Ποιο είναι το σχέδιο του Τραμπ για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας;

Η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας είχε ένα απλό μήνυμα για την ενεργειακή βιομηχανία των ΗΠΑ τον περασμένο Μάρτιο: Ελάτε να πάρουμε το πετρέλαιό μας.

Μιλώντας μέσω βίντεο σε στελέχη στο CERAWeek στο Χιούστον, η María Corina Machado υποσχέθηκε ότι ο πετρελαϊκός τομέας της Βενεζουέλας, ο οποίος κρατικοποιήθηκε τη δεκαετία του 1970 και απαλλοτριώθηκε περαιτέρω υπό τον Ούγκο Τσάβες τη δεκαετία του 2000, θα κάνει άνοιγμα στο ιδιωτικό κεφάλαιο.

Η παραγωγή θα «κινείται πλήρως από τον ιδιωτικό τομέα», τα περιουσιακά στοιχεία της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας Petróleos de Venezuela (PDVSA) θα δημοπρατούνται και οι επενδυτές θα προστατεύονται από νέες συμβάσεις, καθώς και από διεθνή διαιτησία και εποπτεία από το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα.

Η Machado μετέφερε το ίδιο μήνυμα στους χρηματοδότες τον περασμένο Οκτώβριο στην Ουάσινγκτον, σύμφωνα με τη Luisa Palacios, την πρώην πρόεδρο της Citgo, του αμερικανικού βραχίονα της PDVSA, η οποία τώρα εργάζεται στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια. «Έχω δει τους αριθμούς, έχω δει το σχέδιο», δήλωσε η Palacios.

Ενώ η Machado φαίνεται τώρα να έχει παραγκωνιστεί, το έπαθλο που προσέφερε, ο «ασύλληπτα τεράστιος» πετρελαϊκός πλούτος της Βενεζουέλας, είναι πλήρως ενεργό μετά την εκδίωξη του Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία από τις ΗΠΑ το περασμένο Σαββατοκύριακο.

Ωστόσο, η αποκατάσταση της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας μετά από χρόνια διαφθοράς, κακοδιαχείρισης και παρακμής δεν θα είναι ούτε γρήγορη ούτε φθηνή. Άνθρωποι του κλάδου προειδοποίησαν ότι θα μπορούσε να διαρκέσει χρόνια, και να κοστίσει δεκάδες ή και εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, σε μια εποχή που οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες δέχονται πιέσεις από τις χαμηλότερες τιμές του αργού πετρελαίου.

Τι διακυβεύεται;

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η εξαγορά της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ θα δημιουργούσε «τεράστιο πλούτο» που θα μπορούσε να στηρίξει μια νέα κυβέρνηση και να αποζημιώσει τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες των οποίων τα περιουσιακά στοιχεία κατασχέθηκαν υπό τον Τσάβες.

Η Βενεζουέλα κατέχει περίπου το 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων αργού πετρελαίου, αλλά η παραγωγή μειώθηκε κατά περισσότερο από 75% μεταξύ 2013 και 2020. Οι ΗΠΑ αντλούν πλέον 10 φορές περισσότερο πετρέλαιο.

Ακόμα κι έτσι, η πρόσβαση στα κοιτάσματα της Βενεζουέλας θα βοηθούσε τις μεγάλες αμερικανικές εταιρείες να αναπληρώσουν τα αποθέματα και να παρέχουν βαρύ αργό πετρέλαιο για τα διυλιστήρια της ακτής του Κόλπου, τα οποία σχεδιάστηκαν πριν από δεκαετίες για να επεξεργάζονται πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα, τον Καναδά και το Μεξικό, αντί για τις ελαφρύτερες ποιότητες σχιστολιθικού πετρελαίου που παράγονται εγχώρια.

Οι εισαγωγές αργού πετρελαίου από τη Βενεζουέλα στις ΗΠΑ ήταν μόλις 135.000 βαρέλια ανά ημέρα (b/d) στο τέλος του περασμένου έτους, μειωμένες από 1,4 εκατ. b/d το 1998. Η Energy Aspects, μια εταιρεία συμβούλων, εκτίμησε ότι τα διυλιστήρια των ΗΠΑ θα μπορούσαν εύκολα να απορροφήσουν 1 εκατ. b/d επιπλέον. Οι αυξημένες ροές θα μείωναν επίσης την εξάρτηση από τον Καναδά, του οποίου οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ έχουν τριπλασιαστεί κατά την ίδια περίοδο.

