Φόβοι συμμάχων για ”βιαστική” συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν: Κίνδυνος αδιεξόδου και νέας κρίσης

Η προσπάθεια των ΗΠΑ να επιτύχουν μια γρήγορη συμφωνία-πλαίσιο με το Ιράν προκαλεί έντονη ανησυχία στους Ευρωπαίους συμμάχους, οι οποίοι φοβούνται ότι μια βιαστική διπλωματική λύση μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνιο αδιέξοδο αντί για σταθερότητα.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, διπλωμάτες με εμπειρία στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν προειδοποιούν ότι η πίεση για μια «γρήγορη νίκη» από την πλευρά της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να οδηγήσει σε μια επιφανειακή συμφωνία με σοβαρές αδυναμίες.

«Το πρόβλημα δεν είναι αν θα υπάρξει συμφωνία – αλλά αν θα είναι κακή»

Όπως σημειώνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που μίλησαν στο Reuters, ο βασικός φόβος δεν είναι η αποτυχία των συνομιλιών, αλλά το αντίθετο: μια συμφωνία που θα επιτευχθεί γρήγορα για πολιτικούς λόγους, χωρίς να επιλύει τα ουσιαστικά ζητήματα.

Διπλωμάτες προειδοποιούν ότι ένα τέτοια «συμφωνία-πλαίσιο» θα μπορούσε να παγιώσει διαφωνίες αντί να τις επιλύσει, δημιουργώντας μήνες ή και χρόνια δύσκολων τεχνικών διαπραγματεύσεων στη συνέχεια.

Στο επίκεντρο των διαφωνιών βρίσκονται κρίσιμα και εξαιρετικά περίπλοκα θέματα όπως το επίπεδο και η έκταση του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν, το μέλλον των αποθεμάτων πυρηνικού υλικού, η άρση των αμερικανικών κυρώσεων και οι μηχανισμοί επιτήρησης.

Αυτά τα ζητήματα, σύμφωνα με το Reuters, είναι τόσο τεχνικά και πολιτικά σύνθετα που δύσκολα μπορούν να επιλυθούν σε ένα αρχικό πλαίσιο συμφωνίας.

Πίεση για πολιτική «νίκη»

Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι εκτιμούν ότι η αμερικανική πλευρά επιδιώκει μια γρήγορη συμφωνία που θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως διπλωματική επιτυχία. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση ενδέχεται να παρακάμπτει τη λεπτομερή τεχνική εργασία που απαιτείται για μια βιώσιμη συμφωνία.

Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες για τη σύνθεση και την εμπειρία της αμερικανικής διαπραγματευτικής ομάδας, με ορισμένους διπλωμάτες να θεωρούν ότι λείπει η τεχνογνωσία που χαρακτήριζε προηγούμενες συμφωνίες, όπως το πυρηνικό deal του 2015.

Από την πλευρά του Ιράν, οι απαιτήσεις παραμένουν υψηλές. Η Τεχεράνη ζητά εγγυήσεις ασφάλειας και μη επίθεσης, ιδιαίτερα μετά τις πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις,
σαφή και άμεση άρση κυρώσεων, διατήρηση βασικών στοιχείων του πυρηνικού της προγράμματος.

Ταυτόχρονα, οι δυτικοί σύμμαχοι πιέζουν για μια πιο ευρεία συμφωνία που να καλύπτει και ζητήματα όπως οι βαλλιστικοί πύραυλοι και η περιφερειακή επιρροή του Ιράν – κάτι που περιπλέκει ακόμη περισσότερο τις συνομιλίες.

Κίνδυνος «τεχνικού αδιεξόδου»

Το βασικό σενάριο που φοβούνται οι σύμμαχοι είναι ένα αποτέλεσμα όπου θα υπάρξει μια γενική πολιτική συμφωνία αλλά τα κρίσιμα τεχνικά ζητήματα θα παραμείνουν άλυτα,
οδηγώντας σε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις χωρίς ουσιαστική πρόοδο.

Ένα τέτοιο αδιέξοδο θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη διεθνή εμπιστοσύνη, να καθυστερήσει την άρση κυρώσεων και να διατηρήσει την ένταση στη Μέση Ανατολή.

Η αμερικανική πλευρά απορρίπτει τις επικρίσεις, τονίζοντας ότι ο Τραμπ επιδιώκει μια συμφωνία που θα εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα και θα είναι ουσιαστική – όχι απλώς επικοινωνιακή.

Ωστόσο, οι σύμμαχοι επιμένουν ότι η εμπειρία προηγούμενων διαπραγματεύσεων δείχνει πως τέτοιες συμφωνίες απαιτούν χρόνο, τεχνογνωσία και λεπτομερή επεξεργασία.

Η προοπτική μιας γρήγορης συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μπορεί να φαίνεται ελκυστική σε πολιτικό επίπεδο, όμως οι διπλωμάτες προειδοποιούν ότι η ταχύτητα μπορεί να αποδειχθεί παγίδα.