Γιατί ο Τραμπ δεν στηρίζει τον Νετανιάχου στην προεκλογική του εκστρατεία

Αποστάσεις από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενόψει της προεκλογικής εκστρατείας για την επανεκλογή του στον πρωθυπουργικό θώκο παίρνει προς το παρόν ο Ντόναλντ Τραμπ καθώς ο Μπίμπι δεν κερδίζει στις δημοσκοπήσεις.

Όταν ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκαν στο Οβάλ Γραφείο πριν από δύο εβδομάδες, ο Αμερικανός πρόεδρος ρώτησε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό πώς τα πηγαίνει στις δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου.

Ο Νετανιάχου δίστασε. Τότε ένας από τους συμβούλους του παρενέβη: «Κύριε Πρόεδρε, κερδίζει», είπε ο σύμβουλος, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που γνωρίζει το περιεχόμενο της συνομιλίας.
Ο Νετανιάχου δεν κερδίζει. Και μέχρι στιγμής, ο Τραμπ δεν του έχει δώσει τη στήριξη που ήλπιζε να λάβει, παρότι οι δημοσιογράφοι τον έχουν ρωτήσει επανειλημμένα σχετικά.

Ο πρόεδρος θα μπορούσε ακόμη να αλλάξει γνώμη. Όμως, με μόλις 75 ημέρες να απομένουν μέχρι τις εκλογές, ο χρόνος λιγοστεύει.

Ο σημερινός κυβερνητικός συνασπισμός του Νετανιάχου συγκεντρώνει 49 έως 53 έδρες σε αυτές τις δημοσκοπήσεις — πολύ λιγότερες από τις 68 που διαθέτει σήμερα και από τις 61 που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης στο Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, συγκεντρώνουν 67 έως 70 έδρες. Ο βασικός αντίπαλος του Νετανιάχου, ο πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων (IDF), Γκάντι Άιζενκοτ, καταγράφει υψηλότερα ποσοστά δημοφιλίας στις περισσότερες δημοσκοπήσεις.

Ωστόσο, ο Νετανιάχου δεν χρειάζεται απαραίτητα να κερδίσει. Αρκεί να μη χάσει. Η προσπάθεια που πρέπει να κάνει αυτή τη στιγμή είναι να εξασφαλίσει αρκετές ψήφους ώστε να εμποδίσει τους αντιπάλους του να σχηματίσουν κυβέρνηση χωρίς τη στήριξη των αραβοϊσραηλινών κομμάτων.

Αν το πετύχει και καμία πλευρά δεν μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση, ο Νετανιάχου θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός για αρκετούς ακόμη μήνες, μέχρι να διεξαχθούν νέες εκλογές. Αυτή τη στιγμή, πρόκειται για ένα απολύτως ρεαλιστικό ενδεχόμενο.

Απογοητευμένος ο Τραμπ από τις αποφάσεις Νετανιάχου

Τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου με το Ιράν, ορισμένοι στενοί σύμβουλοι του Τραμπ ήταν πεπεισμένοι ότι θα στήριζε δημόσια τον Νετανιάχου. Εκείνη την περίοδο, ο Τραμπ ζητούσε ανοιχτά να δοθεί χάρη στον Νετανιάχου, ώστε να τερματιστεί η δίκη του για διαφθορά.

Όμως, καθώς περνούσε ο καιρός και ο πόλεμος παρατεινόταν, οι στόχοι του Τραμπ και του Νετανιάχου στην εξωτερική πολιτική — αλλά και τα εσωτερικά πολιτικά τους συμφέροντα — άρχισαν να αποκλίνουν. Τους τελευταίους τρεις μήνες, οι διαφορές μεταξύ τους γίνονται ολοένα πιο εμφανείς — όχι μόνο για το Ιράν, αλλά και για τον Λίβανο και τη Γάζα.

Δύο ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι, παρότι ο Τραμπ συμπαθεί προσωπικά τον Νετανιάχου, έχει απογοητευτεί από τις αποφάσεις και τις πολιτικές του.

«Ο Μπίμπι είναι ο χειρότερος εχθρός του ίδιου του του εαυτού», είπε ο Τραμπ, σύμφωνα με δύο πρόσωπα που συζήτησαν πρόσφατα μαζί του για τον Νετανιάχου.

Το τελευταίο επεισόδιο που επιβάρυνε τις σχέσεις τους ήταν η δημόσια απόρριψη από τον Νετανιάχου του σχεδίου του Συμβουλίου Ειρήνης του Τραμπ για τον αφοπλισμό της Χαμάς στη Γάζα.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι ο Λευκός Οίκος εξέλαβε τη δήλωση του Νετανιάχου ως κίνηση προεκλογικής σκοπιμότητας και όχι απαραίτητα ως επίσημη τοποθέτηση πολιτικής.
«Κατανοούμε τις πολιτικές ανάγκες του Μπίμπι. Δεν έχουμε κανένα πρόβλημα με αυτό, αρκεί να συνεχίζει να κάνει ό,τι του ζητάμε — ιδιαίτερα όσον αφορά τον περιορισμό των επιθέσεων στη Γάζα», είπε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Νετανιάχου μίλησε τηλεφωνικά με τον απεσταλμένο του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και δεσμεύθηκε να δώσει μια ευκαιρία στο σχέδιο του Συμβουλίου Ειρήνης, παρά τις επιφυλάξεις του. Υποσχέθηκε επίσης να περιορίσει τις επιθέσεις στη Γάζα, ώστε να μπορέσει να αρχίσει η διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο.

