Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Άφαντος ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν ενώ το καθεστώς προσπαθεί να επιβιώσει

Περισσότερο από έξι εβδομάδες μετά την ανακοίνωση της εκλογής του ως νέου ανώτατου ηγέτη της χώρας, μετά τη δολοφονία του πατέρα του, οι Ιρανοί δεν έχουν δει ή ακούσει τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Εν μέσω της σύγκρουσης στην περιοχή η οποία θεωρείται ως υπαρξιακή απειλή για το καθεστώς που κυβερνά τη χώρα τους για σχεδόν μισό αιώνα, ο Χαμενεΐ παραμένει άφαντος. Αντίθετα, δηλώσεις που αποδίδονται στον 56χρονο κληρικό αναμεταδίδονται στην κρατική τηλεόραση ή δημοσιεύονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το καθεστώς έχει χρησιμοποιήσει ακόμα και βίντεο που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη για να δείξουν τον Χαμενεΐ να εκφωνεί μηνύματα, ενισχύοντας τις υποψίες ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης είτε δεν μπορεί να εμφανιστεί ή βρίσκεται στο εξωτερικό.

Αυτό έρχεται σε έντονη αντίθεση με τον τρόπο του πατέρα του, τον Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος ήταν για δεκαετίες το πρόσωπο της ιρανικής πολιτικής. Υπό την ηγεσία του, δεν περνούσε ούτε εβδομάδα χωρίς ομιλία, απόφαση ή κάποια δική του παρέμβαση. Μια πηγή ανέφερε στο CNN τον περασμένο μήνα ότι ο Χαμενεΐ υπέστη κάταγμα ποδιού, μώλωπες στο αριστερό μάτι και μικρές εκδορές στο πρόσωπο κατά τις επιθέσεις που σκότωσαν τον πατέρα του και τους ανώτατους στρατιωτικούς διοικητές του Ιράν.

Έκθεση του Reuters επικαλούμενη ανώνυμες πηγές ανέφερε ότι συμμετέχει σε συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους μέσω τηλεδιάσκεψης και συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων για σημαντικά ζητήματα, όπως ο πόλεμος και οι νέες διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον.

“Πολύ λογικοί άνθρωποι”

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επανειλημμένα δηλώσει από τη στιγμή της δολοφονίας του πρεσβύτερου Χαμενεΐ ότι το Ιράν έχει υποστεί αλλαγή καθεστώτος και περιέγραψε αυτούς που διαπραγματεύονται εκ μέρους του Ιράν ως «λογικούς».

«Εμείς διαπραγματευόμαστε με διαφορετικούς ανθρώπους απ’ ότι όλοι οι άλλοι», είπε τον περασμένο μήνα. Παρόλα αυτά, ο δεύτερος γύρος συνομιλιών που είχε προγραμματιστεί για την Τετάρτη στο Πακιστάν απέτυχε, αφού οι Ιρανοί διαπραγματευτές δεν εμφανίστηκαν. Ο Τραμπ απέδωσε την κατάρρευση στις «σοβαρά κατακερματισμένες» κυβερνητικές δομές του Ιράν και επέκτεινε κατά δύο εβδομάδες την εκεχειρία, δίνοντας στους Ιρανούς ηγέτες χρόνο να καταρτίσουν μια «ενιαία πρόταση». Το πολιτικό σύστημα του Ιράν καθιστά ακόμα πιο δύσκολο να διαπιστωθεί πόσο κατακερματισμένη είναι η ηγεσία του. Ωστόσο, όσο περισσότερο παραμένει ο Χαμενεΐ εκτός δημοσίου θεάματος, τόσο πιο έντονα θα γίνονται τα ερωτήματα, γράφει το CNN.

Κατά την τελευταία εβδομάδα, τα δημόσια μηνύματα από το Ιράν έδειχναν συνεχώς ότι οι διαπραγματευτές του Ιράν δεν θα παραστούν στις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ εφόσον παραμένει σε ισχύ ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός. Επιπλέον, η πολιτική ηγεσία που κυβερνά αυτή τη στιγμή το Ιράν και καθοδηγεί τις διαπραγματεύσεις έχει τονίσει τη συσπείρωση με τους στρατηγικούς στόχους του ιρανικού στρατού, προσπαθώντας να διαλύσει τις αναφορές για εσωτερικές διαφωνίες. Ένα ιρανικό μέσο ενημέρωσης που συνδέεται με το καθεστώς πήγε τόσο μακριά ώστε να απορρίψει τις φήμες για εσωτερικές ρήξεις ως «παραλογισμούς» που διαδίδουν δυτικοί αξιωματούχοι και μέσα ενημέρωσης.