Ο έλεγχος της προσφοράς από τη Βενεζουέλα θα επέτρεπε επίσης στην Ουάσινγκτον να πιέσει την Κίνα, η οποία είναι αυτή τη στιγμή ο μεγαλύτερος αγοραστής του Καράκας. «Δεν πρόκειται να επιτρέψουμε το δυτικό ημισφαίριο να γίνει βάση επιχειρήσεων για ανταγωνιστές και αντιπάλους των Ηνωμένων Πολιτειών, τόσο απλά», δήλωσε ο Μάρκο Ρούμπιο, υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, στην εκπομπή Meet the Press του NBC την Κυριακή.

Ποιος κερδίζει;

Η Palacios υποστήριξε ότι οι κύριοι ωφελούμενοι θα πρέπει να είναι οι ίδιοι οι Βενεζουελάνοι. «Το πετρέλαιο είναι κεντρικό σε αυτή την ιστορία, αλλά όχι απαραίτητα επειδή οι ΗΠΑ θέλουν να εξασφαλίσουν πετρελαϊκούς πόρους», είπε.

«Ο τρόπος με τον οποίο αυτή η χώρα βγάζει τα προς το ζην στις διεθνείς αγορές είναι πουλώντας πετρέλαιο. Με την καταστροφή της πετρελαϊκής βιομηχανίας ήρθε και η καταστροφή της οικονομίας».

Η αναζωογόνηση των εξαγωγών είναι απαραίτητη για την αποκατάσταση των δημοσιονομικών εσόδων, την αναζωογόνηση της οικονομίας και την επιβράδυνση της εξόδου μεταναστών σε όλη τη Λατινική Αμερική και προς τις ΗΠΑ, ένα επιχείρημα που είναι πιθανό να βρει απήχηση σε μια κυβέρνηση Τραμπ που εστιάζει στο μεταναστευτικό.

Η πώληση πετρελαίου στις ΗΠΑ αντί για την Κίνα θα βελτίωνε επίσης τη ροή μετρητών: μεγάλο μέρος των εξαγωγών προς το Πεκίνο χρησιμοποιείται για την εξυπηρέτηση τουλάχιστον 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ανεξόφλητα δάνεια.

Το υπόλοιπο πετρέλαιο που μεταφέρεται στην Κίνα εξαγοράζεται από μικρότερα, ανεξάρτητα διυλιστήρια “τύπου τσαγιέρας”, τα οποία έχουν επωφεληθεί από συμφωνίες μείωσης τιμών και κινδυνεύουν να χάσουν εάν οι αποστολές εκτραπούν αλλού.

«Οι τσαγιέρες της Κίνας ρουφάνε πετρέλαιο σε μειωμένες τιμές. Μπράβο τους. Τελείωσε αυτό», δήλωσε ο Bob McNally πρόεδρος της Rapidan Energy. «Θα είναι ευχαριστημένοι; Όχι. Απειλεί αυτό τα αποθέματα πετρελαίου τους; Απολύτως όχι… Μπορούν να προμηθευτούν το βαρύ πετρέλαιο από άλλα μέρη».

Ποιες εταιρείες μπορούν να συμμετάσχουν;

Μεταξύ των αμερικανικών εταιρειών, η Chevron κατέχει ιδιαίτερη θέση. Απασχολεί περίπου 3.000 άτομα στη Βενεζουέλα και λειτουργεί βάσει ειδικής άδειας που της επιτρέπει να εξάγει βαρύ αργό πετρέλαιο στα διυλιστήρια των ακτών του Κόλπου των ΗΠΑ.

«Υπήρχε πάντα η άποψη εντός της Chevron ότι θα παρέμενε στη Βενεζουέλα επειδή κάποια στιγμή αυτό ακριβώς το σενάριο θα υλοποιείτο», είπε ένα πρώην στέλεχος. «Έχουν πολύ βαθιά γνώση των εξελίξεων. Πάντα είχαν αυτό το σχέδιο στο ράφι, δεν χρειάζεται καν να το ξεσκονίσουν», πρόσθεσε το άτομο.

Οι μετοχές των Chevron και ConocoPhillips σημείωσαν άνοδο έως και 8% στις προσυνεδριακές συναλλαγές τη Δευτέρα. Οι μετοχές της ExxonMobil σημείωσαν άνοδο 4%.

Η ελκυστικότητα είναι σαφής: Τα αποθέματα της Βενεζουέλας είναι μεγάλα, χαρτογραφημένα και δεν ενέχουν κανέναν κίνδυνο έρευνας. Οι εξελίξεις στην τεχνολογία έχουν μειώσει το κόστος παραγωγής βαρέος αργού πετρελαίου, καθιστώντας το ανταγωνιστικό  σε σχέση με το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο. Οι αναλυτές λένε ότι η παραγωγή θα μπορούσε να αυξηθεί έως και 500.000 βαρέλια την ημέρα σχετικά γρήγορα.

