Ο καρκίνος δεν είναι μάχη – Σταμάτα να “ξεπετάς” το θάνατο

Τελικά, η ενσυναίσθηση φαίνεται να έχει εξελιχθεί σε πάρα πολύ δύσκολη πίστα για την ανθρωπότητα. Όπως και το να σκέφτεσαι πριν μιλήσεις. Ή να δείχνεις τον ελάχιστο σεβασμό, κατ’ αρχάς στον εαυτό σου και μετά στους άλλους, αποφεύγοντας κλισέ στις τραγωδίες.

Η Γωγώ Μαστροκώστα έγινε το τελευταίο παράδειγμα της προχειρότητας μας, στον πραγματικό και τον ψηφιακό κόσμο.

Μια νέα γυναίκα πέθανε, έπειτα από 15 χρόνια καθημερινής αγωνίας για το αν θα ξημερωθεί αύριο, με το σώμα της να είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της και η συντριπτική πλειοψηφία των media (social και άλλων) έκρινε πως δεν χρειάζεται κάτι άλλο για να καλύψει το γεγονός από κενές (παρωχημένες) κοινοτοπίες.

Σαν να φοβόμαστε τις λέξεις (πχ το θάνατο) και καταλήγουμε να γινόμαστε επιφανειακοί έως και αναίσχυντοι.

Επίτρεψε μου να σου εξηγήσω γιατί τα κλισέ αυτά είναι η απόλυτη ασέβεια, αφού τονίσω ότι για έναν άνθρωπο που έχει καρκίνο, κάθε μέρα είναι νίκη.

1) “Έχασε τη μάχη με τον καρκίνο”

Ασθενείς έχουν ενημερώσει ότι αυτή η φράση μετατρέπει το θάνατο σε προσωπική τους αποτυχία και για αυτό δεν θέλουν να τη βλέπουν, παρ’ όλα αυτά εμείς συνεχίζουμε ακάθεκτοι την “ξεπέτα”. Να στο κάνω λιανά: πρόκειται για διατύπωση που αφήνει την υπόνοια πως ο ασθενής απέτυχε στην προσπάθεια του να “κερδίσει τη μάχη”.

Ενέχει δηλαδή, και την υποψία ότι δεν πολέμησε αρκετά. Μόνο η καρδούλα τους το ξέρει τι περνούν, οπότε ας προσπαθήσουμε να είμαστε ελαχίστως άνθρωποι και ας σταματήσουμε να μετατρέπουμε έναν σύνθετο, βιολογικό και συχνά τυχαίο θάνατο, σε προσωπική αποτυχία του ασθενούς.

Παρεμπιπτόντως, η Elena Semino του Lancaster University, εκ των κορυφαίων ερευνητριών σε μεταφορές για τον καρκίνο έδειξε μαζί με την ομάδα της, πως αυτή η φράση προκαλεί αισθήματα ενοχής και αποτυχίας σε ασθενείς.

Για αυτό συνέστησαν να αποφεύγεται στις νεκρολογίες και στα ΜΜΕ, ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο.

2) “Άνιση μάχη”

Ξεπερνώ τη μοιρολατρία της φράσης και περνώ κατευθείαν στην τεμπελιά της, καθώς αγνοεί την πολυπλοκότητα της νόσου και ενισχύει την πεποίθηση ότι ο καρκίνος είναι πιο δυνατός, ως εκ τούτου η “ήττα” είναι λογική.

Ενισχύουν την ιδέα ότι η έκβαση εξαρτάται από “δύναμη”, αντί από ιατρικούς παράγοντες, θεραπείες και τύχη.

Επίσης, μελέτη του USC Dornsife δείχνει ότι οι στρατιωτικές μεταφορές (η χρήση λέξεων όπως “πόλεμος”, “μάχη” και “εχθρός”) αυξάνουν την μοιρολατρία, καθώς οι άνθρωποι πιστεύουν ότι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Έτσι, μειώνεται η διάθεσή τους για πρόληψη και εξετάσεις.

3) “Λιγοψύχησε κάποιες φορές”

Αυτή η τοποθέτηση λειτουργεί ως… ενημέρωση πως δεν έχουμε συστηθεί καν με την ενσυναίσθηση. Εκτός και αν ζεις σε κάποιο παράλληλο σύμπαν, όπου δεν υπάρχουν προβλήματα, έχεις νιώσει τη δυσφορία που προκαλεί η εξέλιξη σου σε ζογκλέρ που οφείλει να διαχειρίζεται πολλά διαφορετικά πράγματα, καθημερινά.

Αν τυχόν κουβαλάς και κάποιο τραύμα, έχεις σκεφτεί τουλάχιστον μια φορά να εγκαταλείψεις. Φαντάσου να διεκδικείς τη ζωή σου επί 15 συναπτά έτη, καθημερινώς και αδιαλείπτως.

Εύλογα θα υπάρξουν και μέρες που θα νιώσεις εξάντληση, απόγνωση, κούραση. Αυτό δεν σημαίνει ότι λιγοψυχείς, αλλά πως είσαι άνθρωπος.