Καθώς διαπραγματεύονται για την επιβίωση του καθεστώτος στο εξωτερικό, στο εσωτερικό πρέπει να διαχειριστούν μια βάση που έχει γίνει ακόμα πιο ανήσυχη για τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ.

Από τη στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος, η βάση του καθεστώτος έχει συγκεντρωθεί στους δρόμους, εκφράζοντας δημόσια στήριξη σε ένα καθεστώς που αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή. Αλλά, ακόμα και καθώς αυτοί οι υποστηρικτές στέλνουν μήνυμα ενότητας, παρακολουθούν κάθε κίνηση από τους αξιωματούχους που προσπαθούν να εξασφαλίσουν την επιβίωση του καθεστώτος.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων να καταλήξουν σε συμφωνία, ότι η ιρανική αντιπροσωπεία έπρεπε να επιστρέψει στο σπίτι για έγκριση είτε από τον ανώτατο ηγέτη είτε από «κάποιον άλλον».

Μέχρι τώρα, μια συμφωνία χωρίς την έγκριση του ανώτατου ηγέτη δεν ήταν μια συμφωνία που το ιρανικό πολιτικό σώμα μπορούσε να κρατήσει ενωμένο. Ωστόσο, το Ιράν μπορεί να έχει εισέλθει σε μια νέα φάση όπου η ορατή αποδοχή του ηγέτη δεν είναι πλέον απαραίτητη. Η φανερή απουσία του ανώτατου ηγέτη έχει αφήσει τους επιζώντες πολιτικούς του Ιράν να βρίσκονται ανάμεσα σε δύο κρίσιμα ζητήματα που τους πιέζουν – να διαχειριστούν τις αντιδράσεις που προκαλούν τα δημόσια σχόλια του Τραμπ (τα οποία έχουν αποδειχθεί επιζήμια για τις διαπραγματεύσεις) και μια σκληροπυρηνική εσωτερική βάση που βλέπει οποιονδήποτε συμβιβασμό με τις ΗΠΑ ως “παράδοση”.

Μάχη για την επιβίωση

Η ανεπίσημη κατάσταση πολέμου, που έχει αναδείξει ορισμένους Ιρανούς αξιωματούχους σε ηγετικές θέσεις, έχει προκαλέσει σύγχυση ακόμα και στους πιο πιστούς υποστηρικτές του καθεστώτος σχετικά με το ποιος πραγματικά λαμβάνει τις αποφάσεις.

Την περασμένη εβδομάδα, όταν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά για εμπορικές ναυτιλιακές μεταφορές, δέχτηκε κριτική από υποστηρικτές του καθεστώτος, οι οποίοι τον κατηγόρησαν ότι διευκολύνει τον Τραμπ να επικρατήσει στον πόλεμο.

«Η ιρανική κοινωνία βρίσκεται σε σύγχυση», δήλωσε ένα δημοφιλές μέσο ενημέρωσης που συνδέεται με το καθεστώς, η Fars News, μετά τη δήλωση του Αραγτσί. Ένα άλλο μέσο ενημέρωσης του καθεστώτος ανέφερε ότι η κίνηση αυτή «απαιτούσε την έγκριση της ηγεσίας του Ιράν και είναι απαραίτητο οι αξιωματούχοι να παράσχουν διευκρινίσεις για αυτό το ζήτημα».

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Περζεσκιάν, δέχθηκε επικρίσεις τον περασμένο μήνα, αφού ζήτησε συγγνώμη από τις γειτονικές χώρες και δήλωσε ότι δεν θα υπάρξουν άλλες επιθέσεις εναντίον τους. Τέτοιες επικρίσεις από τα μέσα ενημέρωσης έχουν εντείνει τις υποψίες για ενδοκυβερνητικές διαμάχες. Ωστόσο, μετά την επίθεση στον Αραγτσί, ο Γκαλιμπάφ έκανε μια ομιλία προς το έθνος για να διαβεβαιώσει ότι υπάρχει συνοχή.