Αλεχάντρο Μπετανκούρ: Ο αμφιλεγόμενος επιχειρηματίας που γίνεται ο “αντιβασιλέας” του Τραμπ στη Βενεζουέλα

Μέχρι τον περασμένο Μάιο, ο Αλεχάντρο Μπετανκούρ ήταν εγκλωβισμένος στη Βρετανία, καθώς αντιμετώπιζε αίτημα έκδοσης από την Ελβετία στο πλαίσιο έρευνας για πιθανό ξέπλυμα χρήματος.

Τρεις μήνες αργότερα, ο 46χρονος Βενεζουελανός επιχειρηματίας έχει βρεθεί στην καρδιά της αμερικανικής στρατηγικής για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας.

Η εταιρεία του, North American Blue Energy Partners (NABEP), η δεύτερη μεγαλύτερη ιδιωτική πετρελαϊκή επιχείρηση της χώρας, συνεργάζεται με την κυβέρνηση Τραμπ σε μια ασυνήθιστη συμφωνία που αφορά, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, περισσότερα από 65 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαϊκών αποθεμάτων. Ο Ντόναλντ Τραμπ την έχει ήδη χαρακτηρίσει «τη μεγαλύτερη πετρελαϊκή συμφωνία στην ιστορία».

Η εντυπωσιακή επιστροφή του Μπετανκούρ αντανακλά και τη ριζική αλλαγή των σχέσεων Ουάσινγκτον και Καράκας, μετά την επιχείρηση του Ιανουαρίου που οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο. Ο πρώην πρόεδρος της Βενεζουέλας αναμένει πλέον να δικαστεί στη Νέα Υόρκη για κατηγορίες διακίνησης ναρκωτικών, τις οποίες αρνείται.

Παρότι για χρόνια οι ΗΠΑ χαρακτήριζαν τον Μαδούρο διεφθαρμένο δικτάτορα και του απέδιδαν μεγάλο μέρος της ευθύνης για την κατάρρευση της πετρελαϊκής βιομηχανίας, η κυβέρνηση Τραμπ συνεργάζεται πλέον στενά με τη Ντέλσι Ροντρίγκες, πρώην αντιπρόεδρό του και σημερινή μεταβατική πρόεδρο, με στόχο την επανεκκίνηση της οικονομίας.

Ένας άνθρωπος που διχάζει τη Βενεζουέλα

Στη χώρα του, ο Μπετανκούρ προκαλεί ακραία διαφορετικές αντιδράσεις. Για τους υποστηρικτές του είναι ένας εξαιρετικά αποτελεσματικός επιχειρηματίας, ικανός να λύνει προβλήματα χρηματοδότησης και εφοδιασμού εκεί όπου άλλοι αποτυγχάνουν.

Για τους επικριτές του, είναι ο χαρακτηριστικός εκπρόσωπος μιας γενιάς επιχειρηματιών που πλούτισαν χάρη στις πολιτικές τους διασυνδέσεις.

Ο Μπετανκούρ συγκαταλέγεται στους λεγόμενους «Bolichicos», την επιχειρηματική τάξη που απέκτησε τεράστιες περιουσίες μετά την άνοδο του Ούγκο Τσάβες και τη «Μπολιβαριανή Επανάσταση» του 1999. «Είναι ικανός και χωρίς αναστολές», λέει ο δημοσιογράφος Σέσαρ Μπατίς, ο οποίος έχει ερευνήσει τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες.

Η περιουσία από την ενεργειακή κρίση

Γεννημένος σε εύπορη οικογένεια, ο Μπετανκούρ σπούδασε Οικονομικά και Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Suffolk University της Βοστώνης. Έκανε την περιουσία του αρχικά στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Derwick Associates, μία από τις εταιρείες του, κέρδισε από το 2009 έως το 2011 κρατικές συμβάσεις χωρίς διαγωνισμό για την κατασκευή σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, όταν η ξηρασία είχε πλήξει σοβαρά τα υδροηλεκτρικά φράγματα της χώρας.

