Εφετείο Πειραιά: Απόφαση-σταθμός για τις μητέρες εκπαιδευτικούς – ”Φρένο” στην υποχρεωτική παράταση άδειας ανατροφής

Απόφαση – σταθμό με την οποία ανατρέπεται η “πρακτική” του ελληνικού Δημοσίου να υποχρεώνει μητέρες εκπαιδευτικούς να λαμβάνουν άδεια άνευ αποδοχών για ανατροφή τέκνου υποχρεωτικά έως τη λήξη της σχολικής χρονιάς και όχι νωρίτερα, εξέδωσε το Διοικητικό Εφετείο Πειραιά.

Ειδικότερα, το Α1 ακυρωτικό Τμήμα με την υπ’ αριθ. 44/2026 κρίση του, ακύρωσε την απόφαση της Διευθύντριας Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πειραιά, κατά το μέρος που χορηγούσε σε μητέρα εκπαιδευτικό άδεια άνευ αποδοχών για ανατροφή τέκνου έως τη λήξη της σχολικής χρονιάς, δηλαδή για 12 μήνες, ενώ η ίδια επιθυμούσε να επιστρέψει στην υπηρεσία της με την παρέλευση τετραμήνου. Παράλληλα, το δικαστήριο ανέπεμψε την υπόθεση στη Διοίκηση προκειμένου να εκδώσει νέα απόφαση για το ζήτημα.

Με την απόφαση, το Διοικητικό Εφετείο έκρινε ότι την κατ’ άρθρο 53 παρ. 1 του Υ.Κ. άδεια ανατροφής τέκνου άνευ αποδοχών, υπό τις προβλεπόμενες στο εν λόγω άρθρο προϋποθέσεις χορήγησής της, δικαιούνται και οι εκπαιδευτικοί, τονίζοντας ότι «ουδόλως προβλέπεται ως υποχρεωτικό όριο διάρκειας της χορηγούμενης άδειας η λήξη του σχολικού έτους». Συνεπώς κατέληξε πως η αιτιολογία της αρμόδιας Διεύθυνσης της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πειραιά είναι μη νόμιμη, καθώς λόγω της επέκτασης της χορηγηθείσας στην αιτούσα άδειας ανατροφής τέκνου άνευ αποδοχών έως την ημερομηνία λήξης του σχολικού έτους, ήτοι για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του αιτηθέντος κατά 7,5 μήνες.

Και καταλήγει στο σκεπτικό του: «Υπό το φως του άρθρου 21 του Συντάγματος που θέτει τη μητρότητα και την παιδική ηλικία υπό την προστασία του κράτους και από το οποίο απορρέει υποχρέωση του κοινού νομοθέτη να θεσπίζει ρυθμίσεις για τη χορήγηση άδειας με σκοπό την ανατροφή των τέκνων των εργαζομένων, προκύπτει ότι η διάταξη του άρθρου 53 παρ. 1 του Υπαλληλικού Κώδικα περί χορήγησης άδειας ανατροφής τέκνου άνευ αποδοχών, ρυθμίζουσα θέμα το οποίο δεν ρυθμίζεται από τις ειδικές για τους εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης διατάξεις του ν. 1566/1985, εφαρμόζεται και στην κατηγορία αυτή δημοσίων υπαλλήλων».

Ειδικότερα, στο ευρύ ρυθμιστικό πεδίο της διατάξεως της περ. Ε’ του άρθρου 16 του ν. 1566/1985, όπου ενδεικτικά μνημονεύονται οι σοβαροί λόγοι για τους οποίους οι εκπαιδευτικοί μπορούν να λάβουν άδεια άνευ αποδοχών, δεν μπορεί να καταταγεί εννοιολογικά, ούτε να συμπεριληφθεί ερμηνευτικά και η ειδική περίπτωση της -υποχρεωτικής και χωρίς γνώμη του αρμόδιου υπηρεσιακού συμβουλίου- χορήγησης άδειας στον φυσικό, θετό ή και ανάδοχο γονέα, όταν πρόκειται για την ανατροφή παιδιού ηλικίας έως και 8 ετών.

