Υπόθεση Γκίλφοϊλ: Όταν τα Media κάνουν τη δουλειά τους

Ας μη γελιόμαστε. Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ “έπεσε” όχι λόγω των Βαλκανίων αλλά λόγω των υποθέσεων που άνοιξε στις ΗΠΑ. Η Wall Street Journal την “τίμησε” δεόντως βέβαια, αλλά για να φτάσουμε στο σημείο να την “παραιτήσει” η νέα εκπρόσωπος Τύπου του Τραμπ, έπρεπε να “τσιγκλήσει” το ίδιο το κόμμα των Ρεπουμπλικάνων με τη συμπεριφορά της.

Αλλά, ας βάλουμε τα πράγματα στη σειρά τους.

Η εμπλοκή της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στα Βαλκάνια αποτέλεσε την αρχή των πάντων. Η έρευνα της εφημερίδας The Wall Street Journal αποκάλυψε ότι η Γκίλφοϊλ χρησιμοποίησε το διπλωματικό της αξίωμα για να προωθήσει συγκεκριμένα ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και δη, στη Ρουμανία.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η Γκίλφοϊλ προκάλεσε έντονη δυσφορία και ερωτηματικά επειδή πίεζε επίμονα και κατευθυνόμενα Βαλκάνιους αξιωματούχους να συνεργαστούν αποκλειστικά με συγκεκριμένους επιχειρηματίες σε ενεργειακά έργα.

Κατά τη διάρκεια συζήτησης με τον Έλληνα Υπουργό Ενέργειας για την πολιτική αστάθεια στη Ρουμανία, η Γκίλφοϊλ φέρεται να δήλωσε: “Μπορούμε να το κάνουμε αυτό σε όποια χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε κι εδώ”, υπονοώντας εμπλοκή των ΗΠΑ στην αλλαγή κυβέρνησης στο Βουκουρέστι.

Ρεπορτάζ της WSJ ανέφερε ακόμη πως η ίδια ταξίδευε με ιδιωτικά τζετ επιχειρηματιών για να κλείσει deals.

Το όλο θέμα πήρε διαστάσεις αλλά ήταν “εύκολα” διαψεύσιμο. Ο ίδιος ο Λευκός Οίκος και η προεδρία έκαναν λόγο για fake news με τον Μάρκο Ρούμπιο να δέχεται σχετική ερώτηση κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα και να επαναλαμβάνει τη ρητορική περί “βαλτών” Μέσων “που θέλουν να κάνουν κακό στον Τραμπ”.

Απέναντι στις κατηγορίες, η κυβέρνηση Τραμπ τήρησε την τακτική της απόλυτης άρνησης.

Ύστερα όμως ήρθε το νέο “χτύπημα” και πάλι από την Journal. Σύμφωνα με νέο ρεπορτάζ λοιπόν, ο δωρητής των Ρεπουμπλικανών, Έρικ Ντίτερς, αποκάλυψε ότι η Γκίλφοϊλ του ζήτησε με επίμονες γραπτές συνομιλίες να πληρώσει κρυφά (μέσω εμβάσματος) έναν προσωπικό της λογαριασμό στην American Express ύψους 100.000 δολαρίων, λίγο πριν από την ακρόαση για την επικύρωση του διορισμού της στη Γερουσία το 2025.

Ως “αντάλλαγμα” του υποσχέθηκε νομικές ελαφρύνσεις, φορολογική βοήθεια και πρόσβαση σε υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ.

Το ρεπορτάζ απέδειξε ότι η Γκίλφοϊλ χρησιμοποίησε την πολιτική της επιρροή, υποσχόμενη στον Ντίτερς (ο οποίος αντιμετώπιζε νομικά και πειθαρχικά προβλήματα ως δικηγόρος) ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα τον βοηθούσε με τις δικαστικές και φορολογικές του εκκρεμότητες. Μετά τη δημοσιοποίηση των γραπτών μηνυμάτων της Γκίλφοϊλ από τη Journal, η θέση της έγινε πολιτικά μη βιώσιμη, αναγκάζοντας τον Λευκό Οίκο να της ζητήσει την άμεση παραίτησή της και να ανοίξει έρευνα.

Ο Ντίτερς αντιμετώπιζε έρευνα από την Υπηρεσία Εσωτερικών Εσόδων (IRS) των ΗΠΑ καθώς συνδέθηκε με φορολογική “έκπτωση” από την πώληση του μεριδίου που κατείχε στην οικογενειακή του επιχείρηση. Επίσης ήταν νομικός εκπρόσωπος οικογενειών που είχαν προσφύγει κατά του χειρουργού Dr. Abubakar Atiq Durrani ο οποίος κατηγορήθηκε για μαζικές ιατρικές απάτες και κακοτεχνίες και είχε διαφύγει στο Πακιστάν, με τον Ντίτερς να ζητά επίμονα την έκδοσή του πίσω στην Αμερική.

