Ολική έκλειψη Ηλίου: Η πρώτη από το 2006 στην Ευρώπη – Πότε θα δούμε το φαινόμενο

Άνθρωποι από την Ευρώπη έως και τον Βόρειο Ατλαντικό στις 12 Αυγούστου θα έχουν την ευκαιρία να ζήσουν μια ολική έκλειψη Ηλίου, ένα από τα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα της φύσης.

Για πολλούς, μάλιστα θα είναι η πρώτη ευκαιρία να βιώσουν από κοντά ένα τέτοιο θέαμα.

Σύμφωνα με την ESA, η βόρεια Ισπανία θα αποτελέσει ένα από τα καλύτερα σημεία στον κόσμο για την παρατήρηση της ολικότητας, της στιγμής δηλαδή κατά την οποία η Σελήνη καλύπτει πλήρως τον Ήλιο.

Η ολική έκλειψη θα είναι ορατή μόνο από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, τη βόρεια Ισπανία και μια μικρή περιοχή στη βορειοανατολική Πορτογαλία.

Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό θέαμα, το οποίο ήταν ορατό τελευταία φορά από την ηπειρωτική Ευρώπη το 2006.

Ακόμη πρόκειται για την πρώτη ολική έκλειψη ηλίου ορατή από την ηπειρωτική Ισπανία από το 1905 και η πρώτη από τις τρεις ηλιακές εκλείψεις που θα είναι ορατές από τη χώρα μεταξύ 2026 και 2028.

Η καθηγήτρια Carole Mundell, Διευθύντρια Επιστημών της ESA, σχολίασε: “Μια ολική έκλειψη ηλίου είναι μια από εκείνες τις σπάνιες στιγμές όπου εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να κοιτάξουν ψηλά μαζί και να νιώσουν ταυτόχρονα θαυμασμό και περιέργεια. Είναι μια κοινή στιγμή που μας συνδέει με το Σύμπαν και μας υπενθυμίζει ότι η επιθυμία για εξερεύνηση και κατανόηση είναι ένα από τα μεγαλύτερα δυνατά σημεία της ανθρωπότητας”.

Που θα είναι ορατή η μερική έκλειψη Ηλίου

Την ίδια ημέρα, πολλές ακόμη περιοχές του Βόρειου Ημισφαιρίου θα παρακολουθήσουν μια μερική έκλειψη Ηλίου.

Σύμφωνα με την NASA, ανάμεσά τους βρίσκονται τμήματα των βόρειων Ηνωμένων Πολιτειών, από την Αλάσκα έως τη Βόρεια Καρολίνα, το μεγαλύτερο μέρος του Καναδά, μεγάλο τμήμα της Ευρώπης και η βορειοδυτική Αφρική.

Σε αρκετές περιοχές της ηπειρωτικής Ευρώπης και της Αφρικής, ο Ήλιος θα δύσει ενώ θα παραμένει μερικώς καλυμμένος από τη Σελήνη, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό θέαμα έκλειψης κατά τη δύση του ηλίου. Όσοι βρίσκονται στο κέντρο της σκιάς της Σελήνης θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν ολική έκλειψη Ηλίου.

Σε μια μικρή και απομακρυσμένη περιοχή της βόρειας Ρωσίας, η ολικότητα, η στιγμή κατά την οποία η Σελήνη καλύπτει πλήρως τον Ήλιο, θα σημειωθεί το μεσημέρι.

Στη Γροιλανδία και την Ισλανδία, ο Ήλιος θα σκοτεινιάσει αργά το απόγευμα ή νωρίς το βράδυ. Στην Ισπανία και στο βορειοδυτικότερο άκρο της Πορτογαλίας, η πλήρης κάλυψη του Ήλιου θα συμβεί αργά το βράδυ, λίγο πριν από τη δύση.

Στο μεγαλύτερο μέρος της ζώνης της ολικότητας, η πλήρης έκλειψη θα διαρκέσει λιγότερο από δύο λεπτά. Κοντά στο κέντρο της διαδρομής της, στη Γροιλανδία, τη Ρωσία και τον Βόρειο Ατλαντικό, η διάρκεια θα είναι ελαφρώς μεγαλύτερη, χωρίς ωστόσο να ξεπερνά τα δυόμισι λεπτά.

Όσοι βρίσκονται μέσα στη σκιά της Σελήνης, αλλά έξω από τη ζώνη της ολικότητας, θα δουν μόνο μερική έκλειψη, καθώς ο ηλιακός δίσκος δεν θα καλυφθεί ποτέ πλήρως. Κατά τη διάρκεια μιας μερικής έκλειψης δεν είναι ποτέ ασφαλές να κοιτάζει κανείς απευθείας τον Ήλιο χωρίς την κατάλληλη προστασία.

