“Δεν μπορούμε να ζήσουμε στα σπίτια μας” – Λαοθάλασσα στους δρόμους της Πορτογαλίας για τη στεγαστική κρίση

Στους δρόμους βγήκαν δεκάδες χιλιάδες πολίτες σε περισσότερες από 30 πόλεις και κωμοπόλεις της Πορτογαλίας, στη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα διαμαρτυρία ενάντια στην εκτόξευση των τιμών των κατοικιών που, όπως καταγγέλλουν πολλοί, έχει καταστήσει την αγορά ή την ενοικίαση σπιτιού απρόσιτη.

Η κινητοποίηση κορυφώνει εβδομάδες διαδηλώσεων και κατασκηνώσεων στις κεντρικές πλατείες της Λισαβόνας και του Πόρτο, με κεντρικό αίτημα την προστασία του δικαιώματος στη στέγη.

Η στεγαστική κρίση έχει πυροδοτήσει κινητοποιήσεις επί εβδομάδες, με ορισμένους ακτιβιστές να κατασκηνώνουν στις κεντρικές πλατείες της Λισαβόνας και του Πόρτο, της πρωτεύουσας και της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της Πορτογαλίας αντίστοιχα.

Οι δυνάμεις αντιμετώπισης ταραχών, συνοδεία αστυνομικών σκύλων, διέλυσαν ορισμένες από τις διαμαρτυρίες, προκαλώντας κατηγορίες για υπερβολικά σκληρές τακτικές.

Οι διαδηλώσεις των τελευταίων εβδομάδων πήραν τη σκυτάλη από τις κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν τον περασμένο μήνα στη γειτονική Ισπανία για παρόμοια παράπονα σχετικά με την απλησίαστη στέγαση, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες γνωρίζουν εκτεταμένη κοινωνική αναταραχή στους δρόμους αυτό το φθινόπωρο.

Τα αιτήματα των διαδηλωτών

Οι κινητοποιήσεις του Σαββάτου στην Πορτογαλία πραγματοποιήθηκαν υπό το σύνθημα «Δεν θα τους αφήσουμε να μας κλέψουν το δικαίωμα στη στέγαση». Οι συμμετέχοντες, που βάδιζαν πίσω από μεγάλα πανό και σημαίες, περιλάμβαναν από εφήβους έως συνταξιούχους, με την πορεία της Λισαβόνας να συνοδεύεται από τύμπανα, μουσική και συνθήματα.

Οι ακτιβιστές ζητούν την επιβολή ανώτατων ορίων στις αυξήσεις των ενοικίων, μεγαλύτερη νομική προστασία για τους ενοικιαστές έναντι των εξώσεων, καθώς και περισσότερες οικονομικά προσιτές κατοικίες.

Οι τιμές των κατοικιών στην Πορτογαλία έχουν αυξηθεί πολύ ταχύτερα από τα εισοδήματα, όπως δείχνουν τα στατιστικά στοιχεία. Μεταξύ 2015 και 2025, η Πορτογαλία σημείωσε το μεγαλύτερο άλμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση στον δείκτη τιμής κατοικίας προς εισόδημα, με αύξηση 61%, ακολουθούμενη από την Ολλανδία με 34%, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία Eurostat.

Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η άνοδος του κόστους στέγασης επιβραδύνεται. Μεταξύ του πρώτου τριμήνου του περασμένου έτους και του πρώτου τριμήνου του 2026, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν σχεδόν κατά 20%, ανέφερε τον περασμένο μήνα το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής, ένας κυβερνητικός φορέας. Σημαντική άνοδο έχουν καταγράψει και οι τιμές των ενοικίων, σημειώνοντας αύξηση 68% από το 2020, σύμφωνα με την κυβέρνηση.

Ξένοι αγοραστές και επενδυτικά κεφάλαια τροφοδότησαν την άνοδο των τιμών αγοράζοντας πορτογαλικά ακίνητα.

Το ήπιο κλίμα της χώρας και η εκτεταμένη ακτογραμμή της συνέβαλαν ώστε να γίνει δημοφιλής στους “ψηφιακούς νομάδες” και σε άλλους εργαζομένους εξ αποστάσεως, καθώς και στους συνταξιούχους. Ο τουρισμός έχει επίσης αυξηθεί κατακόρυφα, με πολλά διαμερίσματα στο κέντρο των πόλεων να μετατρέπονται σε βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Η κυβέρνηση απάντησε με μέτρα όπως η μείωση των φόρων στις νέες κατασκευές, ο περιορισμός των βραχυχρόνιων μισθώσεων και η υπόσχεση για την ανέγερση 145.000 νέων κατοικιών, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι τα αποτελέσματα δεν θα είναι άμεσα.

Ο Πορτογάλος πρόεδρος Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο -ο ρόλος του οποίου είναι κυρίως εθιμοτυπικός, αλλά ασκεί πολιτική επιρροή- συγκάλεσε το Συμβούλιο της Επικρατείας, ένα συμβουλευτικό όργανο, για να συζητηθούν οι διαδηλώσεις νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ενώ την Παρασκευή συναντήθηκε με ορισμένους από τους διαδηλωτές.