Ο Ντίτερς είχε υποσχεθεί στην Γκίλφοϊλ επιπλέον 1 εκατομμύριο δολάρια εάν κατάφερνε να του κλείσει μια συνέντευξη με τον συντηρητικό σχολιαστή Τάκερ Κάρλσον (Tucker Carlson), ώστε να πάρει δημοσιότητα η υπόθεση του γιατρού.

Μάλιστα ο δικηγόρος αντιμετώπισε οριστική αναστολή άσκησης καθηκόντων λόγω σωρείας πειθαρχικών παραπτωμάτων όπως συκοφαντία δικαστή, κατάχρηση αμοιβών (μη επιστροφή προκαταβολής μετά από διακοπή συνεργασίας) και εκδικητικές μηνύσεις εναντίον αντιπάλων του.

Όπως καταλαβαίνει κανείς, εδώ μιλάμε για ένα μπαράζ θεμάτων που δεν θα είχαν δει το φως της δημοσιότητας αν κάποιοι δημοσιογράφοι δεν αποφάσιζαν πολύ απλά, να κάνουν τη δουλειά τους. Φυσικά η WSJ είναι μια εφημερίδα που φέρει στις “πλάτες” της πλήθος αποκαλύψεων τόσο εναντίον Ρεπουμπλικανών, όσο και Δημοκρατικών, μαζί με τη The Washington Post. Η Journal είχε φέρει στο φως την εξαγορά της σιωπής της Stormy Daniels από τον Ντόναλντ Τραμπ, τα “The Facebook Files”, τη φούσκα της Theranos, τις σεξουαλικές παρενοχλήσεις στον κόσμο του WWE, αλλά και τα περιβόητα email της Χίλαρι Κλίντον που “τίναξαν στον αέρα” την καμπάνια της το 2016.

Την ίδια εποχή το FBI ερευνούσε τις συσκευές του Δημοκρατικού πρώην βουλευτή Άντονι Γουίνερ, ο οποίος κατηγορούνταν ότι έστελνε σεξουαλικά μηνύματα σε μια 15χρονη κοπέλα. Η σύζυγος του Γουίνερ ήταν η κορυφαία σύμβουλος της Χίλαρι Κλίντον.

Η εφημερίδα μπορεί να έχανε σε χορηγίες κάθε φορά που αποκάλυπτε ένα σκάνδαλο, ωστόσο κατέχοντας ήδη δύο βραβεία Πούλιντζερ καταφέρνει διαρκώς να εκτοξεύει τους συνδρομητές της καθώς οι αναγνώστες αναζητούν έγκυρη πληροφόρηση πίσω από τα paywall, τα social media και το AI.

Υπό την ηγεσία της Διευθύντριας Σύνταξης Έμμα Τάκερ (από το 2023), οι ψηφιακές συνδρομές της εφημερίδας αυξήθηκαν κατά 30%. Η ίδια η Τάκερ δήλωσε ότι αυτή η επιτυχία “δεν είναι σύμπτωση”, αλλά το άμεσο αποτέλεσμα της στρατηγικής απόφασης να επενδύσουν σε “ξεχωριστή, χρήσιμη και επιθετική ερευνητική δημοσιογραφία”, μέσα σε ένα περιβάλλον που ευνοεί την έρευνα απέναντι στις αιτιάσεις Τραμπ που τα έχει βάλει συλλήβδην με τα media που του ασκούν κριτική.

Τα δεδομένα της εφημερίδας δείχνουν ξεκάθαρα ότι η “διάθεση για παρακολούθηση ή πληρωμή” εκτοξεύεται όταν το κοινό έρχεται αντιμέτωπο με πληροφορίες που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού δωρεάν στο διαδίκτυο, οδηγώντας σε άμεσες εγγραφές.

Το αν αυτό μπορεί να συμβεί στην Ελλάδα είναι ερώτημα ρητορικό. Για να φτάσουμε εκεί πρέπει πρώτα να αυξηθεί η καταβαραθρωμένη αξιοπιστία των εγχώριων ΜΜΕ και σταδιακά να καλλιεργηθεί η κουλτούρα των συνδρομών, με πάγια ή εθελοντική οικονομική εγγραφή, κόντρα στη μαζική αναπαραγωγή copy-paste πληροφορίας. Παράλληλα, μέσα σε ένα περιβάλλον ολιγαρχικής διαπλοκής το να κάνεις απλώς τη δουλειά σου ως πυλωρός ειδήσεων, φαντάζει πρόκληση.

Αυτό δεν σημαίνει πως η δουλειά δεν μπορεί να γίνει σωστά. Χρειάζεται όμως ψυχραιμία, επιπρόσθετη στάθμιση και υπομονή για να μπορέσει σιγά σιγά να κερδηθεί εκ νέου η χαμένη εμπιστοσύνη του κοινού και τελικά να γίνεται ορθά αυτό που είναι η αποστολή της Δημοσιογραφίας: Ο έλεγχος δηλαδή της εξουσίας.