσωτερική αγορά, το ευρώ, η διεύρυνση και η Συνθήκη της Λισαβόνας.

Σήμερα  την εποχή των προβληματικών οικονομιών λόγο ελλειμμάτων  των PIGS, του ευρώ των τριών ταχυτήτων, της νεοφιλελεύθερης   Ευρωπαϊκής Ένωσης  η Ευρώπη κατάφερε  από πρωταγωνιστής της διεθνής σκηνής να γίνει κομπάρσος και συνεχώς χάνει σε διεθνή αναγνωσιμότητα.

Ένας από τους βασικούς στόχους της Συνθήκης της Λισαβόνας ήταν να υπάρξει μια ενιαία φωνή στη διεθνή σκηνή. Στην πραγματικότητα, όχι μόνο δεν έχει γίνει κάτι τέτοιο, αλλά ο αριθμός των συναντήσεων στις οποίες δεν μετέχει κανείς από τους ηγέτες της Ένωσης που θεσπίστηκαν με τη Συνθήκη αρχίζει να γίνεται ανησυχητικός αναφέρει η Ελ Παίς.

Ο μοναδικός τομέας όπου η Ευρώπη εκπληρώνει εν μέρει τις υποχρεώσεις της είναι η οικονομική μεταρρύθμιση και ο συντονισμός των μέτρων για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Εκεί, το αθόρυβο έργο του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρομπάι έχει παίξει αποφασιστικό ρόλο στην προώθηση «ευρωπαϊκών λύσεων».

Τι γίνεται όμως στους άλλους πυλώνες της Ε.Ε;  Η εξωτερική εικόνα της ΕΕ είναι τραγική, σε μια περίοδο που οι αναδυόμενες οικονομίες όπως η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία διεκδικούν έναν αυξημένο ρόλο στους διεθνείς οργανισμούς σαν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Είναι η πρώτη φορά που κανείς από τους νέους ηγέτες της ΕΕ (Μέρκελ, Σαρκοζί, Κάμερον κλπ)  δεν συμμετέχει στις ειρηνευτικές συνομιλίες για τη Μέση Ανατολή που έχουν ξεκινήσει στην Ουάσινγκτον.

Η υπουργός Εξωτερικών Κάθριν Αστον ανέθεσε την εκπροσώπηση της Ευρώπης στον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας Τόνι Μπλερ, εκπρόσωπο του Κουαρτέτου (ΗΠΑ, Ρωσία, ΟΗΕ και ΕΕ) για τη Μέση Ανατολή.

Η Αστον δεν έλαβε μέρος ούτε στη σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών όπου αποφασίστηκε η βοήθεια προς τους πλημμυροπαθείς του Πακιστάν, αφού δεν είχε λάβει σχετική εξουσιοδότηση από τα ευρωπαϊκά όργανα. Στη σύνοδο εκείνη, η Ευρώπη εκπροσωπήθηκε από τον εκτελούντα χρέη υπουργού Εξωτερικών του Βελγίου Στίβεν Βανάκερε.

Πολιτικό βάρος έχει χάσει η Ένωση και στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, μετά την αποχώρηση του Χαβιέρ Σολάνα από τη θέση του. Ο ισπανός πολιτικός εκπροσωπούσε την Ομάδα των Εξι (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία) στις σχέσεις με την Τεχεράνη. Θεωρητικά, η Αστον θα μπορούσε να πάρει τη θέση του, αλλά κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί.

Σε όλα αυτά προστίθεται τώρα και η εκκρεμότητα της εκπροσώπησης της ΕΕ στην επόμενη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, από τις 20 ως τις 23 Σεπτεμβρίου. Για να λάβει μέρος ο Βαν Ρομπάι θα πρέπει να υπάρξει σχετικό ψήφισμα των Ηνωμένων Εθνών, αφού στη σύνοδο αυτή συμμετέχουν μόνο αρχηγοί κρατών. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να μεταβεί στη Νέα Υόρκη και ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο.

Έχοντας επίγνωση της πρόκλησης που συνιστά το αυξανόμενο οικονομικό και πολιτικό βάρος των αναδυομένων δυνάμεων, ο Βαν Ρομπάι συγκάλεσε έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τις 16 Σεπτεμβρίου, όπου οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων των 27 θα συζητήσουν τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθήσει η Ένωση απέναντι στην Κίνα, την Ινδία, τη Νότια Κορέα και τη Βραζιλία. Τους επόμενους μήνες αναμένεται να πραγματοποιηθούν διμερείς σύνοδοι με αρκετές από αυτές τις χώρες.

“Το πρόβλημα είναι ότι οι πρόοδοι που επιτεύχθηκαν σε θεσμικό επίπεδο με τη Συνθήκη της Λισαβώνας δεν έλυσαν το βασικό πρόβλημα της Ευρώπης, που είναι η άρνηση των χωρών-μελών να υιοθετήσουν κοινές θέσεις”, επισημαίνει ο Μάρκο Ιντσέρτι από το Κέντρο Μελετών για την Ευρωπαϊκή Πολιτική (CEPS). Κατά την άποψή του, αυτό που απαιτείται αυτή τη στιγμή είναι ένα non paper όπου θα καθορίζονται με σαφήνεια οι ρόλοι των τεσσάρων βασικών αντιπροσώπων της Ένωσης: των προέδρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και της Υπουργού Εξωτερικών. Το ζήτημα είναι ποιος θα συντάξει αυτό το non paper…

Η αντίσταση των χωρών-μελών να παραχωρήσουν πολιτική εξουσία και αντιπροσώπευση στους κοινοτικούς θεσμούς είναι σαφής στις σχέσεις με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Οι ευρωπαϊκές χώρες υπονομεύουν την προσπάθεια της Ουάσινγκτον να δώσει στις αναδυόμενες δυνάμεις το βάρος που θα έπρεπε να έχουν στο Συμβούλιο του ΔΝΤ. Η άρνηση της Ευρώπης να αντιληφθεί ότι το Βέλγιο δεν μπορεί να επισκιάζει την Κίνα δείχνει την αδυναμία του ευρωπαϊκού σχεδίου.