Γιάννης Μπουτάρης: Η πολιτική αλλιώς

Οι παλαιοί επαγγελματίες της διαφήμισης αφηγούνται πως όταν ήθελαν να προειδοποιήσουν τους πελάτες τους για τον κίνδυνο που έχει η διαδικασία δημιουργίας ενός love brand, έφερναν ως παράδειγμα τον αείμνηστο Λεωνίδα Κύρκο: «Όλοι αγαπούν, εκτιμούν και σέβονται τον Λεωνίδα Κύρκο. Ελάχιστοι όμως τελικά τον ψηφίζουν», έλεγαν τότε.

Το σκεφτόμουν διαρκώς ενώ διάβαζα το βιβλίο του Λεωνίδα Μακρή «Γιάννης Μπουτάρης. Η πολιτική αλλιώς», με πρόλογο του Άρη Δημοκίδη (Πατάκης).

Τι ήταν, τελικά, ο Γιάννης Μπουτάρης; Ένα love brand που κατάφερε να ανατρέψει το επικοινωνιακό «θέσφατο», χάρις στη δουλειά του (οι αμπελουργοί συχνά προσλαμβάνονται από την κοινή γνώμη ως «μυθικά πρόσωπα») και κυρίως εξαιτίας της κοινωνικής του θέσης στη Θεσσαλονίκη; Ή μήπως ήταν η χαρισματική προσωπικότητα που διαπερνούσε τις διαχωριστικές γραμμές;

Ο επικ.Καθηγητής Πολιτικής Θεωρίας Λεωνίδας Μακρής (1972) υπήρξε πολύ στενός συνεργάτης του Γιάννη Μπουτάρη την περίοδο της δημαρχίας του. Υπήρξε συνεργάτης και όχι φίλος, όπως διευκρινίζει στην αρχή του βιβλίου κι ενώ γνωρίζει πολύ καλά «τον μύθο» του προσώπου θεώρησε ότι θα ήταν άδικο για εκείνο να μείνει με την αχλύ που συνήθως δημιουργεί το πλήθος των ανέκδοτών και των ιστοριών που το συνοδεύουν. Όλοι έχουν να αφηγηθούν μια ιστορία για τον Γιάννη Μπουτάρη. Πόσοι όμως γνωρίζουν, πέρα από τους Θεσσαλονικείς, αν τελικά προσέφερε και έργο ως Δήμαρχος;

Αυτό αφορά το βιβλίο του Λεωνίδα Μακρή: το έργο του Γιάννη Μπουτάρη στο Δήμο Θεσσαλονίκης και το πολιτικό αποτύπωμα που τελικά άφησε έξω από τα όρια της πόλης.

Και το κάνει τολμηρά. Με ένα ύφος ελαφρώς «καραγάτσειο», μεταξύ λάγρας αφήγησης και δοκιμίου πολιτικής θεωρίας, ο Μακρής περιγράφει διαρκώς, κυριολεκτικά σε κάθε αράδα, τον Μπουτάρη ενώ αλληλεπιδρά: με τους συνεργάτες του, τους Θεσσαλονικείς, την πόλη ως μια κιβωτό ιστορίας.

Την ιστορία της Θεσσαλονίκης ο Γιάννης Μπουτάρης την είχε «αγοράσει» ολόκληρη: με το φως και το σκοτάδι της μαζί, δηλαδή είχε γι αυτή μια αγάπη άνευ όρων, με άλλα λόγια την αντιμετώπιζε με ένα σκληρό, προσγειωμένο πραγματισμό.

Γιατί αντίθετα απ’όσα πιστεύουν οι θιασώτες της μεταφυσικής δεν υπάρχει πιο σκληρός και αδυσώπητος πραγματισμός από το να «αγοράζεις» κάθε φορά «όλο το πακέτο». Υποψιάζομαι μάλιστα, μετά την ανάγνωση του βιβλίου, ότι αυτός είναι και ο λόγος που ο Μπουτάρης δεν δίσταζε να την «προβοκάρει» με κάθε ευκαιρία: όπου υπάρχει βαθύ σκοτάδι υπάρχει και πολύ δυνατό φως και αυτή είναι η περίπτωση της Θεσσαλονίκης και ο Μπουτάρης το ήξερε.

Ο Λεωνίδας Μακρής δεν ενδιαφέρεται να περιγράψει με όρους επικούς τα μεγάλα έργα του Μπουτάρη που έγιναν γνωστά στο Πανελλήνιο: το άνοιγμα της πόλης και την προτροπή του προς αυτή να αγκαλιάσει το συναρπαστικό εβραϊκό και οθωμανικό της παρελθόν.

Για τα πεζοδρόμια που έφτιαξε, για το στόλο των απορριμματοφόρων που εκσυγχρόνισε, για το ταμείο που εξυγίανε, είναι που γράφει με μεγαλύτερο πάθος. Όλα τα στοιχεία της καθημερινότητας που κάποιοι πολιτικοί καταφέρνουν κόντρα σε μια Διοίκηση που αρνείται πεισματικά να αλλάξει, αλλά, όμως, τελικά όλοι μας καταλήγουμε να παραβλέπουμε, γιατί κακά τα ψέματα: όπως έχει εξηγήσει ο μεγάλος Ισαίας Μπερλίν, οι άνθρωποι για να πορευτούμε στη ζωή χρειαζόμαστε μεγάλα αφηγήματα, χρειαζόμαστε αυτούς που θα μας περιγράψουν μια ιστορία από το μέλλον όπου θα πρωταγωνιστούμε εμείς, ευημερούντες και ευτυχείς, άσχετα αν παραλείπουν να μας εξηγήσουν πως θα φτάσουμε εκεί.

Ναι, ένα χρονικό για το κατόρθωμα να κάνεις πολιτική αλλιώς είναι το βιβλίο αυτό και ανταποκρίνεται πλήρως και απολύτως στην «υπόσχεση» που δίνει στον αναγνώστη από τον τίτλο του ακόμα.

Όμως, τι ακριβώς είναι αυτό το «αλλιώς»;

Σε αυτή τη χώρα είναι ο τρόπος να κάνεις πράγματα μαζί με άλλους, όπως συνηθίζω να επαναλαμβάνω τόσο ως επαγγελματίας της Επικοινωνίας όσο και ως πολιτικοποιημένη και η ίδια. Κι αυτό έκανε ο Γιάννης Μπουτάρης.

Το ερώτημα βέβαια προβάλλει αβίαστα. Μπορούμε να κάνουμε πολιτική «αλλιώς» χωρίς sui generis προσωπικότητες;

Το ερώτημα αυτό θα το απαντήσει όποιος διαβάσει και αυτό το χρονικό, για μένα είναι σαφές πως ναι αφού τελικά καταλήγουμε να μιλάμε για τρόπο. Οι τρόποι αναπαράγονται.

Αν και, να ομολογήσω, πως θα ήμουν περισσότερο αισιόδοξη για το αν μπορούμε να έχουμε «περισσότερους Μπουτάρηδες» αν το σημείωμα αυτό κατάφερνα να το γράψω με λιγότερες λέξεις μέσα σε εισαγωγικά.

Ο Λεωνίδας Μακρής έγραψε ένα σημαντικό βιβλίο. Να το διαβάσετε.