Η εταιρεία κατηγορήθηκε αργότερα από την Transparencia Venezuela και από κοινοβουλευτική επιτροπή της αντιπολίτευσης ότι είχε υπερκοστολογήσει εξοπλισμό και συμβάσεις. Αναλύσεις έκαναν λόγο για προσαυξήσεις έως και 138% και 173%.

Οι έρευνες δεν οδήγησαν σε επίσημες κατηγορίες και η Derwick αρνήθηκε οποιαδήποτε παρανομία, υποστηρίζοντας ότι οι τιμές της ήταν αντίστοιχες με εκείνες της διεθνούς αγοράς.

Το όνομα του Μπετανκούρ επανήλθε στο προσκήνιο το 2019, όταν ένα τεράστιο μπλακάουτ βύθισε τη Βενεζουέλα στο σκοτάδι.Την ώρα που εκατομμύρια πολίτες δεν είχαν ρεύμα, η πολυτελής κατοικία του στο Καράκας παρέμενε φωτισμένη, με την πισίνα, τα κλιματιστικά και το σύστημα ασφαλείας να λειτουργούν κανονικά.

Οι έρευνες στην Ευρώπη

Η αμφιλεγόμενη φήμη του τον ακολούθησε και στην Ευρώπη.

Στην Ισπανία, όπου είναι βασικός μέτοχος της εταιρείας γυαλιών Hawkers, μέλη της βενεζουελάνικης διασποράς έχουν διαδηλώσει έξω από καταστήματα της εταιρείας, καταγγέλλοντας τις διασυνδέσεις του με το Καράκας.

Εταιρείες του έχουν επίσης ερευνηθεί στην Ισπανία και την Ελβετία για υποθέσεις που αφορούν υπεξαίρεση και απάτη σε συναλλαγές συναλλάγματος. Οι δικηγόροι του αρνούνται σταθερά οποιαδήποτε παρανομία.

Το 2025, η Ελβετία ζήτησε την έκδοσή του από τη Βρετανία στο πλαίσιο έρευνας για πιθανό ξέπλυμα χρήματος. Για μήνες ο Μπετανκούρ δεν είχε δικαίωμα να εγκαταλείψει τη χώρα.

Τον Μάιο, ωστόσο, το αίτημα έκδοσης αποσύρθηκε. Η εισαγγελία της Ζυρίχης διευκρίνισε ότι η απόφαση σχετιζόταν με «συγκεκριμένες πτυχές» της βρετανικής νομοθεσίας και ότι η ποινική διαδικασία συνεχίζεται.

Η NABEP υπογραμμίζει από την πλευρά της ότι ο Μπετανκούρ «δεν έχει ποτέ κατηγορηθεί επισήμως για έγκλημα σε καμία δικαιοδοσία».

Από τα 20.000 στα 200.000 βαρέλια

Το σημείο καμπής για τον Μπετανκούρ ήρθε από την πετρελαϊκή βιομηχανία. Είχε εισέλθει στον κλάδο το 2011 μέσω της Petrozamora, κοινοπραξίας που συνδέεται με την κρατική PDVSA. Το 2022 έχασε τον έλεγχό της έπειτα από σύγκρουση με τον τότε υπουργό Υδρογονανθράκων Ταρέκ Ελ Αϊσάμι.

Τον ανέκτησε το 2024, λίγο μετά τη σύλληψη του Ελ Αϊσάμι στο πλαίσιο έρευνας για φερόμενη διαφθορά στην PDVSA.

Ακολούθησε μια θεαματική αύξηση της παραγωγής: από περίπου 20.000 βαρέλια την ημέρα σε 200.000. Μια επίδοση αυτή τράβηξε την προσοχή της Ουάσινγκτον.