Με το “λιγοψύχησε κάποιες φορές” κρίνεις κανονικές ανθρώπινες αντιδράσεις ως αδυναμία. Άσε που προβάλεις τεράστιες προσδοκίες στους ασθενείς, λες και ΠΡΕΠΕΙ να είναι δυνατοί συνέχεια. Δεν πρέπει τίποτα. Μόνο ό,τι αποφασίζουν οι ίδιοι.

Η ίδια η Μαστροκώστα δεν ήθελε τη λέξη “μαχήτρια”

Δεν πρέπει να υπάρχει κάποιος πια, που να μην έχει άνθρωπο στο περιβάλλον του, ο οποίος αντιμετωπίζει μια ασθένεια που τον αναγκάζει να επαναπροσδιορίσει τη ζωή του.

Ή καλύτερα να τον κάνει να καταλάβει πόσο θέλει να ζήσει, ενώ παράλληλα υποβάλλεται σε διαδικασίες που είναι επώδυνες, εξαντλητικές και ενίοτε τον φτάνουν στο σημείο να αμφισβητεί τη θέληση του να συνεχίσει να προσπαθεί.

Θυμάμαι τη μητέρα μου να επιστρέφει στο σπίτι από τη χημειοθεραπεία και να λέει την μια στιγμή “δεν αντέχω άλλο” και την άλλη “θέλω να ζήσω”.

Ή τη θεία μου να ουρλιάζει με λυγμούς που έβγαιναν από τη ψυχή της πως “δεν μπορώ άλλο. ΚΟΥΡΑΣΤΗΚΑ”, όταν ένα χάπι από τα πολλά που πρέπει να λαμβάνει καθημερινά, δεν λειτουργούσε πια και χρειαζόταν νέα αντιμετώπιση και άρα δοκιμές -με πιθανές επιπλοκές- έως ότου βρεθεί το νέο αποτελεσματικό “μείγμα”.

Θυμάμαι και φίλη μου που ενώ ήξερε πως πεθαίνει, έπρεπε να χαμογελάει μπροστά στα παιδιά της και να τα προετοιμάζει (αν μπορεί να συμβεί ποτέ αυτό), δίχως να έχει χωνέψει ή διαχειριστεί η ίδια πως δεν θα τα δει να μεγαλώνουν. Γνωρίζοντας την πληγή που θα αποκτήσει η καρδιά τους, αφού και η ίδια είχε χάσει νωρίς τον πατέρα της.

Μεταξύ μας, παρατάμε το κουπί που τραβάει ο καθένας, για πολύ λιγότερο σημαντικά πράγματα -από τη ζωή μας-, νιώθοντας ανήμποροι και καταβεβλημένοι. Κάποιοι καταλαβαίνουμε πως ο μόνος τρόπος να συνεχίσουμε είναι να το ξαναπιάσουμε (το κουπί).

Ο καθένας φυσικά, έχει δικαίωμα να κάνει αυτό που επιλέγει. Ακόμα και αν αυτό είναι να αφήσει τη βάρκα να παρασυρθεί από τους ανέμους και όπου “βγει”.

Η είδηση του θανάτου της Μαστροκώστα συνοδεύτηκε με βίντεο εμφανίσεων της, κατά τις οποίες είχε αναφερθεί στην περιπέτεια της.

Είχε αποκαλύψει πως τρεις ημέρες μετά τη γέννηση της κόρης της, της ανακοίνωσαν πως έχει καρκίνο.

«Κρατούσα το μωρό μου στην αγκαλιά, έκλαιγα και σκεφτόμουν αν θα τη δω να μεγαλώνει», είχε πει πριν προσθέσει ότι δεν είχε επιλογή. «Δεν έκλαιγα για μένα. Πιο πολύ έκλαιγα για το τι έχω κάνει σ’ αυτόν τον άνθρωπο, γιατί να το κάνω αυτό στον άντρα μου και την οικογένειά μου».

Ξέρεις τι άλλο είχε ξεκαθαρίσει; Ότι «καμιά φορά χρησιμοποιούμε αυτή τη λέξη ‘παλεύω’, αλλά τελικά είναι και όλα θέμα τύχης. Δηλαδή, για παράδειγμα πολλές φορές μου έλεγαν ‘είσαι μαχήτρια, είσαι νικήτρια’ και τους έλεγα, παιδιά τυχερή ήμουν. Δυστυχώς».

Αν κρατήσεις κάτι από όλο αυτό, ας είναι το «Η καλύτερη διάγνωση είναι η διπλή διάγνωση, καλύτερα να γίνεται από δύο γιατρούς», μαζί με το εξής:

«“Είμαι νικήτρια;”. Είναι κάτι που δεν μπορώ να το απαντήσω ούτε θα μπορέσω να το απαντήσω στο τέλος, ούτε εγώ ούτε πολλές γυναίκες. Κατέληξα, όμως, στο εξής: πρέπει να μάθω να ζω με αυτό και ότι η νίκη έχει σχέση με τον τρόπο που αντιμετωπίζεις τη νόσο και δεν μετριέται με τις ημέρες και τα χρόνια επιβίωσης».

Κουράγιο στους δικούς της ανθρώπους.