Η μερική έκλειψη της 12ης Αυγούστου θα αρχίσει με την έναρξη της ημέρας στη βόρεια Ρωσία. Στην Αλάσκα και τον βόρειο Καναδά θα αρχίσει και θα ολοκληρωθεί τις πρωινές ώρες, ενώ στις ανατολικές επαρχίες του Καναδά θα είναι ορατή το απόγευμα.

Στις βόρειες ηπειρωτικές Ηνωμένες Πολιτείες, το φαινόμενο θα αρχίσει περίπου το μεσημέρι και, στις ανατολικότερες περιοχές, θα διαρκέσει έως τα μέσα του απογεύματος. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, την ηπειρωτική Ευρώπη και την Αφρική, η έκλειψη θα γίνει ορατή το βράδυ.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον νότιο Καναδά, η Σελήνη θα καλύψει μόνο ένα μικρό τμήμα του ηλιακού δίσκου, δημιουργώντας την εικόνα ενός μικρού «δαγκώματος» στον Ήλιο. Αντίθετα, στις περιοχές που βρίσκονται πιο κοντά στη ζώνη της ολικότητας, στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης και στη βορειοδυτική Αφρική, θα καλυφθεί το μεγαλύτερο μέρος του Ήλιου.

Μέτρα προστασίας

Μόνο κατά τη σύντομη φάση της ολικότητας, όταν δηλαδή η Σελήνη καλύπτει πλήρως τη φωτεινή επιφάνεια του Ήλιου, είναι ασφαλές να κοιτάξει κανείς την έκλειψη χωρίς προστασία για τα μάτια.

Πριν και μετά την ολικότητα, κατά τις μερικές φάσεις της έκλειψης, είναι απαραίτητη η χρήση ειδικής προστασίας. Οι παρατηρητές πρέπει να χρησιμοποιούν πιστοποιημένα γυαλιά έκλειψης, φορητά φίλτρα ηλιακής παρατήρησης ή άλλα ασφαλή ηλιακά φίλτρα, τα οποία περιορίζουν δραστικά το φως του Ήλιου και προστατεύουν τα μάτια από σοβαρές βλάβες

Για την άμεση παρατήρηση μιας μερικής έκλειψης απαιτούνται πάντοτε ειδικά γυαλιά έκλειψης ή ασφαλή φορητά φίλτρα ηλιακής παρατήρησης.

Τα γυαλιά έκλειψης δεν είναι κοινά γυαλιά ηλίου. Τα συνηθισμένα γυαλιά ηλίου, όσο σκούρα και αν είναι, δεν παρέχουν επαρκή προστασία. Τα ασφαλή φίλτρα ηλιακής παρατήρησης είναι χιλιάδες φορές πιο σκούρα και πρέπει να πληρούν το διεθνές πρότυπο ασφαλείας ISO 12312-2.

Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να κοιτάζει κανείς τον Ήλιο μέσα από φωτογραφική μηχανή, τηλεσκόπιο, κιάλια ή άλλη οπτική συσκευή φορώντας απλώς γυαλιά έκλειψης ή κρατώντας ένα φορητό φίλτρο. Οι συγκεντρωμένες ηλιακές ακτίνες μπορούν να καταστρέψουν το φίλτρο και να προκαλέσουν σοβαρό τραυματισμό στα μάτια.

Για την ασφαλή παρατήρηση μέσω τηλεσκοπίου, κιαλιών, φωτογραφικού φακού ή άλλου οπτικού εξοπλισμού, απαιτείται ειδικό ηλιακό φίλτρο τοποθετημένο στο μπροστινό μέρος της συσκευής.

Όσοι δεν διαθέτουν γυαλιά έκλειψης ή ειδικό φορητό φίλτρο μπορούν να χρησιμοποιήσουν μια έμμεση μέθοδο παρατήρησης, χωρίς να κοιτάξουν απευθείας τον Ήλιο.

Μια απλή λύση είναι ο προβολέας οπής. Μια μικρή τρύπα σε ένα κομμάτι χαρτόνι μπορεί να προβάλλει την εικόνα του Ήλιου σε μια κοντινή επιφάνεια. Με τον Ήλιο πίσω από την πλάτη, η προβαλλόμενη εικόνα μπορεί να παρατηρηθεί με ασφάλεια.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να κοιτάζει κανείς τον Ήλιο μέσα από την οπή.

Παρόμοια λειτουργούν και τα φύλλα των δέντρων, τα οποία σχηματίζουν φυσικές μικρές οπές και προβάλλουν το σχήμα της έκλειψης στο έδαφος.