Στελέχη του κλάδου αναφέρουν επίσης ότι ο Μπετανκούρ είχε καταφέρει να κερδίσει την εμπιστοσύνη της Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία είχε ενισχύσει τη δική της επιρροή μέσα από συμφωνίες με μεγάλες διεθνείς εταιρείες, μεταξύ των οποίων η Chevron.

Πώς έφτασε στον Τραμπ

Καθοριστική θεωρείται και η σχέση του Μπετανκούρ με τον Χάρι Σάρτζεντ Γ΄, επιχειρηματία του ενεργειακού κλάδου στη Φλόριντα και δωρητή των Ρεπουμπλικανών. Οι δύο άνδρες ίδρυσαν από κοινού την NABEP τον Απρίλιο του 2024.

Άνθρωποι που γνωρίζουν τις κινήσεις του Μπετανκούρ υποστηρίζουν ότι ο Σάρτζεντ συνέβαλε στο να φτάσει το όνομά του μέχρι τον Τραμπ. Όταν ο Σάρτζεντ αποχώρησε, ο Μπετανκούρ παρέμεινε στον έλεγχο της εταιρείας.

Και όταν άνοιξε το παράθυρο συνεργασίας με την κυβέρνηση Τραμπ, «ήταν εκεί για να αρπάξει την ευκαιρία», όπως σημειώνει συνεργάτης του.

Το σχέδιο για ένα «μίνι-PDVSA»

Η Ουάσινγκτον εμφανίζεται δυσαρεστημένη από τον αργό ρυθμό των επενδύσεων στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας και ελπίζει ότι ο Μπετανκούρ μπορεί να επιταχύνει τις εξελίξεις.

Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει το νέο σχήμα, ο στόχος είναι να δημιουργηθεί μια μορφή «μίνι-PDVSA», η οποία θα παραχωρεί γρήγορα άδειες εκμετάλλευσης σε μεγάλες ενεργειακές εταιρείες για ορισμένα από τα 17 πετρελαϊκά πεδία που ελέγχει.

Στους επενδυτές θα προσφέρονται όχι μόνο οι διασυνδέσεις και η γνώση της τοπικής αγοράς που διαθέτει ο Μπετανκούρ, αλλά και οικονομικές εγγυήσεις από το Πεντάγωνο.

Υπάρχουν, όμως, και επιφυλάξεις.

Στέλεχος της πετρελαϊκής βιομηχανίας εκτιμά ότι ο Μπετανκούρ μπορεί να επιχειρήσει να εξασφαλίσει σημαντικό ρόλο για τη δική του εταιρεία στα νέα έργα, κάτι που ενδεχομένως θα αποθάρρυνε άλλους επενδυτές.

«Η επιλογή προκαλεί έκπληξη»

Η άνοδος του Μπετανκούρ προκαλεί έντονες αντιδράσεις στους κόλπους της βενεζουελάνικης αντιπολίτευσης.

«Πιέσαμε πολύ ώστε να οδηγηθεί στη Δικαιοσύνη, επειδή θεωρείται μέρος του προβλήματος της διαφθοράς και της κατάρρευσης των υποδομών στη Βενεζουέλα», λέει η Βανέσα Νόιμαν, πρώην εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης στο Λονδίνο.

«Κατανοώ την αμερικανική λογική, αλλά η επιλογή του συγκεκριμένου εταίρου προκαλεί έκπληξη».

Παρά το παρελθόν και τις αντιπαραθέσεις που τον συνοδεύουν, ο Μπετανκούρ βρίσκεται σήμερα πιο κοντά από ποτέ στο κέντρο εξουσίας που διαμορφώνεται γύρω από το πετρέλαιο της Βενεζουέλας.

Και όπως το συνόψισε στέλεχος της βιομηχανίας στο Καράκας: «Ο Μπετανκούρ πρόκειται να γίνει ο νέος αντιβασιλέας του πετρελαίου σε αυτό το ημισφαίριο».

Με πληροφορίες από Financial Times