Τούτο διότι ο νομοθέτης θέλησε να ρυθμίσει αυτοτελώς το ειδικότερο αυτό ζήτημα, κατά τρόπο ενιαίο για όλους τους υπαλλήλους (επομένως και για τους εκπαιδευτικούς), αποκλειστικά και μόνο με τη διάταξη του άρθρου 53 παρ. 1 του Κώδικα Δημοσίων Υπαλλήλων, η οποία, για τον λόγο αυτόν, υπερισχύει ως νεότερη και ειδικότερη των γενικών ρυθμίσεων της περ. Ε’ του άρθρου 16 του ν. 1566/1985, που προβλέπουν τα σχετικά με τη δυνατότητα χορήγησης άδειας άνευ αποδοχών, για άλλους, πλην του ανωτέρω, σοβαρούς λόγους στους εκπαιδευτικούς.

Εξαιτίας, άλλωστε, του ιδιαίτερου χαρακτήρα της συγκεκριμένης αυτής άδειας του άρθρου 53 παρ. 1 του ν. 3528/2007, προβλέπεται και ο υποχρεωτικός της χαρακτήρας για τη Διοίκηση, σε αντίθεση με τη διακριτική της ευχέρεια, συνεκτιμωμένων πάντοτε και των υπηρεσιακών αναγκών, για τη χορήγηση των αδειών της περ. Ε’ του άρθρου 16 του ν. 1566/1985, για την οποία απαιτείται και πρόταση του αρμοδίου υπηρεσιακού συμβουλίου.

Το ιστορικό

Η εκπαιδευτικός, η οποία είχε προσφάτως γίνει μητέρα για πρώτη φορά, είχε ζητήσει να λάβει άδεια ανατροφής τέκνου άνευ αποδοχών για τέσσερις μήνες και συγκεκριμένα από την έναρξη της σχολικής χρονιάς μέχρι τις διακοπές των Χριστουγέννων. Ωστόσο, παρά τις αλλεπάλληλες αιτήσεις της, οι αρμόδιοι φορείς απαντούσαν ότι η χορηγηθείσα άδεια μπορεί να υπολογιστεί μόνο σε σχολικά έτη, υποχρεώνοντάς την να επιστρέψει στην υπηρεσία της όχι όποτε η ίδια επιθυμούσε, δηλαδή μετά τις διακοπές των Χριστουγέννων, αλλά έχοντας συμπληρώσει ένα έτος, δηλαδή με την έναρξη του επόμενου σχολικού έτους.

«Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι το άρ. 53 του ν. 3528/2007 (Κώδικας Δημοσίων Υπαλλήλων), το οποίο προβλέπει τη χορήγηση άδειας άνευ αποδοχών για ανατροφή τέκνου, εφαρμόζεται και για την κατηγορία των εκπαιδευτικών», επισημαίνει σε δήλωσή του στο NEWS24/7 ο πληρεξούσιος δικηγόρος της, Γιώργος Πουλής.

Όπως επισημαίνει ο νομικός, «σε μια περίοδο όπου συνεχίζουν και παρατηρούνται συστηματικές παρερμηνείες και ευθεία παραβίαση της σχετικής νομοθεσίας εκ μέρους του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α και ορισμένων τοπικών Διευθύνσεων Εκπαίδευσης ως προς τη χορήγηση αδειών ανατροφής τέκνου άνευ αποδοχών, η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί σαφή δικαστική υπενθύμιση ότι η Διοίκηση οφείλει να συμμορφώνεται τόσο με τον νόμο όσο και με τη νομολογία, η διακριτική ευχέρεια δεν είναι ανεξέλεγκτη εξουσία και η “διοικητική πρακτική” δεν μπορεί να υποκαθιστά τον νόμο».