Εν τω μεταξύ, η ExxonMobil και η ConocoPhillips ζητούν συνολικά 10 δισεκατομμύρια δολάρια ως αποζημίωση μετά την κατάσχεση των περιουσιακών τους στοιχείων στις αρχές της δεκαετίας του 2000.

«Θα ήταν πρόωρο να κάνουμε εικασίες για οποιεσδήποτε μελλοντικές επιχειρηματικές δραστηριότητες ή επενδύσεις», δήλωσε εκπρόσωπος της ConocoPhillips. «Θα συνεχίσουμε τις προσπάθειες είσπραξης, οι οποίες γίνονται σύμφωνα με όλους τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς».

Η Exxon δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

Όταν ο Darren Woods, διευθύνων σύμβουλος της Exxon, ρωτήθηκε από το Bloomberg τον Νοέμβριο αν θα υπήρχε ενδιαφέρον για επιστροφή στη Βενεζουέλα, ο διευθύνων σύμβουλος είπε: «Έχουμε απαλλοτριωθεί από τη Βενεζουέλα δύο διαφορετικές φορές. Έχουμε ιστορία εκεί».

«Θα έπρεπε να δούμε πώς θα είναι οι οικονομικές εξελίξεις. Οπότε ούτε θα το έβαζα στα πλάνα μας, ούτε θα το αφαιρούσα από αυτά».

Αρκετές άλλες δυτικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων της ισπανικής Repsol, της γαλλικής Maurel & Prom και της ιταλικής Eni, ενδέχεται επίσης να εκδηλώσουν ενδιαφέρον. Η Repsol και η Eni ασκούν πιέσεις στην κυβέρνηση Τραμπ για μια ειδική άδεια που θα τους επιτρέψει να λαμβάνουν πληρωμές σε πετρέλαιο της Βενεζουέλας για το φυσικό αέριο που παρέχουν στη χώρα.

Ποια είναι τα εμπόδια;

Το παρελθόν του κλάδου έχει τη δική του βαρύτητα. «Οι διαβεβαιώσεις για τις συμβάσεις είναι κρίσιμες», δήλωσε η Palacios, υπογραμμίζοντας τις επανειλημμένες αποκλίσεις μεταξύ υποσχέσεων και πρακτικών εφαρμογών.

Οι εταιρείες θα δίσταζαν να δεσμεύσουν κεφάλαιά τους χωρίς ξεκάθαρη σαφήνεια σχετικά με το πώς θα μοιάζει ένα νέο καθεστώς στο Καράκας και πως δεν θα μπουν σε γύρο νέων απαλλοτριώσεων ούτε στο μακρινό μέλλον.

«Μόλις πριν από 20 με 25 χρόνια τους έδιωξαν. Έτσι, είναι δύο φορές πιο διστακτικοί. Θα είναι προσεκτικοί», είπε ο McNally. «Τίποτα δεν πρόκειται να συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι ένας μακρύς και δαιδαλώδης δρόμος».

Η Palacios πρόσθεσε ότι οι διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες θα δυσκολευτούν επίσης να συνεργαστούν με την PDVSA λόγω του κακού ιστορικού της σε θέματα ασφάλειας και περιβάλλοντος. «Πρέπει να είναι σε θέση να λειτουργούν ανεξάρτητα, ώστε να μπορούν να ελέγχουν τις προμήθειες και τις δραστηριότητές τους», είπε.

Τέλος, είπε ότι η Βενεζουέλα θα πρέπει να βρει μια οδό επιστροφής σε πηγές διεθνούς χρηματοδότησης, μετά την αποκοπή της με την επιβολή των κυρώσεων των ΗΠΑ το 2017. Πρόσθεσε ότι ο υψηλός κίνδυνος της Βενεζουέλας θα μπορούσε να σημαίνει «σημαντική αύξηση» του κόστους δανεισμού.

Η πρόβλεψη παρακμής είναι αβέβαιη. Από την απεργία των εργαζομένων στον πετρελαϊκό κλάδο το 2002-2003, η PDVSA έχει χρησιμοποιηθεί ως μηχανή μετρητών για τον στρατό, οδηγώντας σε μαζική έξοδο εξειδικευμένου προσωπικού και σε κατάρρευση υποδομών, έγραψε η Helima Croft, αναλύτρια της RBC Capital Markets. Η απομάκρυνση των κινεζικών και ρωσικών συμφερόντων θα είναι επίσης δύσκολη.

Η Croft δήλωσε στους Financial Times ότι «η αρπαγή του Μαδούρο μπορεί να ήταν το εύκολο κομμάτι. Η πιο δύσκολη πρόκληση είναι πώς θα ξαναχτίσουμε αυτή τη χώρα. Το ιστορικό μας στην οικοδόμηση ενός έθνους είναι κάθε άλλο παρά θεαματικό».