Έκτοτε, το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει πολύ λιγότερα πλήγματα στη Γάζα και οι IDF έχουν υποχωρήσει στην «Κίτρινη Γραμμή», όπου προβλεπόταν να αναπτυχθούν βάσει της συμφωνίας.

Ο Κούσνερ σχεδιάζει να επισκεφθεί το Ισραήλ την επόμενη εβδομάδα, προκειμένου να συναντηθεί με τον Νετανιάχου και άλλους αξιωματούχους και να συζητήσει το σχέδιο για τη Γάζα, σύμφωνα με τέσσερις πηγές που γνωρίζουν το θέμα.

Aνησυχία για το ενδεχόμενο ο Τραμπ να στηρίξει τον Νετανιάχου

Στο παρασκήνιο: Αρκετοί πολιτικοί αντίπαλοι του Νετανιάχου — μεταξύ αυτών ο Άιζενκοτ και οι πρώην πρωθυπουργοί Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ — έχουν εκφράσει ανησυχία για το ενδεχόμενο ο Τραμπ να στηρίξει τον εν ενεργεία πρωθυπουργό, δήλωσαν στο Axios δύο συνεργάτες τους.

Σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές επαφές, τα στελέχη της αντιπολίτευσης έστειλαν μηνύματα στον Τραμπ και στους συνεργάτες του μέσω κοινών φίλων, δωρητών και άλλων πολιτικών συμμάχων, καλώντας τον πρόεδρο να παραμείνει ουδέτερος.

Πρώην Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος έχει ενημερωθεί για την κατάσταση, υποστήριξε ότι η αδυναμία του Νετανιάχου στις δημοσκοπήσεις έχει αποτρέψει τον Τραμπ από το να εμπλακεί.

Ο Τραμπ υπήρξε εξαιρετικά δημοφιλής στο Ισραήλ, όμως η εικόνα του έχει επιδεινωθεί τους τελευταίους τρεις μήνες εξαιτίας της συμφωνίας που υπέγραψε με το Ιράν και της απόφασής του να απομακρυνθεί από τον πόλεμο μετά την παραβίαση της συμφωνίας.

Οι Ισραηλινοί έχουν επίσης δυσαρεστηθεί με τους περιορισμούς που έχει επιβάλει ο Τραμπ στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στο Ιράν, στη Γάζα, στη Συρία και στον Λίβανο.

Τις τελευταίες εβδομάδες, δημοσιογράφοι έχουν ρωτήσει τέσσερις φορές τον Τραμπ αν στηρίζει τον Νετανιάχου. Και τις τέσσερις φορές απέφυγε να απαντήσει ευθέως.

«Υπάρχει κάποιος στο Ισραήλ καλύτερος από αυτόν για να κάνει αυτή τη δουλειά;», ρώτησε τον Τραμπ τον Ιούλιο ο ραδιοφωνικός παρουσιαστής Χιου Χιούιτ. «Δεν γνωρίζω τους περισσότερους από αυτούς. Γνωρίζω κάποιους, προφανώς, αλλά δεν γνωρίζω τους περισσότερους», είπε ο Τραμπ αναφερόμενος στους αντιπάλους του Νετανιάχου.

Σε αρκετές πρόσφατες συνεντεύξεις, ο Τραμπ επαίνεσε τον Νετανιάχου ως «σπουδαίο πρωθυπουργό σε περίοδο πολέμου», αλλά κάθε φορά αναφερόταν σε αυτόν σε παρελθοντικό χρόνο.

Αν και Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο Τραμπ έθεσε κατ’ ιδίαν το ζήτημα της απονομής χάρης κατά την τελευταία του συνάντηση με τον Νετανιάχου, ο πρόεδρος δεν έχει μιλήσει δημόσια για το θέμα εδώ και μήνες.

Γιατί είναι σημαντικές οι εκλογές στο Ισραήλ

Οι εκλογές στο Ισραήλ είναι κρίσιμες για την ατζέντα του Τραμπ στη Μέση Ανατολή κατά τα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του, ιδιαίτερα καθώς η κρίση με το Ιράν βρίσκεται σε μια κατάσταση «ούτε συμφωνία ούτε πόλεμος».

Ο Τραμπ θέλει επίσης να προωθήσει το ειρηνευτικό του σχέδιο για τη Γάζα, να υπάρξει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, να ολοκληρώσει μια συμφωνία ασφαλείας μεταξύ Ισραήλ και Συρίας και, κυρίως, να μεσολαβήσει για μια ιστορική ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας.

Ο Τραμπ και η ομάδα του εξακολουθούν να έχουν έντονη την εμπειρία της πολιτικής κρίσης του 2019 στο Ισραήλ, η οποία οδήγησε σε τρεις διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις και είχε ως αποτέλεσμα να χαθεί ένας ολόκληρος χρόνος διπλωματικών προσπαθειών στη Μέση Ανατολή.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Λευκός Οίκος δεν πρόκειται να επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος και να επιτρέψει στην εσωτερική πολιτική κατάσταση του Ισραήλ να καθυστερήσει την περιφερειακή του ατζέντα.